TEMIRTAÝDAN TÚLEP UShQAN

Iá, ataqty bilim ordalary men shyǵarmashylyq mektepter sekildi úlken kásiptik eńbek ujymdary da ózderinde eńbek etken jastardy quryshtaı shynyqtyryp, bolattaı bekite otyryp, ómir joldarynda jar­qyn iz qaldyratyndyǵyn, bıik­terge qaraı samǵatatyndyǵyn talaı estip-bilip te, kórip te júrmiz. Qazaqstandaǵy sondaı uıymdardyń biri dep dańqy jer jarǵan ataqty Qa­zaqstan Magnıtkasy – Qaraǵan­dy metallýrgııa kombınatyn aıta­myz. Mine, osy kombınatta eńbekte shyńdalyp, tárbıe alǵandardyń bir­qatary qazirgi kúni Reseı, Ýk­raı­na, Belarýs sekildi elderde jáne basqa da shet memleketterde eńbek etip, sol elderdiń tulǵaly aza­mattary deńgeıine deıin jetip, el men eldiń arasyn jaqyndas­ty­rýǵa dáneker bolyp ta júr. Sondaı tulǵalardyń arasynda Reseı Qar­jy-ónerkásiptik toptary qaýym­das­tyǵynyń prezıdenti, EýrAzEQ iskerler keńesi úılestirý keńesiniń tóraǵasy Oleg Soskovestiń esimi daralanyp kórinedi desek, artyq bolmas. Oleg Nıkolaevıch Soskoves 1949 jyly 11 mamyrda Taldyqor­ǵan qalasynda dúnıege keldi. 1956 jyly Qaraǵandy qalasyndaǵy orta mekteptiń birinshi synybyna baryp, ony oıdaǵydaı bitirisimen 1966 jyly Qaraǵandy metallýrgııa kom­bınatyna jumysqa qabyl­danyp, osy jyly kombınattaǵy joǵary oqý ornynyń keshki bólimine túsip, jumys isteı júrip bilimin kóteredi. 1971 jyly ınjener-metallýrg dıp­lomyn alyp shyǵady da kom­bınattyń metall ónimin tabaqshaǵa pro­kattaıtyn №2 sehyna valsov­shık bolyp jumysqa ornalasady. Oleg Soskoves metallýrg re­tin­de qyzmetke kirisken 60-ynshy jyl­dardyń ekinshi jartysynda Qa­raǵandy metallýrgııa kombınatyn­daǵy óndiristik úderister odan ári jandana túsken edi. Naq osy jyl­dary 2 koks batereıasy, kómir baıy­tý fabrıkasy, bolat balqy­týǵa arnalǵan 250 tonnalyq ottegi kon­vertorlar kesheni, joǵary qýat­ty slıabo-prokat standary, “1700” ystyq jáne “1700” salqyn prokat agregattary óndiriske qosyldy. 1971-73 jyldary 3-inshi domna peshi, 3-inshi ottek konvertory jáne qosalqy nysandar paıda­la­ný­ǵa berildi. 1974 jyly maýsymda jyldyq qýaty 4 mıllıon 400 myń tonnalyq 2-inshi aglomerat fabrı­ka­sy, 25 jeltoqsanda 1 mıllıon 800 myń tonnalyq 4-inshi domna peshi óz jumysyn bastady. Kombı­nattaǵy tórt birdeı domna peshi kólemi men qýaty boıynsha alǵanda búkil Keńester odaǵy boıynsha aldyńǵy oryndarda boldy. Olarda táýligine 5 myń tonnaǵa deıin shoı­yn qorytyldy. Al qorytylǵan me­tall táýligine 18-20 ret alynatyn boldy. Alyp kásiporyn úzdiksiz damý úderisin bastan ótkerip jat­qan naq osy jyldary Nursultan Nazarbaev Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń partkom hatshysy bolyp qyzmet atqarǵan edi. Kombınat ómirindegi qaınaǵan jańalyqtar Oleg Soskoveske de úlken áser etti. Aldyńǵy tolqynǵa jáne ózgeris ústindegi ómirdiń ba­ǵyt-baǵdaryna qarap boı túzeıtin sanaly da aqyldy jas adamdar se­kil­di ol da óziniń áriptesteriniń ara­synda eńbekke degen qabilet­ti­li­gimen jáne barynsha alǵa umty­lyp turatyn kúsh-jigerimen kózge túse bastady. 1972 jyly ózi eńbek etetin ekinshi sehta sheber, pro­kattaý bólimshesiniń bastyǵy qyz­metterine joǵarylatyldy. 1976 jy­ly seh bastyǵynyń orynbasa­ry, artynsha bastyǵy boldy. Osy rette Oleg Soskoves eńbek etken Qaraǵandy metallýrgııa kombınatyndaǵy prokat óndirisiniń alar orny týraly aıta ketsek ar­tyq bolmas. Jalpy qara jáne tústi metallýrgııa salalarynyń qaı qaı­sysynda bolmasyn olardaǵy pro­kat óndirisiniń mańyzy zor dep esepteledi. Alynǵan ónimdi pro­kattaý úderisi júzege aspaıynsha kez kelgen metallýrgııalyq óndiris orny tolyq tuıyq sıklda jumys isteı almaıdy. Sebebi, prokat ón­dirisiniń damý deńgeıi qara metal­lýrgııanyń tehnıkalyq deńgeıi men múmkindikteriniń anyqtaýyshy ispetti. Mine, osy kombınattaǵy prokat óndirisiniń damýyna jas maman Oleg Soskoves te ózindik úlesin qosty. Ol 1981 jyly neǵurlym iri­rek bolyp esepteletin №1 tabaqsha prokattaý sehynyń bastyǵy, 1984 jyly kombınattyń bas ınjeneri-dırektordyń orynbasary bolyp joǵarylap, 1985 jyly Máskeýdegi Bolat jáne qorytpa ınstıtýtynda bolatty salqyn ádispen prokat­taý­dyń tıimdi tehnologııasyn engizý máselesine qatysty kandıdattyq dıssertasııa qorǵady. 1984 jyly kombınattyń bas ınjeneri, 1987 jyly dırektory bo­lyp taǵaıyndalady. 1988 jyly odan da órlep, kombınattyń bas dı­rektory bolady. Osy kom­bı­natta basshylyq qyzmette isteı júrip 1989 jyly Temirtaý saılaý okrýginen KSRO Joǵarǵy Keńesine depýtat bolyp saılanady. Shamasy, osy depýtattyq kezeń Oleg Soskovestiń qyzmet baspal­daqtarynda odan ári ósip, odaqtyq dárejedegi qyzmetterge aýysýyna úlken yqpal etken sekildi. 1991 jyly ol Odaqtyń Metallýrgııa mınıstri bolyp taǵaıyndalady. Sóıtip, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynda shırek ǵasyr eńbek etken qazaqstandyq azamattyń aldynan burynǵy postkeńestik elderge keńinen tanymal qaı­ratker bolýdyń sátti múmkindigi túsedi. 1992 jyly Odaqtyń taraýyna baılanysty KSRO Metallýrgııa mınıstrligi de joıyldy. Onyń or­ny­na burynǵy odaqtyq respýb­lı­kalar ózderiniń derbes qurylym­da­ryn qurdy. Reseıde bul qurylym “Roschermet” korporasııasy dep ataldy. Oleg Nıko­lae­vıch osy qurylymnyń prezıdenti boldy. Munan keıin 1992 jyldyń naý­ryz aıynda Qazaqstan Respýblıka­sy­ Premer-Mınıstriniń oryn­ba­sa­ry – О́nerkásip mı­nıstri, Qa­zaqstan ónerkásipshileri men kásipkerleri odaǵynyń pre­zıdenti bolyp qysqa merzim jumys istedi de atalǵan jyldyń qazan aıynda Reseı Federasııasynyń Metallýr­gııa jónindegi komıtetiniń tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy. Oleg Soskovestiń munan keıingi ómiri men qyzmeti týraly aqpa­rat­tar­dy Reseıdiń ınternet resýrs­tarynan molynan kezdes­tirýge bolady. О́ıtkeni, ol osy jyldary Reseıdegi eń yqpaldy saıası qaıratkerlerdiń birine aı­naldy. Chernomyrdınniń úkimetinde eń jaýapty qyzmetterdi atqardy. 1993 jyldyń 30 sáýirinde sol kezdegi Reseı Federasııasynyń Pre­zıdenti Borıs Elsınniń jar­lyǵymen Reseı Mınıstrler Keńesi Tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. Reseıge baryp jemisti qyzmet etip, sanaýly ýaqyttyń ishinde osy eldiń eń yqpaldy tulǵalarynyń birine aınalǵan jerlesimiz munan keıingi jyldarda da bılikten kóp alys ketken emes. Birqatar jyl­dardan beri Reseı Qarjy-ónerká­siptik toptary qaýymdastyǵynyń prezıdenti qyzmetin atqaryp ke­le­di. Sonymen qatar sońǵy jyldary EýrAzEQ iskerler keńesi úılestirý keńesiniń tóraǵasy retinde de mańyzdy máselelerdiń sheshimine aralasyp júr. Osy qyzmetterinde Qazaqstan men Reseıdiń arasynda iskerlik baılanystardyń ornyǵýy­na, el men eldiń arasy jaqynda­sýy­na ózindik úlesin qosýda. Qa­zaqstanǵa qyzmet babymen jıi kelip-ketip turady. Máskeýde Qazaqstan dostary klýbynyń qurylǵandyǵyna da 4-5 jyldyń aınalasy bolyp qaldy. Osydan 4 jyldaı ýaqyt buryn Máskeýde bolǵanymyzda Oleg Soskovestiń osy klýb jumysyna da belsene qatysyp júretindigin baıqadyq. Ataqty jerlesimizdiń Temir­taýda qyzmet etip, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń órkendep ósýine qosqan úlesi laıyqty baǵalanypty. Osydan biraz jyl buryn oǵan Temirtaýdyń qurmetti azamaty degen ataq berildi. Suńǵat ÁLIPBAI.