JI bıýrokratııadan arylýǵa járdemdese me?

Memleket basshysy keńeste jasandy ıntellektini engizý kún qurǵatpaı qolǵa alynýy kerek salalardy atap ótti. Solardyń qatarynda memlekettik qyzmetti júzege asyrýdyń tıimdiligin arttyrý máselesi de sóz boldy. Iаǵnı Prezıdent memleketti basqarý salasyn odan ári sıfrlandyrý isin ekinshi basymdyq retinde aıtty. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, jasandy ıntellekt memlekettik organdardyń jumys tıimdiligin arttyrady. Bul – aıdan anyq dúnıe.

«Jasandy ıntellekt memle­ket­tik apparattyń jumysyn meılinshe jeńildetýi kerek. Bul – óte mańyzdy mindet. Qazaqstanda qyzmetterdiń basym bóligi áli de «sıfrlyq fıksasııa» kúıinde. Iаǵnı qujattar elektrondyq túrde beriledi, óńdeledi, biraq rásim­deýdiń ózi memlekettik qyzmet­shiniń aralasýyn talap etedi. Shyn máninde, bul – qaǵaz júzindegi bıýrokratııany sıfrlyq formatqa kóshirý ǵana. Budan tıimdilik esh artqan joq. Biz jasandy ıntellektini qoldanyp, qandaı qyzmetterdi tolyq ózgertýge bolatynyn naqty aıqyndap alýymyz kerek. Al odan bosaǵan resýrstardy basqa da kúrdeli ári paıdaly jumystarǵa jumsaýǵa bolady. Sondyqtan Úkimet úsh aıdyń ishinde memlekettik qyzmet kórsetý salasyna jasandy ıntellektini engizý boıynsha naqty sharalar ázirleýi kerek. Ásirese ótinishterdi qaraý jáne sheshim qabyldaý jumysynda keńinen paıdalanǵan jón. Bizge tutas memlekettik basqarý júıe­sinde qoldanýǵa bolatyn naqty tetikter óte qajet», dedi Q.Toqaev.

Prezıdent aıtyp otyrǵan tetikter – ol JI kómegimen eń­seri­letin jobalar. Osy rette sala mamanyna qolqa salyp, Mem­leket basshysynyń tap­syr­ma­synyń mańyzyna toqtala ke­týin suradyq. «TrustMe» joba­sy­nyń negizin qalaýshy, kásipker Shyńǵys Dáýletbaevtyń aıtýynsha, elimiz kóshten qalmaý úshin jasandy ıntellektini damytyp, memlekettik qyzmet kórsetý úde­risin ońtaılandyra alady.

– Meniń oıymsha, jańa tehnologııalar, startaptar tyńnan tabyl­ǵan munaı sııaqty. Sondyq­tan biz mundaı jobalardy nazardan tys qaldyrmaýymyz kerek. Memleket basshysy keńe­s­te: «Biz jasandy ıntellekt salasynda birqatar jetistikke qol jetkiz­dik, biraq bosańsýǵa bolmaıdy», dep atap ótti. Bul pikirmen to­lyq kelisemin. Elimiz Eýrazııanyń sıfrlyq habyna aınalýǵa nıet­ti. Ol úshin elimizde «Astana Hub», «Astana International Financial Center» syndy tıisti sıfrlyq ınfraqurylym bar. Jalpy, jańa tehnologııalardy, onyń ishinde jasandy ıntellektini damytý bizge memlekettik qyzmet kórsetý úderisin ońtaılandyrýǵa jol ashady, – deıdi Sh.Dáýletbaev.

Ol teńizge shyǵa almaıtyn biz­diń memleket sııaqty damýshy elder aqparattyq tehnologııa­lardy damytý arqyly qosylǵan quny joǵary taýarlardy óndi­rýge múmkindik alady degen tujy­rymyn jetkizdi.

– 5 tamyzda Memleket basshysy «Qazir teńizge shyǵar jolymyz bolmaǵanymen, keleshekte amalyn tabamyz. Biz sıfrlandyrýǵa ınvestısııa quıyp jatyrmyz. Astanada Alem.AI jasandy ıntellekt ortalyǵy quryldy. Jýyrda sýperkompıýter iske qosyldy. Ǵylymı ynty­maqtastyqqa ár­daıym ashyq­pyz» dep málim­deme jasady. Budan mem­leketimiz­diń IT salasyn damytýǵa qulshynysy joǵary ekenin kórýge bolady. Sonymen qatar buǵan «Neo-Nomad Visa», «Digital Nomad Visa»-ny qosyńyz. Bul bizge shetelden bilikti jáne tólem qabileti bar mamandardy tartýǵa, básekege qabiletti jańa sıfrlyq ónim shyǵarýǵa múmkindik beredi, – dedi Sh.Dáýletbaev.

Sondaı-aq ol «TrustMe» joba­sy­nyń aıasynda memleketke jańa sheshimderdi usynǵanyn da jet­kizdi. Sol jobalar aıasynda keıbir memlekettik qyzmet túrlerin jetildirýge ábden bolady.

– Bıyl aqpanda Úkimet otyry­syna shaqyrtý aldyq. Onda sıfr­landyrý máselesi talqy­landy. Bizben qatar basqa da IT kom­panııalardyń ókilderi sóz sóı­ledi. Premer-mınıstr Oljas Bektenov bizge senim artyp: «Osyndaı jas kásipkerler elimizdi alǵa súıreıdi. Sizderde ónimdi eksportqa shyǵarý týraly jos­par bar. Sondyqtan óz tarapymyzdan qandaı qoldaý kórsetýge bolatynyn qarastyramyz», dep jobamyzǵa qoldaý bildirdi. Keıin Úkimet «TrustMe» sheshimderin memlekettik sektorǵa engizý kerek degen tapsyrma da berdi. Shy­nymdy aıtsam, memlekettik or­gan­darmen jumys isteý ońaı emes. Atalǵan sektorda biz aýdıt júr­gizip, biraz ózekti máseleniń bar ekenin anyqtadyq. Biz olardy sheshe alamyz degen oıdamyn, – dedi ol.

Osy oraıda Shyńǵys Dáýlet­baev óz sózine mysal da keltire ketti.

– Máselen, eńbekke jaramsyz­dyq paraǵyn alaıyq. Qazir siz bul anyqtamany alý úshin aldymen emhanaǵa barasyz. Keıin oǵan qol qoıdyryp, jumys berýshi­ge aparasyz. Ashyǵyn aıtqanda, ýaqytyńyzdy jumsaısyz, arasynda júıkeńiz de juqarýy múm­kin. Bizdiń «TrustMe» platformasynda muny tez atqarýǵa bola­dy. Meniń oıymsha, atalǵan joba arqyly jumysty jeńildetip, memlekettik qyzmettegi bıýkratııany jeńýge, saladaǵy qyzmet kórsetý úderisin ońtaı­lan­dyrýǵa múmkindik mol. Nátı­jesinde, elimizdiń sıfrlyq eko­no­mıkasynyń damýyna óz úle­simizdi qosa alamyz, – deıdi «TrustMe» jobasynyń jetekshisi.

Sonymen qatar ol otandyq ónimge memlekettiń qoldaýy aýadaı qajet ekenin de ashyq aıtty. Sol sebepti de olar Prezıdent pen Premer-mınıstrge arnaıy hat ta jazǵan. Qysqasha qaıyrsaq, hatta «TrustMe» jobasyn jasandy ıntellekt, sıfrlandyrý jáne tehnologııa eksportyna arnal­ǵan memlekettik baǵdarlamalarǵa engizý múmkindigin, memlekettik organdar men ulttyq kompanııa­larda ózderiniń sheshimderin qoldana otyryp, qanatqaqty joba­lardy iske asyrý máselesin qarastyrýdy surapty.

Sondaı-aq áńgime barysynda Sh.Dáýletbaev memleket qar­jysyn tıimdi ıgerý úshin salaǵa startaptardy tartýdy da usyndy.

– Birinshiden, bul startaptar óz sheshimderin keıin basqa jekemenshik kompanııalarǵa da usyna alady. Ekinshiden, startaptar shetelden ınvestısııa tarta alady. Mysaly, bizdiń «TrustMe» kompanııasyn aıtýǵa bolady. Úshin­shiden, startaptar kadr máse­lesin tıimdi sheshe alady ári ju­mys qarqyny joǵary bolady jáne klıenttiń múddesin oılaıdy, – deıdi Sh.Dáýletbaev.

Onyń pikirinshe, BTS-Digital men «Ulttyq aqparattyq tehnolo­gııalar» AQ sııaqty memleket­­­tik kompa­nııalarǵa bólingen qara­ja­tpen startaptarǵa, ıaǵnı naryq­­qa be­riletin qarjyny salystyrý qa­jet. Ol sondaı-aq mınıstr­lik­­ter qaı jobaǵa qarjy bólý kerek­­tigin ózi tańdaýy qajet ekenin, sonda ǵana nátıje áldeqaı­da joǵary bolady degen oıyn jetkizdi.