Álemdik saıası ahýal shıelenisip turǵan sátte Memleket basshysynyń Joldaýynan el bolyp erekshe bastamalar kútkenimiz belgili. Sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektiniń de damý deńgeıi qaı salada bolsyn sheshýshi ról atqaryp jatqany anyq. Bul el damýyna jaýapty bılik ınstıtýttaryna erekshe quzyret pen jaýapkershilik júkteıdi ári pragmatıkalyq sheshimder qabyldap, ashyq ta naqty qadamdar jasaýdy qajet etedi.
Joldaýda Prezıdentimiz alǵa tartqan ınvestısııa, qarjy jáne bank salasy, óńdeý ónerkásibin damytý, agroónerkásip, aýyl sharýashylyǵy jerlerin ádil úılestirý, kólik-logıstıka máseleleri, bilim, ǵylym men áleýmettik salany damytý boıynsha tapsyrmalarynyń bári sıfrlyq tehnologııalarmen tikeleı baılanysty. Bul – qazirgi zamannyń aqıqaty. Sondyqtan Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligin qurýdy der kezinde qabyldanǵan qajetti sheshim dep esepteımin.
Agroónerkásip salasy men aýyl sharýashylyǵyn damytý máseleleri Memleket basshysynyń nazarynan eshqashan tys qalǵan emes. Osy Joldaýda da salanyń eń túıtkildi máselelerin sheshý boıynsha naqty tapsyrmalar berildi. Prezıdent agrarlyq ǵylym salasynda jyldar boıy qordalanyp qalǵan máselelerge nazar aýdaryp, bul salanyń jumysyn jandandyrý úshin «Ulttyq agrarlyq ǵylymı bilim berý ortalyǵyn» «Agrotehnologııa habyna» aınaldyryp, agroǵylym men óndiristiń baılanysyn nyǵaıtý baǵytynda naqty usynystar aıtyp, tapsyrma berdi. Agroǵylymdy kommersııalandyrý baǵytyndaǵy bastamalar sıfrlyq tehnologııalarǵa tikeleı baılanysty ekeni anyq. Sol sebepti, ǵaryshtyq monıtorıngti, geoanalıtıkany, jasandy ıntellektini belsendirek engizý tapsyryldy.
Úkimet derekterine sáıkes 2025 jyldyń 7 aıynda aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń kólemi 2,4 trln teńgege, ósim 3,7%-ǵa jetip, salaǵa quıylǵan ınvestısııa 26,5%-ǵa artyp, 442,7 mlrd teńge bolǵan. Keıingi 5 jylda eksport 51%-ǵa ósip, 66 elge jetkizilgen. Agrohabtar qurý men mal sharýashylyǵyn qoldaý azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa, ımportqa táýeldilikti azaıtýǵa jáne elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa tıis.
Joldaýda paıdalanylmaı jatqan jer máselesi de aıtyldy. Qazirge deıin 13 mln gektar jer qaıtarylypty. Prezıdent atap ótkendeı, endigi másele – qaıtarylǵan jerlerdi sharýalarǵa ádil úlestirý. Bul da sıfrlyq tehnologııalar arqyly júzege asyrylatyn is. Jerdi úlestirýdiń ashyq, ádil, meılinshe tehnologııalyq júıesin qalyptastyryp, iske qosa bilsek, myńdaǵan jańa fermerlik sharýashylyq qurylyp, jańa jumys oryndary ashylyp, aýyldardyń damýyna serpin beredi. Bul shara jerdiń bos jatpaı, halyqtyń ıgiligine qyzmet etýiniń kepili bolmaq.
Joldaýdyń el bolashaǵy úshin eń mańyzdy bóligi – Konstıtýsııalyq reformalarǵa baılanysty bastamalar. Prezıdent 2022 jyldaǵy referendým qorytyndysy boıynsha jasaǵan Úndeýinde: «Ata zańǵa ózgerister engizý reformalarymyzdyń sońǵy satysy emes, endi bastalǵanyn bildiredi. Biz elimizdi jan-jaqty jańǵyrtýdy jalǵastyramyz. Jańartylǵan Konstıtýsııa negizinde bıliktiń barlyq ınstıtýty qyzmetiniń meılinshe tıimdi modelin qalyptastyramyz» dep atap kórsetken bolatyn. Sondyqtan bıylǵy Joldaýda Prezıdent usynǵan jańa Konstıtýsııalyq ózgeristerdi elimizdi jańǵyrtý jolyndaǵy kezekti qadam dep túsinsek bolady. Bul – bútinniń bólshegi nemese elimizde júrgizilip jatqan reformalardyń jalǵasy, kelesi bir mańyzdy satysy.
Serik Egizbaev,
Májilis depýtaty