Prezıdent Joldaýda álemniń jańa tarıhı kezeńge ótkenin atap, elimizdiń aldaǵy baǵytyn aıqyndady. Geosaıası shıelenister men ınstıtýsıonaldy daǵdarystar jáne jasandy ıntellektiniń damý qarqyny jaǵdaıynda basty syn-qaterlerge nazar aýdardy. Eń negizgi mindettiń egemendikti qorǵaý jáne ulttyq múddeni saqtaý ekenin basa aıtty.
Prezıdent Azııanyń jańa dáýirinde elimizdiń ulttyq baǵytyn saqtap, kópvektorly saıasatty jalǵastyrýǵa nıetti ekenin ashyq jetkizdi. El maqsaty – jańa álemdik tártipte derbes ári belsendi oıynshy retinde ornyǵý. Syrtqy saıasattyń basty qaǵıdasy teńgerimdilik pen jasampazdyq ekenin aıtqan Prezıdent elimizdiń Ortalyq Azııa jáne ózge de memlekettermen shynaıy seriktestikke umtylyp, syndarly baılanysyn jalǵastyratynyn meńzedi. Reseı men О́zbekstanǵa sapar josparlanǵan, Astana BUU reformasyn talqylaýǵa daıyn. Bul qadamdar elimizdi beıtarap, pragmatıkalyq memleket retinde kórsetýge baǵyttalǵan.
Ekinshi másele – sıfrlandyrý. Qazirgi sıfrlyq damý jaǵdaıynda jańa jasandy ıntellekt salasyna jaýapty mınıstrlik qurylatyny der kezinde aıtylǵan, quptaıtyn sheshim boldy. Prezıdent álemdik ózgeristerge beıimdelý qajettigin qadap aıtyp, úsh jylda elimizdi tolyqqandy sıfrlyq memleketke aınaldyrý strategııalyq mindetin qoıǵany – tamasha ıdeıa. Osy maqsatta jańa Sıfrlyq damý mınıstrligi qurylyp, jasandy ıntellekt, Big Data jáne elektrondy úkimet sıfrlyq platformasy engiziledi. Negizgi basymdyq – qyzmetterdiń ashyqtyǵyn arttyrý, ınternet sapasyn jaqsartý, IT-mamandardy daıarlaý, sıfrlyq zańnamany jetildirý. Maqsat – JI quraldaryn damytý arqyly elimizdi basqarý júıesin jedel damý kezeńine shyǵarý.
Úshinshi másele – ishki saıasat. Prezıdent óziniń basty mıssııasyn – memlekettiń turaqtylyǵy men qaýipsizdigin, halyqtyń damý bolashaǵyn qamtamasyz etý dep atap ótti. Bul ulttyq damý men bolashaqqa baǵdarlanǵan memleket qurýdy kózdeıtin úlken jaýapkershilik. Sonymen qatar Prezıdent reformalardy asyqpaı, sapaly júrgizip, qıyndyqqa qaramastan eldi durys damýdyń dańǵyl jolyna shyǵarý qajettigin aıtty.
Osy rette Qasym-Jomart Toqaev elimizde bir palataly parlament júıesin qurý bastamasyn kóterdi. Bul reforma asyǵys qabyldanbaıdy, aldymen qoǵamda keńinen talqylanyp, 2027 jyly referendým arqyly sheshilmek. Josparǵa sáıkes, Senat taratylyp, Májilis depýtattary tek partııalyq tizim boıynsha saılanady. Qazirgi qos palata ókilettigin aıaqtaǵan soń, jańa júıe 2028 jyldan bastap iske asady. Reformanyń maqsaty – Parlamentti yqshamdap, saıası partııalardyń jaýapkershiligin kúsheıtý.
Joldaýda Prezıdent ekonomıkalyq damý úshin kelesi strategııalyq mindetterdi qoıdy. Máselen, Ulttyq qor qarajaty mektep, medısına jáne ınfraqurylymǵa jumsalady. Elimizdi Eýrazııalyq avıasııalyq habqa aınaldyrý úshin áýejaılar jańǵyrtylyp, júk tasymaly men sıfrlyq júıeler damytylady. Bıyl «Dostyq – Moıynty» temirjoly tolyq salynyp, «Shyǵys – Batys» tranzıttik baǵytynyń tıimdiligi artpaq. Qytaı ınvestorlarymen birge Alataý qalasy ınnovasııa men bıznes ortalyǵy retinde óńirlik draıver bolýy múmkin. Osy rette Memleket basshysy bızneske zańsyz qysym jasamaýdy qatań eskertip, «mindetti talaptar tizbesin» engizýdi usynýy bızneske mańyzdy belgi boldy.
О́ńirlerdiń ınvestısııalyq tartymdylyq ındeksi engizilip, ákimderdiń jaýapkershiligi artady, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar jeke, sheteldik kompanııalardyń basqarýyna beriledi. Týrızm ulttyq brendke aınalyp, Almaty mańyndaǵy taý-shańǵy ınfraqurylymy jańǵyrtylady. Osy turǵyda Prezıdent elimizdiń álemdik óndiristik jáne ınvestısııalyq tizbekterge belsendi qosylýy qajet ekenin aıtty. Bul qadam eldi jahandyq ekonomıkanyń ajyramas bóligine aınaldyryp, ártaraptandyrý men turaqty damýdy qamtamasyz etpek.
О́z sózinde Memleket basshysy sý resýrstary máselesine de toqtalyp ótti. Tabıǵı resýrstar men sýdy únemdi paıdalaný mádenıetin qalyptastyrý qajet ekenin, qazirgi kezde bul salada kóptegen problema baryn aıtty. Osy baǵytta agrosalada ımportty almastyrý jáne ulttyq ónimderdi eksportqa shyǵarý josparyn ázirleýdi tapsyrdy.
Janat MOMYNQULOV,
halyqaralyq sarapshy