Memleket basshysy Joldaýda osyndaı merzim belgiledi. Qazaqstan osy ýaqyt ishinde tıisti ınfraqurylymy bar naǵyz Sıfrlyq memleket retinde qalyptasady. Búginde bul istiń berik negizi qalanǵanyn atap ótken jón. О́ıtkeni jappaı sıfrlandyrý keıingi jyldary Prezıdent reformalarynyń basty baǵyttarynyń birine aınaldy.
Elimiz – qazirdiń ózinde elektrondyq úkimettiń damý ındeksi boıynsha álemdegi 30 eldiń qatarynda. Memlekettik qyzmettiń 90 paıyzdan astamy onlaın kórsetiledi (byltyr 50 mln qyzmet). Qolma-qol aqshasyz tólemniń 70 paıyzdan astamy mobıldi qosymsha arqyly júzege asady. 2024 jyly qolma-qol aqshasyz tólemder aınalymy 120 trln teńgeden asty. «Astana Hub» óńirdegi eń iri IT-ekojúıege aınaldy. Sıfrlyq bilim berý platformalary iske qosyldy. 2020 jyldan beri 500 myńnan asa azamat sıfrlyq quzyret kýrsy arqyly bilimin jetildirdi. Zańdy kúshi bar sıfrlyq qujattar engizildi. Aımaqtaǵy alǵashqy sýperkompıýterdiń iske qosylǵany da mańyzdy jańalyq bolǵany anyq.
Jańa kezeńdegi tapsyrmalar odan da mańyzdy. Prezıdent jappaı sıfrlandyrý endi bir mekemeniń ǵana emes, búkil memlekettik apparattyń mindeti ekenin qadap aıtty. Aldaǵy transformasııanyń aýqymyn baǵalaý úshin Prezıdenttiń jańa bastamalarynyń tizbesin jáne onda qamtylǵan salalardyń aıasyn qaraý jetkilikti: qarjy sektorynda – memlekettik sıfrlyq aktıvterdiń qoryn iske qosý, fıntehti damytý jáne kıberqaýipterden qorǵaý; aýyl sharýashylyǵynda – jer resýrstaryna spýtnıktik monıtorıng júrgizý jáne sıfrlyq karta jasaý; qurylysta jáne TKSh-da – qurylystyń barlyq kezeńin esepke alý men josparlaýǵa arnalǵan ulttyq sıfrlyq platforma; kólik-logıstıkada – «Smart Cargo» jáne JI bazasynda tasymaldaýdy basqarý júıesin engizý; densaýlyq saqtaýda – medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn baqylaýdyń jańa quraldaryn paıdalaný; bilim berýde – Al-Sana baǵdarlamasyn jáne «Qazaq Digital Mektebi» jobasyn iske qosý, oqýshylar men pedagogterdi JI-men jumys isteýge daıyndaý.
Sıfrlyq transformasııany jáne Joldaýdyń basqa da baǵyttaryn qoldaý úshin aldaǵy kezeńde Parlamentte birqatar jańa zań qabyldanýǵa tıis. Olardyń qatarynda Sıfrlyq kodeks, fınteh pen sıfrlyq aktıvterdi damytýǵa baǵyttalǵan Bankter týraly jańa zań, salanyń ashyq jáne turaqty damýynyń negizin qalaıtyn Qurylys kodeksi bar. Josparda – Memlekettik múlik týraly zańdy jańartý, jańa Salyq kodeksi arqyly salyqtyq ákimshilendirýdi jetildirý jáne olardy sıfrlyq júıege aýystyrý arqyly jer qatynastaryn ońaılatý jónindegi túzetýler bar. Bir sózben aıtqanda, depýtattyq korpýs pen Úkimettiń jáne salalyq sarapshylardyń aldynda aýqymdy birlesken jumys kútip tur.
Joldaýda sonymen qatar sarapshylar ortasynda qyzý talqyǵa túsken taǵy bir bastama – joǵary ókildi organnyń reformasy týraly aıtyldy. Qazaq parlamentarızminiń budan bylaıǵy damý kelbetin belgileýge keminde bir jyl ýaqyt berilip otyr. Bul másele 2027 jyly referendýmǵa shyǵarylady.
Bolashaq pikirtalas úderisiniń ózi de, túpkilikti sheshim qabyldaý sıpaty da demokratııa ıdeıalaryn ilgeriletý men azamattardyń el úshin mańyzdy sheshimder qabyldaýǵa tikeleı qatysý mádenıetin nyǵaıtýǵa degen Memleket basshysynyń nyq sheshimin kórsetedi.
Qazirgi quramnyń osy ýaqyt ishindegi basty mindeti – bolashaq Sıfrlyq el úshin quqyqtyq bazany qamtamasyz etý. Depýtattar bul jumysty bastap ta ketti.
Maksım SPOTKAI,
Parlament Senaty apparatynyń basshysy