«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy prezıdıýmynyń tóraǵasy Raıymbek Batalov «Samuryq-Qazyna» basshysy Nurlan Jaqypovpen kezdesý barysynda qordyń kompanııalary tobynda otandyq óndirýshilerdi qoldaýdyń tıimdi júıesi qalyptasqanyn, onyń oń nátıjeler berip jatqanyn atap ótti.
Atalǵan kezdesýde taraptar kvazımemlekettik sektordyń satyp alý júıesin ózara birlesip jetildirý máselesin talqylady.
«Samuryq-Qazyna» óziniń satyp alý júıesi arqyly otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý jumystaryn qarqyndy júrgizip, ony únemi jetildirýmen aınalysyp keledi. Qordyń satyp alý júıesiniń birqatar artyqshylyǵy bar. Mysaly, ulttyq ónerkásipti damytýǵa jáne óndiristegi jergilikti úlesti arttyrýǵa baǵyttalǵan qoldaý ádisteri qarastyrylǵan.
«Júıeniń taǵy bir ereksheligi: memlekettik satyp alýlarda, kórshi elderde kezdespeıtin biregeı 16-dan astam shara jumys istep tur. Atap aıtqanda, qor júıesinde otandyq óndirýshilerge sózsiz basymdyq beriledi. Aldyn ala tólem, jedel tólem sııaqty qyzmetter bar. Sondaı-aq otandyq taýar óndirýshilerdiń ónimderi jumys pen qyzmettiń quramyna engiziledi. Sondyqtan qazirgi satyp alý júıesiniń tıimdi úlgisin saqtaý mańyzdy», dedi «Samuryq-Qazyna» basshysy Nurlan Jaqypov.
2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha, bul sharalar tıimdiligin kórsetken. Ulttyq ál-aýqat qory otandyq taýar óndirýshilermen shamamen 1,1 trln teńgege kelisimshart jasasqan. Onyń 494 mlrd teńgesi – uzaqmerzimdi ymyralar. Bul 2023 jylmen salystyrǵanda 76%-ǵa kóp. Al 2022 jylmen salystyrǵanda otandyq óndirýshilerden taýar satyp alý kólemi 7 ese artyp, bıyl bul kórsetkishti taǵy 25%-ǵa kóbeıtý josparlanyp otyr. Al qańtar-mamyr aılary aralyǵynda otandyq taýar óndirýshilermen 433,3 mlrd teńgege kelisimder jasalǵan.
Bul sharalardyń taǵy bir sebebi – ımportqa táýeldilikti azaıtý. Sol sebepti, «Samuryq-Qazynada» otandyq jańa óndiristi qurýǵa erekshe kóńil bólinedi.
Bul baǵytta 2024 jyly 191 mlrd teńgege otandyq óndirýshilermen 348 ofteık-kelisimshart jasalǵan. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 10 ese kóp. Jobalardy júzege asyrý nátıjesinde 500-den astam jańa jumys orny ashylyp, el ekonomıkasyna 150 mlrd teńgeden astam ınvestısııa tartý josparlanǵan.
Osy oraıda, Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov otandyq óndiristi uzaqmerzimdi tapsyryspen qamtamasyz etý máselesi turaqty baqylaýda ekenin aıtty. Bul – «Samuryq-Qazyna» qory men iri jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń satyp alý saıasaty aıasynda júzege asyrylyp jatqan júıeli ádisi deıdi ol.
«Bul sandar jaı ǵana statıstıka emes. Ol – kásiporyndardyń, jumys oryndary, salyqtar men shıkizattyq emes sektordyń jaǵdaıyn kórsetedi. Biz ofteık-kelisimsharttar men uzaqmerzimdi sharttardyń tıimdi jumys isteıtinin kórip otyrmyz. Bul – eldiń ekonomıkalyq qaýipsizdigine qosylǵan úles», dedi Energetıka mınıstri.
Qazaqstan mashına jasaýshylary odaǵynyń tóraǵasy Meıram Pishembaev ta «Samuryq-Qazyna» qory engizgen ofteık-kelisimsharttar tájirıbesin jalǵastyrýdyń mańyzyn atap ótti. Bul tetik otandyq óndiristerdi josparlaý men qoldaýda tıimdiligin dáleldedi deıdi. Sonymen qatar ol qordyń satyp alý platformasyn memlekettik satyp alýlardyń biryńǵaı júıesine kóshirý jáne kvazımemlekettik sektordy bir ortalyqtan baqylaý týraly pikirge alańdaýshylyǵyn bildirdi. Aıtýynsha, bul áreketter otandyq taýar óndirýshilerge kórsetilip jatqan qoldaý sharalaryn tejeýi múmkin.
«Biz ofteık-kelisimsharttar tetigin engizgen «Samuryq-Qazyna» qorynyń bastamasyna qoldaý kórsetý kerek dep sanaımyz. Bul – suranysty qamtamasyz etý men óndiristik qýattardy damytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam. Sonymen birge, qordyń qazirgi satyp alý úlgisin saqtap qalý mańyzdy, sebebi ol otandyq óndiristi damytýǵa septigin tıgizedi», deıdi Meıram Pishembaev.
Bıyl «Samuryq-Qazyna» kompanııalary tobynda 5 aı ishinde otandyq taýar óndirýshilermen 115 mlrd teńgege 148 ofteık-kelisimshart jasalǵan. Qazir 97 mlrd teńgege taǵy 24 joba daıyndalyp jatyr. Jyl sońyna deıin bul kórsetkishti 210 mlrd teńgege jetkizý kózdelip otyr.
Buǵan deıin qordyń satyp alý júıesin Eýropa qaıta qurý jáne damý banki, Azııa damý banki jáne Ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen damý uıymy sııaqty álemdik alpaýyt qarjy ınstıtýttary halyqaralyq ozyq standarttarǵa saı dep moıyndaǵan.
Qordyń portfeldik kompanııasy – KEGOC «Samuryq-Qazynanyń» satyp alý erejelerin qoldanady. Sonyń arqasynda Eýropa qaıta qurý jáne damý banki ulttyq energetıka kompanııasyna qarjy bólip, taýarlar, jumystar men qyzmetterdi óz rásimderimen emes, «Samuryq-Qazynanyń» erejeleri boıynsha satyp alýǵa ruqsat bergen.
Osylaısha, 2025 jyly «Samuryq-Qazyna» qory otandyq óndiristi tıimdi qoldaý jáne ekonomıkanyń negizgi salalaryna strategııalyq ınvestısııa tartý baǵytynda naqty nátıjelerge qol jetkizip otyr.
Jansaıa Qapasqyzy