Qazirgi álem qaqtyǵystar men senim daǵdarysyna toly shaqta, adamzatqa beıbitshilik pen ózara túsinistik burynǵydan da qajet bolyp otyr. Dál osyndaı kúrdeli kezeńde Astana 17–18 qyrkúıekte Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VIII Sezinde taǵy da tórin ashady. Bul forým tek dinı kóshbasshylardyń emes, búkil álem qaýymdastyǵynyń kelisim men yntymaqqa úndeýi bolmaq. Aldaǵy sezd qarsańynda senator Janna Asanova sezdiń máni men Qazaqstannyń bitimgerlik bastamalary jóninde pikir bildirdi.
Qazirgi jahandyq syn-qaterler jaǵdaıynda Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń seziniń mańyzy nede dep oılaısyz?
Qazirgi tańda adamzat buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası qaqtyǵystarǵa, senim daǵdarysyna, áleýmettik teńsizdiktiń tereńdeýine jáne dindi búrkenish etken radıkaldy ıdeıalardyń taralýyna kýá bolyp otyr. Osyndaı kúrdeli jaǵdaıda Qazaqstannyń bastamasymen 2003 jyldan beri turaqty túrde ótkizilip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń sezi erekshe mánge ıe.
Din adamǵa úmit syılaıtyn, ómir súrýge, damýǵa, taǵdyryn ózgertýge jáne ózin qorǵalǵan sezinýge kúsh-qýat beretin senimniń qaınary. Al din lıderleri osy úmit pen senimdi adamzatqa jetkizetin, izgilik, janashyrlyq jáne súıispenshilik qundylyqtaryn dáripteıtin rýhanı kóshbasshylar. Bul qundylyqtar ǵalamdyq sanany qalyptastyryp, adamdardy bir-birine jaqyndatady. Sondyqtan dinı kóshbasshylar arasyndaǵy turaqty, ashyq ári senimdi dıalogtyń bolýy aıryqsha mańyzdy. Olardyń kelisimi men dostyǵy arqyly ózara túsinistik pen beıbit qatar ómir súrý ornyǵady, al bul búkil álemdegi beıbitshiliktiń eń basty kepili.
Qazaqstan árqashan da bolsa, beıbitshilik pen kelisim ustamyna adal bolyp keledi. Sol sebepti biz mundaı bastamalardy usynyp qana qoımaı, júzege asyryp otyrmyz. Dinı konfessııalar arasyndaǵy kelisim men dostyq- órkenıettiń alǵa basýy men turaqty damýdyń berik negizi. Dál osy turǵydan alǵanda, Sezd túrli mádenıetterdi jaqyndastyratyn jáne ózara syılastyqty nyǵaıtatyn turaqty alań retinde jahandyq mańyzǵa ıe.
Siz osy forýmnan qandaı nátıjeler kútesiz jáne qandaı taqyryptarǵa erekshe kóńil bólý qajet dep sanaısyz?
2025 jyldyń 17–18 qyrkúıeginde Astanada ótetin VIII Sezdi biz senim men yntymaq dıplomatııasyn jalǵastyratyn mańyzdy halyqaralyq alań retinde qarastyramyz. Bul jıynnan kútiletin basty nátıje - dinı jáne saıası kóshbasshylardyń álemge ortaq úndeýin qalyptastyrý. Eń mańyzdysy- Sezd qorytyndysynyń BUU Bas Assambleıasynyń resmı qujaty retinde qabyldanyp, jahandyq deńgeıde taralýy. Bul Qazaqstan bastamasynyń halyqaralyq bedelin kórsetetin mańyzdy qadam.
Al taqyryptarǵa kelsek, eń áýeli dinı ekstremızmge qarsy turý jáne dindi saıası maqsatta paıdalanýǵa jol bermeý qajet. Sondaı-aq sıfrlyq dáýirde adamzattyń moraldyq-rýhanı qundylyqtaryn saqtaý, jastar men áıelderdiń beıbitshilik mádenıetin nyǵaıtýdaǵy róli aıryqsha nazarda bolýy tıis. Biraq eń bastysy- dinı konfessııalar arasyndaǵy kelisim men dostyqty bolashaqtyń naqty sharty retinde usyný. Qazaqstan dál osy arqyly búkil álemdik ashyq dıalog pen ózara syılastyqty nyǵaıtýǵa atsalysady.
Memleket basshysynyń bastamasymen ótkizilip kele jatqan bul Sezd Qazaqstannyń halyqaralyq bedeline qalaı áser etýde?
Aldaǵy Sezd Qazaqstannyń syrtqy saıasattaǵy bedeliniń ajyramas bóligine aınalyp otyr. Bul - elimizdiń beıbitshilik pen dıalog qundylyqtaryn tek sóz júzinde emes, naqty isterimen júzege asyryp otyrǵanynyń aıqyn aıǵaǵy. Máselen, 2022 jyly qabyldanǵan VII Sezdiń Deklarasııasy BUU Bas Assambleıasynyń 77-sessııasynyń resmı qujaty retinde jarııalanyp, bizdiń úndeýimizdiń búkil halyqaralyq qaýymdastyq tarapynan moıyndalǵanyn kórsetti.
Osylaısha, Qazaqstan ózin moraldyq bedeli joǵary, halyqtar arasyndaǵy senim men ózara túsinistiktiń dánekeri, bitimgerliktiń shynaıy jarshysy retinde tanytyp keledi. Qaqtyǵystardan sharshaǵan jáne ony eńserýdiń jolyn izdegen qazirgi álemde bizdiń elimiz dinı konfessııalar arasyndaǵy kelisim men dostyqqa, alýan túrli mádenıetter men kózqarastardy qurmetteýge negizdelgen úlgini usynady. Bul - Qazaqstannyń álemge joldaǵan ortaq úndeýi: tek kelisim, ózara syılastyq pen senim arqyly biz barshamyz úshin ádiletti ári turaqty bolashaq qalyptastyra alamyz.