Úkimette Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen avtojoldyń sapasyn arttyrý máselesi boıynsha jıyn ótti. Kólik jelisin jańǵyrtýǵa qatysty Prezıdent qoıǵan mindetter eskerilip, salanyń aǵymdaǵy jaǵdaıy men damý jospary qaraldy.
Kólik vıse-mınıstri Maqsat Qalıaqparov avtojoldyń sapasyn arttyrý boıynsha qabyldanyp jatqan shara týraly baıandady. Bıyl 13 myń km jol qamtylmaq. Onyń qatarynda respýblıkalyq 2 myń km astam jol rekonstrýksııalanyp, oblys ortalyqtary arasyndaǵy 6,6 myń km jol jóndelmek, al jergilikti jerlerde 4,1 myń km jol jańartýǵa jatady. Bıyl respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń normatıvtik jaı-kúıin 94%-ǵa, jergilikti joldardyń normatıvtik jaı-kúıin 91%-ǵa jetkizý josparlanǵan.
Zańnamalyq deńgeıde birqatar túzetý qabyldandy. Sonyń negizinde sapa ortalyǵynyń eskertýlerin joımaı, nysandardy paıdalanýǵa qabyldaýǵa tyıym salyndy, al 2023 jyldan beri barlyq ortasha jóndeý jobalary jobalyq sheshimderdiń jáne olardyń qunynyń durys qoldanylýyna qatysty vedomstvolyq saraptamadan ótýge mindetti.
Júrgizilip jatqan jumys sheńberinde ótken 7 aıdaǵy qorytyndy da sapasyz jol-qurylys materıaldary men aqaýlar sanynyń 2%-ǵa tómendegeni, jergilikti joldardy qıyrshyq tastan asfaltbeton tósemine aýystyrý 14%-ǵa óskeni baıqaldy. Jobalyq sheshimderdi ońtaılandyrý 1 mlrd teńgeden astam qarjy únemdeýge múmkindik berdi, al jergilikti joldardy dıagnostıkamen qamtý 50%-ǵa jetti.
Jol-qurylys úderisine qatysýshylar jaýapkershiligin arttyrý maqsatynda jumystyń barlyq kezeńinde saraptamany avtomattandyrýdyń sıfrlyq júıeleri men tetikteri engizildi, 384 asfaltbeton zaýytyna keshendi tekserý júrgizildi.
«QazJolǴZI» AQ prezıdenti Arman Álibaeva jol salasyna sıfrlyq tehnologııalardy engizý týraly habardar etti. Keıingi 5 jylda ınstıtýt avtojoldardy salý men jóndeý tehnologııalaryn jetildirýge baǵyttalǵan 20-dan astam ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizgen. Búginde elimizde birneshe sıfrlyq jobalar júzege asyrylyp keledi. Jobalaý sapasyn arttyrý maqsatynda jol-qurylys materıaldarynyń biryńǵaı bazasy men naqty klımattyq jaǵdaılarǵa jáne qozǵalys qarqyndylyǵyna materıaldardy dál tańdaý esebinen berik jáne senimdi jol tósemderin paıdalanýǵa baǵyttalǵan Superpave tehnologııasy engizildi.
Premer-mınıstr Oljas Bektenov elimizdegi joldar jelisin odan ári damytý qajettigin aıtty. 2030 jylǵa deıin 4 myń km jýyq avtojol qaıta jańǵyrtylady. Bıyl birqatar negizgi jobany aıaqtaý josparlanýda, bul rette jobalyq qujattamanyń daıyndyǵy joǵary jańa jobalardy: «Aqtóbe – Ulǵaısyn», «Qaraǵandy – Jezqazǵan», «Atyraý – Dossor» joldary men Saryaǵash, Petropavl, Rýdnyı jáne Qyzylorda qalalaryn aınalyp ótý joldaryn, sondaı-aq 2,5 myń km avtojoldy ortasha jóndeý mańyzdy.
Kólik, Qarjy mınıstrligine jáne «QazAvtoJolǵa» merdigerlerdi qarjylandyrý men aıqyndaýdy qamtamasyz etý, al О́nerkásip jáne qurylys, Kólik mınıstrligine «kiltti tapsyrǵanǵa deıingi» iri jobalardy jedel júzege asyrý úshin memlekettik saraptama men qurylys-montajdaý jumystarynyń qatar ótý tetigin ázirleý men bekitý tapsyryldy.
Merdigerlerdiń kepildigin qadaǵalaý men sapasyz materıaldardy paıdalaný máseleleri atap ótildi. Mysal retinde, Pavlodar tasjolynyń beton tósemi kóterilip jatqany aıtyldy, Soltústik Qazaqstan oblysynda tekserilgen synamalardyń 43%-y sapa standarttaryna sáıkes kelmegen. Eldi mekenderdegi turǵyndar tarapynan jol sapasyna qatysty eń kóp syn Atyraý men Túrkistan oblysynda tirkelgen. Premer-mınıstr kepildik merzimin ulǵaıtýdy jáne merdigerlerdiń kepildik mindettemelerin sapasyz oryndaǵany úshin merdigerlik uıymdar jaýapkershiligin kúsheıtýdi júktedi.
Jergilikti joldar jelisin damytýǵa qarajat jumsaýdyń tıimdiligi men qarjylandyrý máselesine nazar aýdaryldy. Úkimet basshysy edáýir kólemde bıýdjet qarajaty bólingenine qaramastan, keıbir óńirlerde ony ıgerý baıaý júrip jatqanyn atap ótti. Máselen, Abaı oblysynda – 42%, Aqtóbede – 52%, Aqmolada 56% ıgerilgen.
«Kórsetilgen zań buzýshylyqtardy eskere otyryp, Kólik mınıstrligi men Ulttyq sapa ortalyǵyna 1 qazanǵa deıin barlyq avtojol jobalarynyń júzege asyrylýyn tekserýdi tapsyramyn. Onyń qorytyndysynda anyqtalǵan kinálilerdi jazalaý boıynsha esep pen usynystar engizilsin. Kólik jáne Qarjy mınıstrlikterine Ulttyq sapa ortalyǵynyń qyzmetin kúsheıtý boıynsha sheshimder daıyndaýdy tapsyramyn», dedi O.Bektenov.