Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń Qyzylorda oblysy boıynsha departamenti jáne “Qazaqstan standarttaý jáne sertıfıkattaý ınstıtýty” RMK Qyzylorda oblysy boıynsha ókildiginiń uıymdastyrýymen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń “Altyn sapa” syılyǵyn alýǵa arnalǵan óńirlik semınar ótkizildi.
Semınardyń negizgi maqsaty jergilikti memlekettik baǵdarlamamen qoǵamdyq mekemeler, shaǵyn jáne orta kásip ókilderiniń arasynda menedjment júıesinde memlekettik saıasatyn, sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń “Altyn sapa” syılyǵyn alýǵa arnalǵan konkýrsy jáne “Qazaqstannyń eń úzdik taýarlary” kórme-konkýrstaryn keńinen nasıhattaý; BEK aýmaǵynda Kedendik odaqty qurý prosesin barlyq qoǵam ókilderine aqparattandyrý, sonymen qatar olardyń tehnıkalyq retteý jáne menedjment júıesi salasynda bilim deńgeıin kóterý boldy.
Semınardy Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary T.A.Momyshev ashyp, Qyzylorda oblysy ákiminiń keńesshisi E.Ýáıs óz sózinde básekelestikke qabiletti, joǵarǵy sapaly otandyq ónimderdi óndirýge járdemdesý jáne Qazaqstannyń tutyný rynogyn sapaly otandyq taýarlarmen qamtamasyz etý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń “Altyn sapa” syılyǵyn alýǵa arnalǵan konkýrsy jáne “Qazaqstannyń eń úzdik taýarlary” kórme-konkýrstaryn ótkizý jóninde is-sharalar júrgizilip jatqandyǵyn keńinen áńgimeledi.
Tehnologııalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń Sáıkestikti baqylaý jáne metrologııa basqarmasy bastyǵy G-B.O.Meıirbaeva “Altyn sapa – jetildirý jáne bıznesti basqarý quraly” atty baıandamasynda sońǵy jyldary elimizde kóptegen mekemeler men kásiporyndar sapa menedjment júıesin óz óndiristerine engizý jumystary qarqyndy júrgizilýde ekenin aıta kele, qazaqstandyq kásiporyndardyń halyqaralyq standarttarǵa jedeldetip ótý jóninde qoıylǵan Úkimet tapsyrmalary halyqaralyq menedjment júıesin endirýde ońtaıly sheshimin tabýda ekenin baıan etti. Elimizde halyqaralyq standarttardy engizý úshin qajetti ınfraqurylym, normatıvtik jáne ádistemelik baza qalyptasqan.
Búgingi tańda, elimiz boıynsha halyqaralyq standarttar men ádistemeler negizinde 45 memlekettik standart jáne 15 ádistemelik usynystar qabyldandy. Jalpy qabyldanǵan halyqaralyq standarttar: ISO 9000 (sapa menedjment júıesi), ISO 22000 (ónimderdiń qaýipsizdik menedjmenti), OHSAS 18001 (kásiptik qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý standarty), SA 8000 áleýmettik jaýapkershilik standarty normatıvtik qujattary Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq (memlekettik) standarttary retinde qabyldandy. Halyqaralyq ISO 9000 sapa menedjmenti júıesin óndiriske engizý 2007 jylmen salystyrǵanda eki esege ósip, qazirgi ýaqytta 2681 kásiporyn halyqaralyq standarttardy engizse, 230 kásiporyn halyqaralyq standarttardy engizý jóninde jumystaryn júrgizýde.
“Qazaqstannyń eń úzdik taýarlary” respýblıkalyq kórme-konkýrsyna 16 oblystan aýmaqtyq konkýrstardyń 9 jeńimpazy, barlyǵy 144 mekeme qatysady dep kútilýde. Konkýrstyń uıymdastyrýshysy Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń Qyzylorda oblysy boıynsha departamenti bolyp tabylady.
– Qazirgi tańda Qazaqstannyń aldynda ekonomıkany ındýstrııalandyrý men otandyq taýar óndirýshilerge eń jaqsy jaǵdaı jasaý mindeti tur. Alǵa qoıylǵan mindetti sheshý úshin tehnıkalyq retteýdiń tutqasy retinde standarttaýdy tıimdi qoldaný úlken mánge ıe. Bul jóninde Elbasy óziniń Joldaýynda “Qazaqstannyń halyqaralyq ekonomıkalyq alańda básekelestikke tolyqqandy qatysýy halyqaralyq tehnıkalyq standarttardy oryndaýdy qajet etedi” dep atap ótken bolatyn. Sizderdi, ónimdi daıyndaýshy jáne tutynýshylar jáne barlyq basqa da múddeli talaptardy jumysqa qosylýlaryńyzdy jáne belsendi qatysýlaryńyzdy suraımyz. Standarttaý yqpalyn kúsheıtý, dálirek aıtqanda, úılestirilgen standarttardyń úlesin arttyrýǵa umtylý – naqty qajettilik bolýǵa tıis jáne rynokta, teń quqyly seriktestikke ekonomıkalyq paıda kórýge, rynokta ónimniń ótýin keńeıtý kilti bolatynyn atap ótkim keledi. Sonymen qatar kez kelgen ýaqytta jáne kez kelgen rynokta baǵalanatyn birden-bir ekonomıkalyq shama-ónimniń jáne kórsetiletin qyzmettiń sapasy, qaýipsizdigi jáne qundylyǵy bolatynyn únemi eskerý kerek. Sapa menedjmenti, ekologııalyq menedjment, (ISO 14000) jáne t.b. júıelerin ázirleý jáne engizý arqyly nemese ár túrli jolmen jetýge jáne rastaýǵa bolady, – dedi óz sózinde “Qazaqstan standarttaý jáne sertıfıkattaý ınstıtýty” RMK Qyzylorda oblysy boıynsha ókildiginiń basshysy G.J.Sharapat.
“Qazaqstan metrologııa ınstıtýty” RMK bas dırektory V.N.Mıhalchenko Qazaqstanda qazirgi tańdaǵy ólshem quraldarymen qamtamasyz etý júıesiniń qarqyndy damyp kele jatqandyǵy týraly baıandasa, “Halyqaralyq akkredıtteý ortalyǵy” JShS-niń mamany K.H.Ábenova “Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2010 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan halqyna Jolaýyn iske asyrýda “Halyqaralyq akkredıtteý ortalyǵy” JShS-niń alǵa qoıǵan maqsattardy iske asyrý jóninde atqarylyp jatqan jumystary jóninde qysqasha baıandama jasady. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń Qyzylorda oblysy boıynsha departamenti dırektory Á.B.Bapalaqov “Engizilgen táýekeldilik baǵalaý júıesi aıasynda tehnıkalyq reglamentter talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baǵalaýdy damytý jáne jetildirý týraly” baıan etip, bul úsh baǵytta asyrylyp jatqandyǵyn aıtty. Olar: Qazaqstan Respýblıkasynda shyǵarylatyn nemese shet elderden ákelinetin ónimdi ótkizý (satý) kezinde qaýipsizdigine memlekettik baqylaý; memlekettik metrologııalyq baqylaý; taýardyń shyǵý tegi jóninde sertıfıkattyń tártibin saqtaýǵa memlekettik baqylaý.
Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini sol, Elbasynyń “Altyn sapa” konkýrsyna syrboıylyqtar bel sheshe, bilek túre kirisip-aq ketken. Osy baıqaýda syrboıylyq kásipkerlerdiń ózgelerden oq boıy oza shabýyna jaǵdaı jasaý maqsatynda jergilikti bıýdjetten 1,3 mln. teńge qarjy bólingen.
Erkin ÁBIL.
QYZYLORDA.