Qarjy mınıstrligi Elektrondyq qarjy ortalyǵynyń Sıfrlandyrý, taldaý júıeleri jáne jasandy ıntellektini damytý departamentiniń dırektory Narıman Maǵaýınniń pikirinshe, jasandy zerdeni adamdy almastyratyn qural retinde emes, kerisinshe kez kelgen qyzmetkerdiń jumysyn jeńildetip, taldaý jasaýǵa septesetin tetik túrinde qarastyrǵan jón. Mamannyń aıtýynsha, jasandy ıntellekti memlekettik qarjy júıesin basqarý turǵysynan kóp kómegin tıgize alady.
– Túsingenimizdeı, jasandy ıntellektini bıýdjet úderisine qoldanýdy kózdep otyrsyzdar. Bul máselede barlyq syn-qater eskerildi me?
– Bizdiń jaǵdaıda jasandy ıntellekti – túrli opsııany usynyp, úlgilerdi anyqtaıtyn ári táýekelder týraly eskertip, usynystar beretin, biraq sheshim qabyldamaıtyn kómekshi retinde qarastyrylyp otyr. JI – taldaý jasaýǵa septesetin tyń tetik qana. Saıası, strategııalyq máselelerdi jáne qoǵamnyń qajettilikterin eskere otyryp, bıýdjettiń basymdyqqa ıe baǵyttaryn memleket, parlament, mınıstrlikterdiń deńgeıindegi adamdar ǵana anyqtaýǵa quqyly. Máselen, júıe densaýlyq saqtaý salasyna túsken júktemeniń artyp bara jatqanyn nemese ınvestısııanyń basymdyǵy ózgerip jatqanyn ǵana kórsete alady. Al naqty qandaı salany qarjylandyrý qajet nemese resýrstardy qalaı bólý kerek týraly sheshimdi jaýapty organdar qabyldaıdy.
Bul rette ashyqtyq pen baqylaý JI qoldanýdaǵy basty ustanym bolyp sanalatynyn aıta ketken oryndy.
– Osy tehnologııanyń usynysy mindetti túrde eskerilýi qajet pe, álde bul qosymsha kózdelip otyrǵan amal ma?
– JI bergen keńesti «mindetti ári májbúrli túrde ustaný qajet» degen áńgime qozǵalǵan emes. Mundaı zań da joq. Taǵy da qaıtalap aıtaıyn, eń aldymen bul anyqtamalyq aqparatty, túrli boljamdardy, salystyrmaly taldaý men ssenarıılerdi usynatyn kómekshi qural. Onyń usynystaryn qoldaný mindeti sanalmaıdy. Máselen, JI belgili bir baǵytta artyq shyǵyndy nemese orynsyz bıýdjet josparlaýynyń qaýpin baıqady delik – bul avtomatty retteýdiń emes, muqııat taldaý jasaýdyń negizi bolady. Demek, basty mindet – memlekettik qyzmetshige tez, dál jáne obektıvti málimetterdiń negizinde tıimdi jumys isteýge qolǵabys etý. Usynystar sapasynyń birtindep jaqsarýymen jáne tabysty keısterdiń ulǵaıýymen JI-ge degen senim tabıǵı túrde artady dep oılaımyn.
– Jobanyń arhıtektýrasy jaıly aıtyp ótseńiz. Onyń modelin kim tekseredi, aýdıtti kimder júrgizedi?
– Júıeniń arhıtektýrasy men úılestirý máselesi Qarjy mınıstrligi jáne Elektrondyq qarjy ortalyǵynyń qaraýynda. Sondaı-aq buǵan tehnıkalyq jáne ǵylymı baǵytta qyzmet etetin áriptester qoldaý kórsetip keledi. Ár ishki júıe boljaý, baqylaý, taldaý retinde derbes damı alatyndaı, biraq tutastaı sıfrly platformamen úılesim tabatyn modýldik arhıtektýra negizge alynyp otyr. Modelderdi tekserý men aýdıtke toqtalsaq, munda kóp deńgeıli baqylaý júıesi óte mańyzdy. Modelderdi tehnıkalyq valıdasııalaý etalondyq derekter jıyntyǵynyń negizinde, metrıkany jáne testileýdi paıdalanyp, engizý kezeńinde júrgiziledi. Fýnksıonaldy aýdıt ǵylym men táýelsiz IT-qurylymdarynyń ókilderin qosa alǵanda, sala sarapshylaryn tarta otyryp júrgiziledi. Osy oraıda barlyq modeldiń tili túsinikti, qujattary men esep berý tetigi jolǵa qoıylǵan bolýy tıis.
– Otandyq ónim engizile me, álde elimizdiń qarjy júıesine beıimdelgen sheteldik platformaǵa basymdyq berile me?
– Biz gıbrıdti, ıaǵnı aralas úlgidegi tásildi qarastyryp otyrmyz. Birinshi kezeńde damýdy jedeldetý úshin bizdiń málimetterge, tilimiz ben jergilikti bıýdjettiń ereksheligine beıimdele alatyn sheteldik ashyq platformalar qoldanylady. Bul tıisti sheshimderdi jyldam tekserip, praktıkalyq tájirıbe jınaýǵa múmkindik beredi. Biraq basty mindet – ekonomıkamyzdyń, zańdarymyzdyń, fıskaldy júıeniń jáne tildik ortanyń (qazaq jáne orys tilderi, bıýdjet termınologııasy) erekshelikterin eskeretin úlken modelderdi (LLM) qosa alǵanda, ózimizdiń otandyq modelderdi ázirlep, jolǵa qoıý. Bul – tehnologııalyq aspektilermen qatar tutastaı derekterdiń derbestigi men sıfrly táýelsizdigimizge qatysty aýqymdy másele. Sondyqtan beıimdelgen sheshimderdi engizýmen qatar Qarjy mınıstrligi seriktestermen (onyń ishinde «EQO» AQ, ýnıversıtetter men zertteý ortalyqtary) birlesip, jaqyn arada bıýdjet salasyndaǵy barlyq «aqyldy» júıeniń temirqazyǵyna aınalatyn JI-diń ulttyq ınfraqurylymyn qurý boıynsha jumysty iske asyryp keledi.
– Raqmet!
Áńgimelesken Abaı Aımaǵambet