“BIZDI BIIKTETKEN TEMIRTAÝ”

Elimizdiń ótken ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy tarıhynda eleýli bir belestiń Arqa tósinde ornaǵan jańa óndiris oshaǵynan tamyr tartqany aıan. Osy kúngi áıgili metallýrgııa kombınatynyń izashary soǵys órti órship turǵan shaqta irge kótergen Qazaq metallýrgııa zaýyty bolǵan edi. Bul saladaǵy alypqa aınalýy 1960 jyldyń 3 shildesinde birinshi domna peshi iske qosylyp, qazaqstandyq tuńǵysh shoıyn alýdan bastaldy. Sodan sabaqtasyp, órilgen ózgerister óri qazir bıik. Sonyń negizin beriktirgen Elaman Baıǵazıev, Altynbek Dáribaev, Sergeı Drojjın, Tólegen Adam-Iýsýpov, Alekseı Panchenko, Arǵyn Júnisov, Aleksandr Hvostov syndy Magnıtka tarlandary qatarynda bolashaq Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bolýyn temirtaýlyqtar maqtanysh tutady. Gornovoılyqtan Memleket basshysyna deıin ósken uly joldaǵy tereń iz kombınat, qala shejiresimen astasyp jatyr. Ol, ásirese, kezinde birge ot aýyzdyqtap, qoıan-qoltyqtasa eńbek etken jandarǵa etene tanys. Soǵan oraı baıyrǵy bolat balqytýshy Arǵyn Júnisovti, bir brıgadada ıyq tirestire jumys istegen Vladımır Kolbasany, Dneprodzerjınsk tehnıkalyq ýchılıshesinen túlektes Altynbek Asanovty, syılastyqtary jarasqan Vladımır Kaýsty áńgimege tartqan edik. Arǵyn JÚNISOV, KSRO-nyń qurmetti jáne Qazaqstannyń eńbek sińirgen metallýrgi: – Meniń taǵdyrym Temirtaýmen bite tamyrlas. Qazir qarap otyrsam, seksen­nen asqan jasymnyń alpys úsh jyly osy qala tynysymen tyǵyz ushtasqan eken. Soǵystyń qıyn kezeńinde aýyr jumysqa erte ara­lasqan barsha jetkin­shekterdeı Aqmolanyń Jolymbet keni­shinde úlkendermen qosa qolyma qaıla ustadym. Sonda 14 jastaǵy bozókpe bala edim. Qabyrǵa qataımaǵan, býyn bekimegen kez. Biraq ómir tez eseıtetin ýaqyttar bolady emes pe?! Sol mańdaı­y­myzǵa jazylǵan shyǵar, qyzyq shaqtyń qyzy­ǵyn kóre almaı erjettik. Esesine eńbekke ysyldyq, tirshiliktiń ystyq-sýyǵyna tóseldik, ǵumyrlyq serik iske beriktik boldy. Maıdannan aman-esen oralǵan aǵam Kabır Temirtaýda endi-endi qadam túzep kele jatqan Qazaq metallýrgııa zaýyty­nyń komsomol komıteti hatshysyna taǵaıyn­dalǵan bette bútkil otbasymyzdy kóshirip aldy. О́zim aǵa aqylymen soǵan jumysqa ornalastym. Dálin aıtqanda, 1947 jyldan 1998 jylǵa deıin 51 jyl boıy taban aýdarmastan bir kásiporynda eńbek ettim. Bul ózi jartyǵasyrlyq eńbek belesi ǵoı. Sonyń teń jartysy marten peshiniń aldynda ótti. Biz taǵdyrymyzdy Temirtaýmen toǵystyrǵan alǵashqy jas lek bolsaq, aradaǵy on jyldan soń qatarymyzdy tolyqtyrýshylar kóbeıgen ústine kóbeıe tústi. Bular komsomoldyq joldamamen, keıbiri óz erikterimen bolashaǵy zor óndiristi órkendetýge úles qosýdy maqsat etýshiler bolatyn. Ásirese, birinshi domna peshiniń iske qosylýy aldynda kombınat jumysshylar quramy tipti jasaryp ketkendeı-di. Alystan aǵylǵan myńdaǵan jigitter men qyzdar arasynan ózimizdiń qandas baýyrlarymyzdy jıirek kórgen saıyn kóńilimiz marqaıyp qalady. Solardyń ishinen úlken bir shoǵyry metallýrg mamandaryn daıarlaýdyń úzdik mektebi sanalatyn Dneprodzerjınsk tehnıkalyq ýchılıshesine oqýǵa jiberil­genin estip júrýshi edik, eki jyldan keıin is ústinde tanydyq. Al kózge erek túskeni Nursultan Nazarbaev atty inimiz boldy. Qazaqstandyq tuńǵysh shoıyn alýshy brıgadaǵa qamtylý, mundaı senim ýchı­lıshe qabyrǵasynan jańada ǵana qanat­tanǵan jigitke jaıdan-jaı kórsetilme­gendigi basqa-basqa, bizge birden bilindi. Jasyratyny joq, ol kezde qazaq jasta­rynyń óndiristiń jaý­ap­ty býyndaryna tartylýy sırek-tin. Tú­siniksiz samar­qaýlyq tyıylyp, seń qoz­ǵalǵandaı bul qubylysqa qýanyp qaldyq. Sol umytylmas kúni shoıyn selin aǵyzýshylardyń is-qımyldary sáttiligine tileýqor bolýshylardyń biri retinde meniń nazarym áriptes baýyryma eriksiz aýa bergeni esimde. Jan-jaqtan qadaǵalaý­shylar kóp. Kemistik jiberip almasa dep tolqımyn. Baıqaımyn, qozǵalys-áreketi óz mindet­terine múltiksiz gornovoılardaı shıraq. Ishimnen “Bolǵaly turǵaly jigitsiń-aý” dep oılap, janymdaǵylarǵa maqtana qarap qoıamyn. Sóıtsem, bir men emes, nıettes aǵaıyndardyń bári sondaı qýanyshta eken. Keıinde jaqyn tanystyq, aralasa bastadyq. Kezdesýlerde inilik iltıpatpen aldymen sálem berip, emen-jarqyn áńgi­me­lerge tarta jóneletindigi, bilmegenin surap, metallýrgııa óndirisiniń mán-jaıyna qany­ǵýǵa yntyzarlyǵy odan saıyn syılasty­ǵymyzdy jarastyra berdi. Meniń negizgi mindetim marten býynyna qatysty bolǵan­dyqtan, qoıan-qoltyqtasa jumys istese qoımasam da, tájirıbem bar, aǵaly­ǵym bar aqyl-keńesimdi aıtýdan aıanbaımyn. Sodan on jylǵa jýyq domnada eńbek etti. Onda jumys isteýdiń asa qıyndyǵyn, oǵan ekiniń biri tóze bermeıtindigin tek metallýrgter biledi. Nursultan inimniń el basqarýdaǵy qazirgi qajyrly qaıraty sondaǵy shyń­dalystan bolar dep oılaımyn. Elbasynan bastap talaı tarlan tulǵalardy túletip ushyrǵan Qazaqstan Magnıtkasynan men de baqytym janǵan jandardyń birimin. Uzaq jyldar marten peshi aldynda tógilgen mańdaı terim joǵary baǵalanyp, Lenın jáne Oktıabr revolıýsııasy ordenderimen marapattal­dym. KSRO-nyń qurmetti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen metallýrgi atandym. Osyndaı qýanyshty sátterimde Nursultan Ábishuly elden buryn quttyqtap, mereıimniń óse berýine tilek bildiretin. Eńbek adamyn qasterleı bilýdiń bıik mádenıettiligin búginde bárimizge aınymaǵan adal kóńilinen sezip júremiz. Maǵan keıde qazaqtyń tuńǵysh me­tallýrgisiz degen qolpashtaýlar aıtylyp qalyp jatady. Kim dáriptegendi jek kórsin, alaıda, aldymda Elaman Baıǵa­zıev, Altynbek Dáribaev syndy us­tazdarym bar. Bul teńeýge solar laıyq dep sanaımyn. Shúkir, qazir Júnisovter áýletinen shyqqan metallýrgter bir shoǵyr. Izimdi balalarym, inilerim basyp, kombınatta jalǵastyryp keledi. Abyroı-bedelderi táp-táýir. Soǵan qýanamyn. Zaman ta­labyna sáıkes jańartylyp, jańǵyr­tylǵan tehnıkalardy sheber basqarýdy meńgerip alǵan, sony urshyqsha úıiretin jastardyń ornymyzdy basqanyna qýa­namyn. Jumasyna bir soqpasam kóńilim kónshimes baıyrǵy ortamnyń aıdan-aıǵa tanyǵysyz ózgerisi razylyq ósiredi. Avtomattan­dy­ryl­ǵan, kompıý­terlen­dirilgen jumys býyn­daryna qyzyǵyp ketemin. Tútin, gaz ıisinen arylǵan, aınalasy tap-taza sehtar buryn biz armandaıtyn kórinispen aldan shyǵady. Átteń, jas ulǵaıdy, áıtpese, qaıta ora­lyp, kánigi iske kirisip ketkim kelip turady. Jaqynda bir barǵanda úzdiksiz qańyltyr qaqtaý sehyn arnaıy araladym. Jurttyń bári tanıdy ǵoı. Qushaqtaryn jaıa qarsy alyp, is barysyn baıandady. Baıyrǵy me­tallýrg retinde onsyz da jaǵdaıdy jazbaı ańǵardym. Aýysymdary ústinen túsken Vıktor Solovev jetekshilik etetin brıgada qımyly unady. Quramy jaǵynan shaǵyn ujym byltyr 170 myń tonna qańyltyr qaqtapty. Bıylǵy bes aıdaǵy kórsetkish 72 myń tonnadan asyp jyǵylypty. Belgilengen tapsyrmanyń tolyq oryndalýy jigitterdiń mindetterine jetiktigin kórsetedi. Bastapqy qalyńdyǵy 2,3 sm bolatty jup-juqa qańyltyrǵa aınaldyrý naǵyz sheberliktiń belgisi. Bizdi bıiktetken Temirtaý eńbekke adal azamattardy bıiktete bereri haq. Jalpy alǵanda kombınatymyzdyń qazirgi qadamy qýanarlyqtaı. О́tpeli kezeń qıyndyqtarynan keıin qaıta órleýge bet burýy Elbasy talap-keńesiniń arqasynda ekenin bilemiz. Qanattanǵan ortasyna janashyrlyǵyna rızalyǵymyz bólek. Endi birer kúnnen keıin qazaqstandyq tuńǵysh shoıynnyń alynǵanyna 50 jyl tolǵaly otyr. Qala, aımaq, qala berdi el ómirindegi osynaý eleýli oqıǵaǵa Tuńǵysh Prezıdentimizdiń qatysatyndyǵyn estip, qýanyp jatyrmyz. Nurekeńdi óz adam­daryndaı kóretin temirtaýlyqtar bul jolǵy máni de, jóni de bólek kezdesýdi taǵatsyzdana kútýde. Vladımır KOLBASA, “Parasat” ordeniniń ıegeri: – Túpkilikti qalaǵan kásibimnen qyryq jyl boıynda qol úzbeı, sol arqyly abyroı-bedelge bólenip, qurmetti demalysqa shyqqan meniń óz taǵdyryma ókpem joq. Qazir ýaqyt keń bolǵan soń eńbek jolymdy qalaı ótkergenimdi jıi eske túsiremin. Shyndyǵyn aıtqanda, maqtan tutýǵa turarlyqtaı ekenine mereılenip ári mártebelenip qalamyn. Adamǵa asyl bir baqyt osy shyǵar. Ár kezeńniń ózindik asa mańyzdy shaqtary bolatyndyǵy belgili. Biz úshin ótkendegi 50-i jyldar sońynda Temirtaý qalasyn dúr silkindirgen jasampaz jumys dabyly ómirimizdegi óshpes oqıǵa. Onyń on segizdegi jalyndaǵan kezimizben tuspa-tus kelýi ǵajaptyǵyn qarańyzshy. Ol ýaqyttyń bir ereksheligi, alys-ja­qyndaǵy dúbirli qubylystarǵa qulaǵymyz túrik bolatyn, soǵan eleńdep júretinbiz. Kúnine radıodan, gazetter betterinen Temirtaý, Qazaqstan Mag­nıtkasy dep jań­ǵyryqqan sózder arman býǵan júregi­mizdi odan saıyn býyr­qantatyn-dy. Ýk­raınanyń Marıýpol qalasyndaǵy ká­siptik-tehnıkalyq mekteptiń túlegi retin­de men sol ortadan tabylýdy qaladym. Kelsek, qala degen aty bolmasa, eki-úsh kósheniń ar jaǵy ushy-qıyrsyz dala. Degenmen, ana tusta da, myna tusta da jypyrlaǵan qurylys. Qaıda da óńsheń ózimiz quralpy órender. Jastyq shaqta anaý-mynaý qıyndyq eleń etilmeıtindeı, onshalyqty sezilmeıtindeı bolatyn. Birden jubymyz jarasqan túrli júzdi qurby-qurdastar ortaq iske jumyldyq. Alǵash estip-bilgenimiz: birinshi domna peshiniń paıdalanýǵa berilýi jaqyndap qalǵan kórinedi. Onda eńbek etýge mamandar tańdalyp alyna bastapty. Sondaı-aq, tuńǵysh shoıyn balqytatyn brıgada quramy jasaqtalyp jatqan­dyǵynan da habardarmyz. Shirkin, soǵan tartylsaq, sonaý qııannan bostan-bosqa kelmegenimizdi dáleldesek deımiz. Bir kúni tileýim aldan shyqty. Sirá, gornovoılyq mamandyǵym jáne Marıý­pol metallýr­gııalyq zaýytyndaǵy tájirı­bem bary eskerilse kerek, jaýapty mindetti atqarý júktelgen Borıs Iаgovıtovtyń brıgada­syna qabyldanyppyn. Muny estigende qandaılyq qýanyshqa bólengenim aıtyp jetkizgisiz. Bizdiń basymyzdy aldyn-ala qosyp, birneshe kún shoıyn alý úrdisin úıretti. Jańa ortada ózgeshe kózge túsetin aza­mattar bolady ǵoı. Sonda alǵash ret tanysqan Nursultan Nazarbaev sondaı kórindi. Keıin bilsem, maǵan ǵana emes, basqalarǵa da solaı kóringen eken. Bitimi kelisti, oıy ushqyr, sózi salmaqty, seriktesterimen qarym-qatynasta erkin, joldastyqqa ashyq jigit eriksiz baýyr tartqyzǵandaı edi. Ásirese, ekeýmizdiń syılastyǵymyz tereńirek jarasyp ketti. Shoıyn balqytý sátti ótti. Bul eńbek baspaldaǵymyzdaǵy alǵashqy synaq boldy. Baıqaımyz, qadamymyz kópshi­likke unaǵan sııaqty. Tapsyrmalarǵa tııanaqtymyz. Bastapqyda jylyna 270 myń tonna shoıyn alynsa, sosyn 5 mıllıon tonnaǵa ulasty. Buǵan bizdiń brıgadanyń úlesi árdaıym úlken bolatyn. Ár adam minez-qulyǵy, qabilet-qa­sıeti jaqyn aralas-quralastyqta tanyla túser emes pe. Biz sol kezdiń ózinde Sultannyń (solaı ataıtynbyz) túbinde bir jerden jaryp shyǵatyndyǵyna kúmánimiz joq-tyn. Nesin jasyralyq, ystyq domna peshi aldyndaǵy aýyr jumystan soń sharshap-shaldyǵyp qaıtamyz, tósekke qulaı ketemiz, bir ýaqyt demalýǵa qushtarmyz. Al Sultan bolsa kitaphanaǵa tartady. Qoǵamdyq jumystar bel ortasynda júredi. Dnep­rodzer­jınskide serik etken sportqa áýestigin de tastamaıdy. Merekelik sharalarda orys, ýkraın, qazaq ánderin shyrqap, orta­myzdyń qyzyq-dýmanyn kóriktendirip jiberedi. Komsomoldyń Máskeýdegi kezekti sezine delegat saılaý usynyl­ǵanda bárimizge jaqyn áriptesimizdiń kandıdatýrasyn biraýyzdan qoldadyq. Nursultan Ábishuly keıinde joǵary qyzmetterge joǵarylaý kezinde de bizben dostyq baılanysty úzbedi. О́ndiriste ártúrli jaǵdaılar ushyrasyp jatady. Sondaıda másele mánisin jetkizýge Sultanǵa baramyz. Kombınat partııa komıtetiniń hatshysy mindetin atqarýǵa kóterilgen ol kabınetine kezeksiz, ruqsatsyz kirýge kibirtiktep qalǵany­myzdy baıqap qalsa, ornynan ushyp túregele, dereý tórge bastaıdy. Árqaı­symyzdyń hal-jaǵdaıymyzdy surap alysymen búkpesiz áńgimege ynta qoıady. Qoldan keler sharýaǵa kesimdi minezin biletin biz tilek-usynysymyzdyń jerde qalmaıtyndyǵyna senip qaıtamyz. Solaı bolyp ta jatatyn. Minekı, sodan beride biraz jyldar ótse de Elbasynyń keshegi eńbektes serikterine shynaıy peıili, qarapaıym­dylyq iltıpaty aınymaǵan qalpynda ekenin Temirtaýǵa kelgen jumys sapar­larynda baıqap, kórip júrmiz. Kezde­sýlerde meni izdestirip, ja­nynda bolǵanymdy qalaıdy. Júrekke ystyq shaqtar eske túsirilip, máre-sáre bolyp qa­lamyz. Tuńǵysh shoıyn alýdyń 40 jyl­dy­ǵynda kezindegideı qatar turyp shoıyn selin aǵyzdyq. Gornovoı zeı­netkerdi Pre­zıdenttiń ózi dos tutqanyna baqyttymyn. Zer salsam, bizdiń áýlettiń Qazaqstan Magnıtkasyndaǵy jıyntyq eńbek ótiline bıyl 200 jyl tolǵaly tur. Aǵam Ivan, inim Grıgorıı, qaryndasym Anna, zaıybym Valentına, bir sózben aıtqanda, bárimiz eńbek, ómir jolymyz Qarmette órilip, bite qaınasyp ketken. Barsha qazaqstandyqtardyń múdde-maqsatyn biriktirip, týysqandyq tutastyqty tereńdetip, ekonomıkany damytyp, elimiz ataq-dańqyn asyra túsken Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń bul uly joldaǵy eńbegi jeńil emestigi anyq. Temirtaýymyzda shyń­dal­ǵan qajyr-qaırat sonyń tiregi ekenin sezemin. Halqymyzdyń baqyty úshin kúrestegi jeńisi bıiktep, jemisi máýelene túsýin tileımin. Altynbek Asanov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen metallýrgi: – Budan úsh jyl buryn Qazaqstannyń Ýkraınadaǵy jyly ótkeni málim. Oblys delegasııasynyń quramynda Dnepro­dzerjınsk qalasyna baratyndyǵym jóninde habardy qýana qabyldadym. О́ıtkeni, ótken ǵasyrdyń 50-shi jyldary aıaǵynda osynda oqyǵan edim. Qyryq jyl serik bolǵan súıikti mamandyqty meń­gertken mektebi­mizben qaýyshýdy, jastyq shaqtyń shýaǵyna bólegen shahardy qaıta kórýdi ózim de armandaıtynmyn. Oıym­nyń sáti túskenine qýanyp qaldym. Baıaǵy biz ushqan uıa, jatqan jataqhana óndiristik tájirbıege ysylǵan zaýyt kózge ystyq basyldy. Temirtaýlyqtar keletinin estigen jergilikti kýrstastarymyzdyń bir toby anadaıdan jyly ushyrady. Bir-birimizdi shyramytyp tanydyq. Bul kezdesý umytyl­mas áser qaldyrdy. Ony sózben aıtyp jet­kizý qıyn. Oqytý­shylarymyzdyń biri Nına Bykovskaıa aty-jónim atalǵanda “Bilemin, bilemin, Nursultan Ábishuly Nazarbaevpen qatarlas oqyǵan shákirtim,, dep umtylyp qushaǵyna qysqanda tóbem kókke jetkendeı bolǵanyn nesin jasy­raı­yn. Jasy kelip qalsa da elgezek qalpyndaǵy ustazymyz ózi quryp, jabdyqtaǵan kabınetke bastap, jas Nursul­tan otyrǵan partany kórsetti. Ýchılıshe maqtany­shyna, Prezıdenttikke deıin ósken adamǵa arnalǵan murajaıdy aralatqanda “Esińde me” dep qoıady maǵan áredik. Nege umytylsyn ómirimniń óshpes elesteri. Bir óńirdiń týmalary Satybaldy Ibra­gımov ekeýmiz Dneprodzerjınskige barǵan bette bizdeı qazaq bozbalalary az emestigine kóńilimiz ósip, ortalaryna qosyla kettik. Metallýrg dep jalpylaı atalǵa­ny­men, tarmaq-tarmaq maman­dyqtarǵa bólinedi. Nu­rekeń bastaǵan shaǵyn top onyń eń aýyry – gorno­voılyqty tańdapty. Biz bolat quıý kranynyń mashınısi bolýdy qaladyq. Bárimiz turǵylas, keıbirimiz qurdas jastarmyz. Qaıda barsaq ta birge júrip-turamyz, jubymyz jazylmaıdy. Or­tamyzdyń uıytqysy Nursultan. Sabaqtan tys ýaqyttarda bólmede jata bergenshe kórkemónerpazdar úıirmesine qaty­sýymyzǵa, sportpen shuǵyldanýymyzǵa, kitaphanalarda otyrýymyzǵa ıtermeleıdi. Bul jaǵynan bárimizden alda. Sabaqqa óte alǵyr, úırenýge zerek, orysshaǵa júırik, tarıhtan, ádebıetten tanymy joǵary jerlesimizdi ustazdarymyz óte jaqsy kóredi. “Nursultandaı bolyńdar, úlgi tutarlyq jan jandaryńda júr” deıdi. Dmıtrıı Pogorelov degen oqytý­shymyzdyń “Sen, Nursultan, Premer-Mınıstr bolasyń” dep aıtýy aqyry dóp shyqty. Temirtaýǵa oralysymen óndiristiń túrli býyndaryna jiberildik. Nıettes, tilektes túlekter bárimizge Nursultan Nazarbaevtyń qazaqstandyq tuńǵysh shoıyn alýǵa qatysýy ortaq qýanyshqa aınaldy. Árqaısymyz da óz jumys ornymyzda osaldyq kórsetpeýge talpyndyq. Magnıtka ómirindegi mańyzdy oqıǵalarǵa, ózgeristerge “dneprodzer­jıns­kilikterdiń” áıteýir bireýi tartylmaı qoı­maıtyn. 1964 jyldyń 25 qazanynda aýyr sal­maqty marten sehy iske qosylǵanda Sul­tan Kákenov basqaratyn brıgada quramynda alǵashqy bolat balqyma alýǵa atsalystym. Kombınatta eńbek etýge qazaq jastary úsh ret uıymdastyrylǵan túrde ákelingen. 1944 jyly Qazaq metallýrgııa zaýytyna 2 myń, Qazaqstan Magnıtkasyna 1958-60 jyldary 3 myń, 1970 jyly 627 adam qamtylǵan. Biz ekinshi lekke jatamyz. Biraz jigitter keıinnen jumys baby boıynsha basqa býyndarǵa, qyzmetterge aýysty. Bilýimshe kýrstasym, Shymkent qorǵasyn zaýytynyń balqytýshysy Amanáli Ábdiramanov ekeýmiz ǵana zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin qyryq jyl boıy negizgi mamandyǵymyzdan qol úzbeppiz. Oqýdy birge bitirýshilerdiń ádette ár jyldarda kezdesip turatyn dástúrinshe Dnepro­dzerjınsk tehnıkalyq ýchılı­shesiniń túlekteri de sony ustanady. Ýaqyt yńǵaıyna oraı Elbasynyń ózi de mundaı bas qosýdan qalys qalmaıdy. Ondaıda júzdesýimizdiń máni de, jóni de bólek bolyp sala beredi. Árıne, ómir jaǵdaıy árqıly. Keıde qatysa almaýshylar bolady. Nurekeń buǵan alańdap, densaýlyqtaryn bilýdi tapsyrady. Bıik bılik basynda bolsa da joldastarynyń janynan tabylýǵa qushtarlyǵy, kezdesýge kele almaǵandardy izdestirip, surastyryp jatýy júregimizdi tolqytady. “Gúldense aýyl – gúldenemiz bárimiz” dep aıtylǵandaı, elimiz ekonomıkasy alybynyń ári tireginiń keń tynysy, kemel keleshegi Temirtaýdyń, aımaqtyń, Qazaq­stannyń ósip-órkendeýine zor qýat. Solaı bolyp qalatyndyǵyna senemiz. Temirtaýymyz búginde qaı jaǵynan bolmasyn oza tanylyp, tyń serpilisterge ekpin estirip tur. Barshamyzǵa ystyq mereıli mereke aldynda qalamyzdyń sáýleti odan saıyn shyraılana túsip otyr. Vladımır KAÝS, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ekonomısi: – Men búginde zeınetkermin. Elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq ómirindegi ózgeris­terge, jańalyqtarǵa udaıy zer salyp otyra­myn. Qazaq­stanymyzdyń qol jetkizip jat­qan jetistikterine shyn qýanatyn, bıikteı túsýine tileýqor jandardyń birimin. Sonyń negizi Tuńǵysh Prezıdentimizdiń jemisti is-qyzmetimen baılanysty ekeni, ásirese, maǵan úlken mereı. О́ıtkeni, budan 50 jyl buryn-aq osy kisiniń kelesheginen zor úmit kútýshi edim. Ishki túısigim durys bolyp shyqty. О́zimiz jastaıynan biletin Nursultan Nazarbaevtyń ekiniń birine bitpes iskerlik, uıymdastyrýshylyq, qaıratkerlik, saıasatkerlik ǵajaıyp qarym-qabileti halqymyz baqytyna darýyna tikeleı kýáger taǵdyryma rızamyn. Myń san metallýrgter arasynan esimi aldymen aýyzǵa alynatyn jigitti kombı­nat­tyń jaýapty býynyn basqarý júktelgende jaqyn tanı tústim. Bas dırektordyń ekonomıka jónindegi orynbasary mindetin atqarý kezimde jumys babymen kúnine birneshe ret kezdesemiz. О́ndiristiń berekesi qashyń­qyraǵan kez bolatyn. Qazyqty máseleler túıini Máskeýge tireledi, sol jaqtan sheshiledi. Nursultan Ábishuly bul istiń bárine belsene aralasty. Tıisti oryn­dar aldyna qoıylar, kóteriler másele­lerge qatysty derek-málimetterdi, anyq­tamalardy arqalap, ekeýmiz mı­nıstrlikter esigin toz­dyramyz. Tań qalamyn, súısinemin, bastap­qydaǵy salqyn júzder jumsaryp, túsinistik qabaq tanytylyp, jolymyz ońǵarylyp oralamyz. О́tpeli kezeńde kombınatymyzdyń basyna túsken jaǵdaı bárimizdiń júregimizge qatty batty. Alyp óndiristiń quldyraýdan shyǵa almaý qaýpi qınady. Bul jaı Elba­syny da erekshe alańdat­qanyn bilemiz. Qaı máseleni de sabyrly, salmaqtap sheshetin Nursultan Ábish­ulynyń sol qasıeti arqasynda qazir kombınattyń jańa órleýge bet buryp otyrýy irgetasyn bekitken Magnıtka ardagerlerine úlken qýanysh. Keshegi, búgingi isterdiń mańyzy, qadiri ýaqyt óte kele odan saıyn baıqalady. Biz bul jaǵynan uıatty bolmasymyzǵa maqtanamyz. Áńgimelesken Aıqyn NESIPBAI. TEMIRTAÝ. * * * TARTTY SYI ǴYP OTANǴA, MUNARALY DOMNASYN Saryarqanyń saýyry, Qaraǵandy degen jer. Sonda týyp, sonda ósken, Bolat bilek órender. Qaraǵandy boıynda, Samala otty san qala. Sonyń biri – Temirtaý, О́rkenin jaıǵan jańada. Temirli qala Temirtaý, Basqalardan sol basym, Tartty syı ǵyp Otanǵa, Munaraly domnasyn. Omar ShIPIN, halyq aqyny. 1960 jyl, 3 shilde.