ULTTYQ KО́ShBASShY ULAǴATY

QAZAQSTANDY JARQYN BOLAShAQQA BASTAP BARADY Jaqynda Almatyda “Nur Otan” halyqtyq-demokratııalyq par­tııasynyń Parlamentarızm ınstıtýty “Keńesten keıingi ke­ńistiktegi ulttyq kóshbasshy fe­nomeni: kelbeti jáne mazmuny” at­ty halyqaralyq konferensııanyń ótýine muryndyq boldy. Bul jı­ynǵa Parlament pen máslıhattar depýtattary, basqa da bılik or­gan­darynyń ókilderi, Qazaqstannyń, Reseı men Qyrǵyzstannyń ǵalym­dary men sarapshylary, saıasat­kerler qatysty. Kóshbasshy ulaǵaty áli tolyq paıymdalyp bolǵan joq. Osy ret­te Májilis depýtaty, saıasattaný doktory Kamal Burhanov Qa­zaq­stannyń táýelsizdikke barlyq qoǵamdyq júıelerdiń kúırep, bir kezde birtutas KSRO-ny quraǵan respýblıkalarmen baılanystyń úzilgen shaǵynda qadam basqanyn eske saldy. Munyń bári eko­no­mı­ka, qarjy, áleýmettik jáne ón­diris­tik salalardy turaqtandyrý úshin shuǵyl reformalar jasaýdy talap etti. Biraq 1993 jylǵy eldiń birinshi Konstıtýsııasy keńestik júıeniń “salqynynan” aryla al­maǵan, jartykesh ári solqyldaqtaý bolyp shyqty. Sol sebepten de 1995 jyly Prezıdent Nursultan Nazarbaev “QR Prezıdentine jáne jergilikti ákimshilikter basshy­la­ryna ýaqytsha qosymsha ókilet­tikter berý týraly” Zań negizinde zań kúshine ıe 147 jarlyqqa qol qoıdy. Osynaý qujattar naryq­tyq ekonomıka men saıası júıeniń negizgi quqyqtyq irgetasyn qa­lyptastyryp, memlekettiń odan ári dáıekti damýyna negiz saldy. Jyl aıaǵyna qaraı alǵashqy oń nátıjeler aıdan anyq kórindi. Mine, búgin, 15 jyl ýaqyt ótkende Qazaqstannyń qazirgi zańnamalyq aktileriniń eleýli bóligi 1995 jylǵy zańdarda aıqyndalǵan qa­ǵıdattarǵa negizdelýi áli de jalǵasýda. Osylaısha elimiz úshin asa kúr­deli ýaqytta Qazaqstan basshysy tarıh pen bolashaq urpaqtar al­dynda memleket taǵdyry úshin óz moınyna derbes jaýapkershilik ala bildi. Mundaı qadamǵa tek shyn mánisindegi Ult kósh­bas­shysy qabiletti bolatyn. Prezı­dent Jarlyqtary aqsha-nesıelik, áleý­mettik jáne basqa júıelerdi re­for­malaǵan memlekettik baǵ­darla­malarǵa qýatty serpin berdi. Sarapshylardyń paıymdaýyn­sha, mundaı sátti damýdy baı resýrstar nemese tıimdi geosaıası jaǵdaı emes, naq osy kóshbas­shylyq ulaǵat qamtamasyz etken. Ǵalymdar kúshti saıasatkerdiń ula­ǵatyn mádenıet pen dástúrdi saqtaýdaǵy, almaǵaıyp kezdegi qoǵamdyq sanany jańalandyryp ózgertý  jaýapkershiligin ózine ala bilýdegi aıqyndaýshy faktor dep atady. Konferensııaǵa qatysýshylar Qazaqstan mysalynda kóshbas­shy­lyq ulaǵattyń quramdas bólikterin jan-jaqty oı eleginen ótkizdi. Reseı ǵalymy Alekseı Vlasovtyń oıynsha, “Nazarbaev modeli” barlyq burynǵy keńestik elder óz jolyn tabýda betpe-bet kelgen táýekelder men taýqymetterge bir­den-bir durys jaýap bolyp taby­lady. Jastarǵa senim artý, etnosaralyq jáne dinaralyq toleranttylyq pen tatýlyqty saqtaý, ámbebap sarabdal saıasat Qazaqstan jolynyń durystyǵyn tanytty. Parlamentarızm ınstı­tý­tynyń dırektory Bolat Baıqa­damovtyń pikirinshe,  Elbasy boıynan ulttyq kóshbasshyǵa tán barlyq qasıetter tabylady. Ol jeke basynyń úlgisimen Memleket basshysynyń derbes jaýapkershi­ligi hám jetekshilik róliniń qan­shalyqty mańyzdy ekendigin kórsetip berýde. Aǵylshynnyń tanymal saıasat­keri Margaret Tetcher Qazaqstan Prezıdentine: “Túbinde Jeńis sizdiki bolady” degen eken. Osy áý­lıedeı sózder Nursultan Nazar­baevtyń kóshbasshylyq ulaǵaty men prezıdenttik murasyn neǵur­lym aıqyn sıpattaıdy. Buǵan bú­gingi Qazaqstannyń jarqyn ómiri aıǵaq. Qorǵanbek AMANJOL.