О́mirde kútilmegen jaılar bolyp jatady. Keıde adam taǵdyryn kúrt ózgertip jiberetinderi bar. Bizdiń áńgimelemek keıipkerimizdiń ómir joly basyndaǵy jáıt te osyndaı. Ony aıtar bolsaq, Aqmolanyń túbindegi Anar stansasy mektebiniń túlegi birqatar qurby-qurdastaryndaı áýelde qandaı sharýaǵa bet túzerin bilmeı daǵdarǵan. Sondaı shaqta Temirtaýdaǵy aǵaıy kele qalǵan edi. Dene bitimi quryshtan quıylǵandaı, janarynan ot ushqyny jarqyraǵan jasóspirimmen daǵdyly áńgime ústinde: “Baıqaımyn, seniń metallýrg bolǵanyń jón sııaqty. Jaratylysyń soǵan ıkemdi kórinedi. Tózimdilik, tabandylyq bosa bolmasyn bizdiń áýlet qanyna sińgen qasıet”, deýi oılandyrǵan-dy. Irgedegi óndiris oshaǵyndaǵy eńbek dúbirine ózi de qulaǵy túrik-tin, tartatynyn sezinetin. Ishki bulqynysty bul keńes odan saıyn shoqtandyryp, sózge kelmesten kelisken.
Qarap otyrsa, oǵan da biraz ýaqyt ótip qalypty. Sodan beride metallýrg atanǵanyna 37 jyldan asypty. Sonyń ishinde №1 qańyltyr qaqtaý sehynda taban aýdarmastan eńbek etip kele jatqanyna shırek ǵasyrdaı eken.
Bir ǵajaby, Vıktor Tkachenko-nyń munda jumysqa kirisýi Qazaqstan Magnıtkasy tarıhyndaǵy eleýli oqıǵamen tuspa-tus bolǵan-dy. “1700” salqyn prokat stanynyń qurylysy aıaqtalyp, tynysy keńeıe bastaǵan shaq edi ol. Reseı, Ýkraına, Qazaqstan aýmaǵynda óndiriletin juqa qańyltyrdyń teń jartysyn shyǵarýǵa laıyqtalǵan stan keshenine jas jumysshylar men mamandar tyń lep estirip kelip jatqan. Mańdaıynyń baǵy bar shyǵar, Nıkolaı Shoromahov, Vladımır Jen sııaqty tájirıbeli tálimgerler qamqorlyǵyna tap bolýy mamandyqty tez meńgerip, sheberlikti jedeldete shyńdaýǵa ıtermelegen. Sál túsindirse, ilip alyp áketer qasıeti bir jaǵynan buǵan zor sep boldy.
Sóz oraıynda atalǵan óndiris býynynyń ózindik ereksheligin túsindire ketkende, máselen, domna peshinde shoıyn alynsa, marten peshinde bolat balqytylady, slıa-bıngte bolat quımalar syǵymdalady, al prokat sehtarynda qańyltyrǵa aınaldyrylyp, juqartylady. Osylaısha bir-birimen ushtasyp, ulasqan is kombınatqa ortaq keýde soqtyrady.
Bul kúnde V.Tkachenko salqyn metaldy kóldeneń kesetin agregat jumysyn júıeleýshi brıgada jetekshisi. Quramynda alty-aq adam bar uıadaı ujym. Bári de osynaý mindettiń uńǵyl-shuńǵylyna jete qanyq. Munyń ózi syrt kózge kúrdeliligi baıqala bermes qıyn is. Bolat bilemderin 12 mıllımetrden 4 mıllımetrge deıin juqartý, ony dál kesý qandaılyq sheberlik qajet etetindigi tek metallýrgterge málim syr. Odan metaldyq qurylǵylar jasalady. Turǵyn úıler, ǵımarattar qurylysynda keń qoldanylatyn zattar osylar.
Búginde kezindegideı aldyn-ala belgilenip qoıylatyn qurysqan jospar joq. Jan-jaqtan túsken tapsyrysqa sáıkes jobalanady. Kóp bolǵany táýir, árıne. Buryn sondaı edi. Aıaq astynan kılikken daǵdarys salqyny sony sharpyǵandaı bolǵanymen, óte shyǵyp barady. Bıylǵy is aýqymy byl-tyrǵydan ájeptáýir qomaqty. Tilengen oı ońǵarylýyna qýanyshty brıgada qandaı da tap-syrma kólemin tyndyrymdy kómkerip tastaıdy.
– Buǵan deıingi ýaqytqa qaraǵanda jumys aıtarlyqtaı jeńildedi. Esesine jaýapkershilik júgi asa salmaqty. Avtomattandyrylǵan, kompıýterlendirilgen ozyq tehnıka túrlerin basqarý dáldikti, saqtyqty talap etedi. Júrgizýge, kútimge kinámshil. Sál kemistikti seze qoıady. Sondyqtan babynda jumys isteýi úshin barynsha tyrysamyz. Orta arnaýly jáne joǵary bilimdi brıgada músheleri bul jaǵynan uıatqa qalmaı keledi. Sonymen birge is sapasynyń joǵary talapqa saı bolýy qazyqty mindettiń biri. Esep, aqyl aldymen alǵa tartylǵan ýaqytta sandyq kórsetkishten góri sapalyq deńgeı basty maqsat, – deıdi Vıktor Pavlovıch.
Aıtsa aıtylǵandaı, ol bastaǵan jigitterdiń mindetterine múltiksizdigin seh basshylary da rıza-lyqpen ataıdy. “Mamandyǵynyń úzdigi” ataǵyna kópten ıe Vıktor Tkachenkonyń kómekshileri soǵan qol jetkizýge qushtar.
– О́tpeli kezeń dúrbeleńinde keıbir ujymdar berekesi qashyp, ydyrap jatqanda biz uıymshyl-dyǵymyzdy saqtaı aldyq. Bul rette ustazdyq, aǵalyq meıirbandyqpen jubymyzdy jazdyr-maǵan, erteńgige senimimizdi seıiltpegen Vıktor Pavlovıchke razylyǵymyz bólek. Túptiń túbinde jaǵdaı túzeletindigine, óndiris qaıyra kúshine enetindigine úmit sáýlesin eńbektegi úlgisimen shoqtandyrdy. Aqyry solaı boldy, aıtqany keldi. Qazir basqa basqa, aı, jyl saıynǵy ózgeristerge ózderimiz de tańbyz. Aınaladaǵynyń bári tanyǵysyzdaı. Al alybymyzdyń keleshegi tipti qýantady. Munyń bári Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń túlep ushqan týǵan eńbek ortasyna degen udaıy qamqorlyǵynyń arqasynda ekenin bilemiz. Is-qyzmetine qolaıly múmkindikke aıqara jol ashylǵan ınvestordyń kombınat qýatyn kúsheıtýge alańdaýsyz betburys jasap otyrýy ekonomıkalyq damýdy basym baǵytta ustanǵan Elbasy saıasatynyń yqpalyna baılanystylyǵy daýsyz. Solaı bola berýin quptaımyz, – dep tolyqtyrdy jetekshileri sózderin olar.
Temirtaýlyq metallýrgter arasynda qalyptasqan bir tamasha dástúr bar. Osy mamandyqqa tutas áýlet bolyp tamyr jaıdyrý kóbine úırenshikti úrdis. Ol Tkachenko otbasyna da tán. Uldary kombınatqa birge baryp, birge qaıtady. Ártúrli býyndarda jumys istegenderimen, júrekterine qadiri ystyq kásip maqtanysh.
Qazaqstan Magnıtkasy qashanda eńbek tarlandaryna kende bolǵan emes. Búginde de Arǵyn Júnisov, Sergeı Drojjın syndy maıtalmandar izbasarlary jetip-artylady. Ras, endi burynǵydaı kópshilikke tanymal emestikteri ókintedi. Az jazylady, sırek aıtylady.
Adam ǵumyrynyń elý atalatyn belesiniń bel ortasyndaǵy keıipkerimiz týraly búgingi qalam terbetýdiń sebebi de bar. Endi birer kúnde tuńǵysh qazaqstandyq shoıyn alynýyna 50 jyl tolady. Elimiz ındýstrııasynyń bas shańyraǵy ómirindegi aıtýly oqıǵa bul, barshaǵa ortaq mereıli mereke. Aǵa tolqyn bastap bergen isti jasampazdyqpen jalǵastyrýshylar arasynan Vıktor Tkachenkonyń esimi men eńbegi aıyryqsha atalary anyq. О́ıtkeni, soǵan laıyqtyǵyn dáleldegen joly túzý, jastaıynan serik etken súıikti kásibine berik metallýrg.
Aıqyn NESIPBAI, TEMIRTAÝ.