Qazaqstanda sońǵy jıyrma jylda 1 400-den astam aýyl joıylyp, taǵy 500 eldi meken «perspektıvasy joq» dep tanyldy. Aýyl halqynyń azaıýy, jastardyń qalaǵa kóshýi men ınfraqurylym tapshylyǵy ótkir áleýmettik máselege aınalǵan. Májilistegi «Aýyl» partııasy fraksııasynyń depýtaty Serik Egizbaev osyǵan baılanysty Premer-Mınıstr Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev joldaýynda: «Ishki jáne syrtqy kóshi-qon úderisiniń baqylaýsyz qalýy iri qalalardyń ınfraqurylymyna orasan salmaq túsirip otyr. Jurttyń óńirlerden ne sebepti toqtaýsyz kóship jatqanyna muqııat taldaý júrgizip, áleýmettik jáne ekonomıkalyq turǵydan balamaly ortalyqtar qurýǵa baǵyttalǵan shuǵyl sheshimder qabyldaý kerek», dep atap ótken edi.
Egizbaevtyń aıtýynsha, búginde eldiń 15 óńirinde aýyl halqynyń aıtarlyqtaı azaıýy tirkelip otyr. Onyń ishinde eń joǵary kórsetkish Abaı oblysynda – 3,2%, Soltústik Qazaqstan oblysynda – 3%, al Qaraǵandy oblysynda – 2,9%-dy quraǵan. 2025 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda 383 myń qazaqstandyq qonys aýdarsa, olardyń basym bóligi Astana men Almatyǵa kóshken.
«Negizgi sebepteri barshamyzǵa málim: aýylda zamanaýı qolaıly turǵyn úıler joq, ınfraqurylym álsiz, adamdarǵa jumys joq, áleýmettik qoldaý da jetkiliksiz. Jastarymyz da óz bolashaqtaryn aýylmen baılanystyrmaıdy!Al basqa elderdiń tájirıbesi aýyldarǵa naqty qoldaý kórsetýge bolatynyn dáleldep otyr. Máselen, Reseıde 2020 jyldan beri «Aýyl ıpotekasy» baǵdarlamasy jumys isteıdi, ol boıynsha jyldyq 3%-ǵa deıingi mólsherlememen 25 jylǵa kredıt berilip, búginde 100 myń otbasy aýyldan baspanaǵa ıe bolǵan. Ázerbaıjanda memleket aýyldyq jerlerde 4%-dyq kredıtpen úıler salyp berýde. Taǵy da basqa mysaldar keltirýge bolady», dedi depýtat.
Bizde «Asyl meken» aýyl ıpotekasy iske qosylyp, biraq ol bastalmaı jatyp toqtap qalǵanyn tilge tıek etti.
Bul rette depýtat «Aýyl» partııasy fraksııasy aýyldy qaıta jańǵyrtýǵa arnalǵan keshendi ulttyq baǵdarlama qabyldaý máselesin alǵa qoıyp otyrǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, baǵdarlama aıasynda:
Memlekettik jáne memlekettik-jekeshelik áriptestik arqyly qoljetimdi turǵyn úı salýdy jedeldetý; 1%-dyq aýyl ıpotekasyn engizý; Áleýmettik jáne kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytý; «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasyn jańa qoldaý sharalarymen tolyqtyrý qarastyrylýy tıis.Sondaı-aq, depýtat aýyl ekonomıkasyn damytýǵa erekshe nazar aýdardy. Eldegi 1,5 mıllıonnan astam jeke qosalqy sharýashylyqty ekonomıkalyq aınalymǵa tartý qajet ekenin aıtty. Qazirgi tańda bul sharýashylyqtar aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 70%-dan astamyn óndirip otyr.
Depýtattyń sózinshe, fermerlerdiń negizgi ótinishteri – mamandandyrylǵan Agrobank qurý, maýsymdyq jumystarǵa sheteldik jumys kúshin tartý sharttaryn jeńildetý, kvotalardy ulǵaıtý jáne ótinimderdi qaraý merzimin 2 aıdan 10 jumys kúnine deıin qysqartý. Sonymen qatar, memlekettik baj mólsherin jeke tulǵalarǵa qoldanylatyn deńgeıde belgileý qajettiligi de kóterilip otyr.