Jyl saıyn Naýryz qarsańynda qalyń jurttyń jadyrańqy kóńil kúıin kórip, jaqsylyqtan úmittenemiz. Onyń ústine keıingi ýaqytta ár óńirde túrli formatta ótkizilip júrgen mereke is-sharalary «Naýryznama» degen ataýmen birizge, júıege túse bastady. «Nama» – hat maǵynasyn beretin ataý. Naýryz haty, jańa kúndi qarsy alýdyń baǵdarlamasy men hattamasy, Aqańsha (A.Baıtursynuly) aıtsaq, josyǵy.
Baıyrǵy kúntizbedegi Naýryz kúnine sáıkes (eski gazettiń birinde 9 naýryz, ekinshisinde 14 naýryz delinedi) Býrabaıda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy bul meıramnyń «ıgi amal jasaýǵa úndep, asyl qasıetterdi keńinen dáripteıtinin» erekshe dáıektedi.
Sol eldik jıynda memleketimizdiń búgingi saıası-ekonomıkalyq, áleýmettik-mádenı damýyna serpin beretin, zamanaýı ıgi amal men asyl qasıetimizdi tolyqtyratyn basymdyqtar aıqyndaldy. Olar – iri ınfraqurylymdyq jobalar, sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt, kólik tranzıti men energetıka, agroónerkásip sektory, adam kapıtaly. Osynyń bári derlik ónerkásipke, tehnologııaǵa, ǵylymǵa qatysty izdenis, táýekel, qadam, sheshim bolatyny túsinikti. Sonymen birge bul tujyrym bizdiń «taqyrda otyrmaǵanymyzdy», senim men jaýapkershilik artsa, syn-qaterdi de, eleýli jospardy oryndaı alatynymyzdy ańǵartady.
Naýryz – aty da, zaty da rámizdi mereke. Onyń pálsapasyn Qazaqstannyń sońǵy alty jyldaǵy saıası bılik transformasııasymen, keıingi úsh jyldaǵy prezıdenttik reformalardyń sátimen júzege asa bastaýymen túsindirýge bolady. Ádilettik pen parasatqa, zań men tártipke baǵyttalǵan jol. Halyqpen sanasý, saıası básekelestikti qoldaý, ashyqtyq pen esep berý, qoǵam músheleriniń bárine teń múmkindik (ınklıýzııa, eksklıýzııa t.b.) týǵyzý jóni.
Jańarý josyǵyn jadymyzda jańǵyrtatyn búgingi tujyrymdama – «Taza Qazaqstan». Ol – nıet pen árekettiń tazalyǵy, el men jerdiń tazalyǵy. Sóz ben istiń jaýapkershiligi.
Taıaýda zerdeli bir aqsaqal bylaı dedi: «Qazir el basshylyǵy memleket qarjysyna qol salǵandardyń dúnıesin, qarajatyn qaıtartyp, soǵan áleýmettik nysan turǵyzyp jatqany durys boldy. Kimnen jáne ne úshin alynǵanyn sý jańa mekteptiń, aýrýhananyń kireberisine jazyp qoıý kerek. Bul – sabaq ári taǵylym...». Iá, Naýryzdyń bir qaıyry – qatelikti túzetý hám jaza basqandy aqylmen keshirý.
Qasıetti ımanı qundylyqtarymyzda «kináli bolǵandy seziný, qaıta qatelespeýge ýáde berý, keshirim suraý, Jaratqannyń aldynda táýbaǵa kelý – túzelýdiń sharty» retinde kórsetilgen.
Ádette bázbireýler qaıbir meıramnyń tarıhyna, nasıhatyna, jańǵyrýyna kúdik keltirip jatady. Túrkistan nemese Ortalyq Azııa naýryzynan «jat mazmun» izdep júrgender de joq emes. Mundaılar mynany uǵynsa deımiz: halyq tabıǵı túrde qabyldap, myń jyldyq dástúrimen úılesimde damytqan meıramnyń bári -– ómirsheń ári ózimizdiki. Abaı dana «Biraz sóz qazaqtyń túbi qaıdan shyqqany týraly» atty eńbeginde Naýryzdyń meıram men toı-tamasha jigin túsindire kele, «Naýryzdama» degen uǵymdy aıta ketedi. Osy jerdegi «dama» men qazirgi «nama»-nyń uqsas ta (tildik d/n almasýy bar), uqsamaıtyn da (Aqańnyń saýyqtama, zaýyqtama, saryndama, qalyptama t.b. termınderi sekildi) sıpaty bar.
Budan shyǵatyn qorytyndy: biz Naýryzdyń dástúrge baılanǵan merekelik sharttarymen qosa «jańarý josyǵy» retindegi ǵylymı túsinigin ult, ulys talǵamyna, parasatyna saı júıeleı alǵanymyz abzal.
Aıtqandaıyn, bul jerde «ulys» – keńestik tar «narodnostı» maǵynasynda emes, tarıhı «derjava», «memleket» maǵynasynda. Muny jurtqa Naýryz merekesine oraı eske salǵan qısyndy. «Ulystyń uly kúnin» keri aýdarsaq, «velıkıı den gosýdarstva» bolyp shyǵady. Álbette, myna syn-qaterler zamanynda ondaı kún – Respýblıka kúni. Ertede ondaı kún Naýryz ben Aıt meıramynda bolsa, munyń máni – «El eńsesin kóteretin kún» edi. Tarıhqa qarap, keýde kótergen jaqsy-aý, biraq onyń arǵy jaǵynda burynǵy han-sultandarǵa, bı-batyrlarǵa qaratyp aıtqan Álıhan Bókeıhan ashy syny eske túsedi...
Halqymyzda «Aqynnyń aýzyna Qudaı salady» degen sóz bar. Birtýar sýretker Muqaǵalı qys pen kóktemniń teketiresin sıpattaıtyn óleńinde «Naýryz júr joǵalǵan baǵyn izdep...» deıtini esterińizde shyǵar. Keńes tusynda hatqa túsken osy tosyn oıdyń astarynda shóre-shóre ulttyń da, adasqan uǵymnyń da, daǵdarǵan mádenıettiń de buralań tarıhy tur.
Shúkir, qazir azat elimizdiń búgini men erteńin baıandy etý jolynda barshamyz oıanyp ta, oılanyp ta kelemiz. Poezııa muzbalaǵy armandaǵandaı Naýryz joǵalǵan baǵyn tolyq tapsa ıgi. Ol úshin Maǵjan aqyn sert etken Oqjetpestiń qııasyndaǵy izgi ańsar oryndalyp, kúni keshe Býrabaıdaǵy Quryltaı minberinen aıtylǵandaı, «ár azamat bir orynda turyp qalmaı, ózin jetildire berýge tıis». Jańarý josyǵy – osy, Naýryz pálsapasy da osyǵan saıady.