О́tken aıda Memleket basshysy mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly zańǵa engizilgen ózgeristerdi resmı bekitip, qujatqa qol qoıǵan edi.
Bazalyq medısınalyq kómek tizimi jańarady
Jalpy, MÁMS júıesine osy kezge deıin el arasynda syn az aıtylǵan joq. Medısınalyq kómektiń aralas paketterine jáne salany turaqty qarjylandyrýǵa baılanysty qaıshylyq bolǵany ras. Endeshe, atalǵan júıege qandaı ózgeris engizildi, ony ońtaılandyrý baǵytyndaǵy qadamdar qalaı júzege asyrylyp jatyr?
2018 jyldan berige deıin elde halyq sany 7%-ǵa artty. Esesine, medısınalyq kómekke júginetinderden 60 jastan asqan azamattar 28%-ǵa, balalar 18%-ǵa kóbeıgen. Sondaı-aq bes negizgi sozylmaly ınfeksııalyq aýrý boıynsha syrqattaný deńgeıi 9%-ǵa artqan. Jalpy, saladaǵy táýekelderdi azaıtý maqsatynda qarjylandyrý júıesi túgel qaıta qaraldy. Búginde bıýdjettiń múmkindikteri men mindettemelerin eskere otyryp, bazalyq memlekettik medısınalyq kómektiń biryńǵaı paketin qurý boıynsha jumystar qarqyndy júrip jatqan kórinedi.
Bul paketke kirmeıtin qyzmetter medısınalyq saqtandyrý júıesi arqyly qarjylandyrylady. О́zgeristerdiń jón-jobasyn Densaýlyq saqtaý mınıstrligi MÁMS júıesin jetildirý jáne taldaý departamentiniń dırektory Lázzat Shomanova aıtyp berdi.
«Jańa tásilderdiń basty jańalyǵynyń biri – Biryńǵaı paketti engizý. Bul medısınalyq kómektegi qaıtalanýdy joıyp, júıeniń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi. 2026 jyldan bastap TMKKK men MÁMS paketterin kezeń-kezeńimen biriktiredi. Onyń alǵashqy kezeńi 2025 jyldan bastalady. Osynyń arqasynda keń taralǵan aýrýlar boıynsha bazalyq medısınalyq kómekter saqtandyrylǵan mártebesiniń bar-joǵyna qaramastan barlyq azamatqa kepildi túrde kórsetiledi. 2027 jylǵa qaraı densaýlyq saqtaý júıesinde ashyq ári saqtandyrýǵa negizdelgen qarjylandyrý modeli qalyptasady. Ár pasıent qajetti medısınalyq kómekti der kezinde ala alady. Resýrs tıimdi bólinedi. Osylaısha, tıimdi jáne ádil medısınalyq qyzmet kórsetý modeli qalyptasýǵa tıis», – dedi L.Shomanova.
Jarnany esepteý tártibi ózgeredi
Keler jyldyń qańtarynan MÁMS júıesin reformalaý aıasynda júıedegi jarnalar men aýdarymdardy esepteý tártibine de mańyzdy ózgeris engizilmek. Jańa normaǵa sáıkes, MÁMS jarnalary men aýdarymdary esepteletin aı saıynǵy tabystyń eń joǵary shegi artady. Naqtylasaq, jumys berýshiler úshin – 10-nan – 40 eń tómengi jalaqyǵa deıin (ETJ), jumysshylar úshin – 20 ETJ-ǵa deıin. Osy ózgeristen keıin joǵary jalaqy alatyn qyzmetkerlerge qatysty jasyryn jeńildik joıylady. О́ıtkeni olar osy kúnge deıin MÁMS-ke az jarna tólep kelgen. 2026 jyldan bastap olardyń júıege qatysýy ádil bolady.
– Atalǵan ózgeris shamamen 9% jaldamaly qyzmetkerler men olardyń jumys berýshilerin qamtıdy. Sonymen qatar jyl saıyn shamamen 200 mlrd teńge kóleminde qosymsha qarjy resýrsy túsedi. Qarajat MÁMS aıasyndaǵy medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalady. Bul sheshim densaýlyq saqtaý júıesiniń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge, áleýmettik teńsizdikti azaıtýǵa jáne azamattardyń tabysyna saı jarna tóleýdi kózdeıtin yntymaqtastyq qaǵıdatyn kúsheıtýge baǵyttalǵan, – deıdi L.Shomanova.
Osyǵan qosa, 2027 jyldan bastap elimizde mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýǵa memleket tarapynan túsetin jarnalardyń mólsheri birtindep artady. Demek, osy arqyly jumysshylar men jumys berýshilerdiń tóleıtin jarna kólemin ulǵaıtpaı, medısınalyq kómek júıesiniń uzaqmerzimdi turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge bolady. Memleketten qaralatyn qarjy kezeń-kezeńimen ósip otyrsa, jarna mólsheri bıylǵy 2%-dan 2037 jylǵa qaraı 4,7%-ǵa deıin artady degen boljam bar. Osy ózgeris júıege qosymsha 2,8 trıllıon teńge qarjy tartýǵa múmkindik bermek.
Jergilikti bıýdjet esebinen kimder saqtandyrylady?
Jumyssyzdar áleýmettik jaǵdaıdaǵy azamattardyń jarna máselesi bar jergilikti bıýdjet esebinen tólenip, MÁMS júıesine qatysýshylar sany artady.
Byltyr shildede ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiligin arttyrýdy tapsyrǵan edi. Sol jıynda Prezıdent «Áleýmettik osal sanattarǵa jatatyn azamattar úshin medısınalyq saqtandyrýǵa aýdarymdar jergilikti bıýdjet esebinen tólenýi tıis», dedi. Osydan keıin halyqty MÁMS júıesimen barynsha qamtýǵa múmkindik beretin is-sharalar qabyldandy. Qazir shamamen 16,7 mln adam saqtandyrylǵan, bul halyqtyń 82,3%-yn quraıdy. Olardyń ishinde 12,1 mln adam (72,5%) jeńildik sanatyna jatady. Al júıeden tys qalǵan 3,3 mln azamattyń 2,4 mln-nyń ómir súrý deńgeıi jaqsy jáne qanaǵattanarlyq. Shamamen 1 mln adam daǵdarys jáne tótenshe áleýmettik jaǵdaıdaǵy, ıaǵnı tabysy tómen, otbasynyń negizgi qajettilikterin ázer jabatyn azamattar. Zańǵa engizilgen ózgeristerge sáıkes, atalǵan sońǵy topqa jatatyn azamattardyń MÁMS jarnasy jergilikti atqarýshy organdar tarapynan turǵyn medısınalyq kómekke júgingen kezde tólenedi. Sonymen qatar resmı tirkelgen jumyssyzdardyń jarnasy da jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiliginde bolady. Osy is-sharalardyń nátıjesinde 2026 jyly shamamen taǵy 1 mln adam MÁMS júıesimen qamtylady degen boljam bar.