EL QÝATYNYŃ TIREGI

Qazaqstan Magnıtkasyna 50 jyl toldy. Prezıdent N.Á.Nazarbaev  №4 domna peshinde merekelik shoıyn alynýyna qatysty. Memleket basshysynyń óndi­ris­ti óńirge jumys sapary keshe Te­mirtaýda jalǵasty. Qala tur­ǵyn­dary óz ortalarynan shyńdalyp ósken Prezıdenttiń bul jolǵy kelýine qýanyshtary bólek boldy. Otandyq ındýstrııanyń alyby – Qaraǵandy metallýrgııa kombı­na­tynda qazaqstandyq tuńǵysh shoı­yn alyný oqıǵasy dál 50 jyl bu­ryn bolǵan edi. El tarıhyndaǵy eleýli beles sanalatyn sol kún ár temirtaýlyqtyń esinde. Aǵa tolqyn kóz aldynda, jas urpaq qulaǵyna qanyq. Prezıdent N.Á.Nazarbaev at ba­syn birden alǵashqy eńbek orta­syna tiredi. Onyń da ystyq bir uıa­sy – domna peshi aldyna toqtady. Keshegi eńbektes áriptester, olar­dyń búgingi izbasarlary kútip tur­ǵan edi bul jerde. Birazyn jazbaı tanyp, hal-jaǵdaı surastyrǵan Elbasy merekelik shoıyn alyný rásimine qatysýshy topty bastap, domna kórigine kóterildi. Merekelik shoıyn alý senimi jas gornovoılar Sergeı Jmýrın men Nurym Álipbaevqa kórsetilgen eken. Bul mindetti ózderi de talaı ret atqarǵan, qyr-syryn jetik bi­letin aǵa býyn gornovoılar al­dyn­da, solardyń ortasyndaǵy Elbasy aldynda sheberlikterin tanytyp, synnan súrinbeı ótý jaýapker­shiligi aıtyp jetkizgisizdigin ishteı sezingen tileýqor jurt nazary ekeýi­­niń qımylynda. Qansha aıtqanmen mundaı senim ekiniń birine kórse­til­megeni birden baı­qaldy. Gorno­voı­lyq mamandyqty meńgerip, sodan qol úzbeı kele jatqandaryna on jylǵa jýyqtaǵan jigitter úıren­shikti isterine my­ǵymdyqtarymen súısindirdi. Shoı­ynnyń ajyratylý ýaqytyn dál anyqtap, qyp-qyzyl balqymany astaýshaǵa aǵyzǵan eke­ýiniń bul úde­risti sátti ótkizgenine Prezıdentten bastap barsha jınal­ǵandar qol soqty. Baıyrǵy metallýrgterge jas Nazarbaevpen birlesip 1960 jyl­dyń 3 shildesinde osylaısha alǵash shoıyn aǵyzǵan shaq qaz qalpynda kóz aldaryna kele qalǵandaı boldy. – Men bul sátke kóp kún daı­yndaldym. Búgin erte kelip, ádet­tegi jumys barysyn qaıta-qaıta paıymdap shyqtym. Ásirese, ishteı tolqýym kóńilimdi abyrjytqandaı edi. Pesh aldyna kelgenimde basyl­dy. Elbasynyń kózinshe, kánigi gornovoıdyń kózinshe shoıyn alý jeńil me. Mindetimdi múltiksiz atqaryp shyqqanyma qýanyshymda shek joq, – dedi Nurym ózin qaý­malaǵan jýrnalısterge aǵynan jarylyp. Onymen birge shoıyn aǵyzǵan, jas jumysshylar men mamandar­dyń munyń aldynda Qaraǵandyda Prezıdentpen ótken kezdesýine qa­tys­qan Marat Atshabarov aıtqan­daı, kombınattaǵy eń qadirli ma­mandyq – gornovoıshylar qata­rynda ózderindeı jastar az emes. Birqatary Qarqaraly, Egindibulaq, Nura, Aqtoǵaı óńirlerinen, osynda taǵdyr toǵystyrǵan. Bes aǵaıyndy Atshabarovtarsha metallýrgter áýletin qurýshylar kóbeıgen. Aýyl órenderine alyp óndiris ómirge úlken jol ashypty. Keshe de solaı bolǵan. Búgin de solaı. Magnı­t­kanyń qa­shanda eńbektiń altyn uıasy bolyp qala bermektigi taǵy bir tanylýda. Elbasy budan soń qalalyq Má­denıet saraıyna kelip, qazaqstan­dyq tuńǵysh shoıyn alynýynyń 50 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysqa qatysýshylardy qut­tyqtady. – Bul tarıhı máni zor oqıǵa búgingideı kóz aldymda. Budan jar­ty ǵasyr buryn elimizde buryn-soń­dy bolmaǵan ónerkásip alyby dú­nıe­ge keldi. Saryarqa tósindegi sol tustaǵy shaǵyn Temirtaý qalasy qaı­naǵan óndiris oshaǵyna aınaldy. Os­ynda tuńǵysh shoıyn qorytpasy alyndy. Qazaqstan Magnıtkasy – eń­bektiń eńseli eskertkishi. Kózinde ot oınaǵan, júreginde jalyn mazdaǵan alǵashqy domna peshin 2 jylda iske qosty. Qarapaıym eńbek adam­darynyń bul erligi máńgi umy­tyl­maıdy. Qazaqstan Magnıtkasy – halyq birligi men jasampazdyǵynyń jar­qyn úlgisi. Munda alýan túrli ult ókilderi jumyla eńbek etti. Birligi jarasqan halyq Te­mir­taý­dy tatý­lyq besigine aınaldyrdy. Qara metallýrgııanyń qarasha­ńyraǵy bolǵan Magnıtka arqyly Qazaqstan keńestik keńistiktegi alyp ındýstrııaly elge aınaldy. Toqsanynshy jyldardyń elimiz úshin kúrdeli kezeń bolǵanyn bar­shańyz bilesizder. Keńes Odaǵy ydy­rap, qalyptasqan júıeniń buzy­lýynan kombınat qıyn jaǵ­daıda qaldy. Sol tusta tyǵyryqtan shyǵar jalǵyz jol – shetelden ınvestısııa tartý edi. Der kezinde qýatty ınvestor taba alǵany­myzdyń arqasynda biz kombınatty aman saqtap qaldyq. Bul – bizdiń metallýrgterdiń jáne “Arselor Mıttal Temirtaý” kompanııasy bas­shylyǵynyń jemisti jumysy­nyń nátıjesi. Biz daǵdarys saldaryn dabyrmen emes, sabyrmen eńserdik. Meniń tapsyrmam boıynsha aza­mattardyń áleýmettik qorǵalýy qamtamasyz etildi. Qazir daǵdarystan damýǵa bet túzedik. Elimiz ekonomıkalyq ór­leý­diń jańa belesine aıaq basty. 2020 jylǵa deıingi Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý strategııasy qolǵa alyndy. “Bıznestiń jol kar­tasy-2020” baǵdarlamasy jasalyp, júzege asyryla bastady. Bul baǵ­darlamada metallýrgııa salasy ba­sym baǵyttardyń biri retinde qa­rastyrylǵan, – dedi Prezıdent óz sózinde. Osy oraıda bolatty úzdik­siz quıý, ystyqtaı myryshtaý jáne qalaıylaý, sortty prokat óndirisi iske qosylǵany atalyp, 2015 jylǵa deıin jańa qosymsha qýattar paıda bolatyndyǵyn tyńdaýshylar razy­lyqpen qabyldady. Strategııalyq jospar boıynsha kásiporynda bo­lat óndirý kólemin jylyna 6 mıl­lıon tonnaǵa jetkizý kózdelgen. Munyń ózi alyptyń tynysy tyńnan esedi degen sóz. N.Á.Nazarbaev merekelik jına­lysqa qatysýshylardy jaqsy ha­bar­men qýantty. “Men Qazaqstan Mag­nıtkasynyń 50 jyldyq mereı­li merekesine oraı birqatar aza­mattardy eńbektegi eren tabystary men Otanymyzǵa sińirgen adal qyzmetteri úshin memleketimizdiń joǵary nagradalarymen marapattaý jónindegi Jarlyqqa qol qoıdym”, dep súıinshi habardy temirtaý­lyq­tarǵa alǵash jetkizgen Elbasy “Qazaqstannyń Eńbek Eri” joǵary ataǵy belgisin baıyrǵy bolat bal­qytýshy Arǵyn Júnisovtiń keýde­si­ne aldymen taqty. Aǵa óndiris mas­teri Vıktor Derkachqa “Otan”, sal­qyn metall kesýshisi Vıktor Tka­chenko men Reseı Federasııasy Qarjy-ónerkásiptik toptary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Oleg Soskoveske II dárejeli “Barys”, jón­deý sehynyń bastyǵy Janas Ary­sovqa III dárejeli “Barys”, “Ar­selor Mıttal” kompanııasynyń ıe­geri Mıttal Lakshmıge II dáre­jeli “Dostyq”, eńbek ardageri Tó­le­gen Adam-Iýsýpovke, sýmen qam­tamasyz etý sehynyń bastyǵy Andreı Begeneevke, Temirtaý qalalyq ardagerler keńesiniń tóraıymy Nına Vahıtovaǵa jáne Temirtaý qalasynyń ákimi Núrken Sultanovqa “Qurmet” ordenderi tabys etildi. – Men de jastaıymnan kele­she­gimdi Temirtaýmen bite tamyr­las­tyrǵan janmyn. О́mir qýanyshym­dy osy qaladan, onyń tynys tiregi – metallýrgııalyq kombınattan taptym. Ol kóz aldymyzda ósti. О́rleı bermektigi mereılendiredi. Munyń ózi eń aldymen Nursultan Ábishulynyń kásipornymyzdy qoldap, udaıy qamqorlyq kórsetip otyrýynyń, ınvestorǵa talapshyl­dyqtyń arqasy. Uzaq jylǵy eńbegim joǵary baǵalanyp, “Barys” ordenimen ma­rapattalýym – maǵan zor mártebe. Bul qurmetti nagradany Tuńǵysh Pre­zıdentimiz Nursultan Nazar­baevtyń óz qolynan alyp turýym – ǵumyrymdaǵy eń baqytty sát. Me­­tal­lýrgterdiń aýyr eńbegin bas­tan ótkergen, kózben kórgen, jú­rek­ke túıgen Elbasymyzdyń bizdi osyndaı ataqqa laıyq kórýi – bıik qurmet, – dep Janas Arysov mara­pattalýshylar atynan aq alǵysyn jetkizdi. Saltanatty jınalys sońy “Mag­nıtka – meniń taǵdyrym” teatr­landyrylǵan konserttik baǵ­darlamaǵa jalǵasty. Jınalǵandar kóz aldynan kombınat, qala ómirin, beınesin túbirli ózgertken ótken­de­gi 60-shy, 70-shi jyldar jastary­nyń jarqyn isteri kórinis berdi. Temirtaý búginde tanyǵysyzdaı jaınap, qulpyrǵan shaǵynda. О́z adamyndaı kóretin súıikti Prezı­dentteri úshin qýanyshtyń úlkeni, tartýdyń qymbattysy jańadan boı kótergen turǵyn úıler, mektepter, záýlim ǵımarattar ekenin biletin temirtaýlyqtardyń qashanǵydaı alǵa tartarlary bul joly da az bolmady. Elbasy qalaǵa kireberis bas kósheniń eki jaq qaptalynda boı kótergen meshit pen pravo­sla­vıe hramyn, “Neke saraıy” salta­nat úıin baryp kórdi. Qaraǵandy metallýrgııa kombı­na­ty óziniń ekinshi elý belesine aıaq basty. Ekpindi eńbek úni odan ádet­tegideı alysqa jańǵyryp otyr. El qýatynyń tiregi dástúrli kóshbas­shy­lyq jolyna bolattaı berik. Aıqyn NESIPBAI. TEMIRTAÝ. ---------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.