Senatorlar eki zań jobasyn talqylady

Kreatıvti ekonomıkany damytatyn tetik

Depýtattar aldymen «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine zııatkerlik menshik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy eki oqylymda qarady. Talqylaý kezinde atalyp ótkendeı, zańnyń qabyldanýy zııatkerlik qyzmet nátıjelerine quqyqty saqtaýdyń jáne qorǵaýdyń tıimdi júıesin qurý, kreatıvti ındýstrııalardy damytý, shyǵarmashylyq pen ınnovasııalardy yntalandyrý úshin tıisti jaǵdaı jasaýǵa yqpal etpek.

«Qaralǵan zań zııatkerlik menshik quqyǵyn qorǵaý tetikterin jetildirýdi kózdeıdi. Osy maqsat­pen biryńǵaı sıfrlyq platforma engizilip otyr. Jańa platforma quqyqty ujymdyq basqarý júıesiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi. Sonymen qatar habar taratý uıymdarynyń aıryqsha quqyn naqtylaıtyn normalar bar. Taýar tańbasyn tirkeýge qa­jetti saraptama júrgizý­diń jedeldetilgen tártibi de qarastyryldy. Kórý qabileti buzylǵan azamattarǵa aqparattyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý máselesi de nazardan tys qalmady. Jalpy, zań zııatkerlik menshik quqyǵyn qorǵaýdy jetildirýge jáne kreatıvti ekonomıka sektoryn damytýǵa tyń serpin beredi dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.

Sonymen qatar zańda belgile­meni ta­ýar belgisi retinde tirkeýge qarsylyq berý merzimin eki aıǵa deıingi merzimge ulǵaıtýǵa jáne ústirt saraptama júrgizý satysynda ónertabysqa patent berýden bas tartý múmkindigin bel­gileýge qatysty normalar qaras­tyrylǵan. Zań arqyly múliktik quqyqty ujymdyq negizde basqaratyn uıymdarǵa jınalǵan, bólingen, tólengen syıaqy, oǵan basqarýǵa berilgen quqyq týraly jáne basqa da málimetterdi biryńǵaı sıfrlyq platformaǵa ornalastyrý, t.b. birqatar mindet júkteledi.

Túzetýler engizýdi usyndy

Buǵan qosa Senat otyrysynda depýtattar bastamashy bolǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mádenıet, bilim, otbasy jáne memlekettik baqylaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań eki oqylymda qaraldy.

«Talqylanǵan zań birqatar saladaǵy quqyqtyq retteýdi odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, zańda bala asyrap alýǵa qoıylatyn talaptardy kúsheıtýge arnalǵan túzetý toptamasy bar. Bilimniń sapasy men qoljetimdiligin keshendi túrde baǵalaý úshin bilim uıymdaryna júrgiziletin memlekettik attestattaý rásimi de jetildirildi. Kitaphana qoryn damytý jáne saqtaý boıynsha da birqatar naqty shara qarastyrylyp otyr. Sondaı-aq halyqtyń sanıtarııa-epıdemıologııalyq saýlyǵyn qamtamasyz etý úshin erekshe baqylaýdyń jáne qadaǵalaýdyń jańa tetikteri engizildi. Zańdy qaraý barysynda senatorlar jekelegen normalardy jetildirýge arnalǵan usynystar berdi. Jalpy, zań elimizdiń mádenıet, bilim jáne memlekettik baqylaý salalaryn odan ári damytýǵa oń septigin tıgizedi dep senemiz», dep Senat tóraǵasy zańǵa bastamashy bolǵan depýtattarǵa rızashylyq bildirdi.

Zańnamalyq normalarǵa sáıkes konserttik is-sharalar ótkizý kezinde fonogrammalardy paıdalanýǵa ty­ıym salynady. Bul rette televızııalyq jazbalar jáne oıyn-saýyq mádenı-buqaralyq is-sharalardy ótkizýge arnaıy beıimdelmegen oryndar qosylmaıdy. Mádenıet salasyndaǵy taǵy bir novella ataqty tulǵalardyń qurmetine jeke bilim uıymdaryna ataýlar berý jáne qaıta ataý boıynsha onomastıkalyq komıssııamen kelisý rásiminiń engizilýi boldy.

Bilim jáne memlekettik baqylaý salasynda da birqatar ma­ńyzdy túzetý­ qarastyrylǵan. Endi halyqaralyq ǵylymı joba­lar konkýrstarynyń jeńim­pazdaryna, sondaı-aq olardy daıyndaǵan pedagogterge birjolǵy tólem tólenedi. Memlekettik bilim tapsyrysy esebinen oqyǵan, memlekettik járdemaqy alýshylar jáne múgedektigi bar balalardy tárbıelep otyrǵan nemese I toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa kútim jasaıtyn adamdardy mindetti túrde jumyspen óteýden bosatý engiziledi.

Senatorlar talqylaýdan keıin atalǵan zańdy konseptýaldy tur­ǵydan qoldap, oǵan birqatar túzetý engizýdi usyndy. Atap aıtqanda, bilim júıesin jaqsartýǵa, balalardyń quqyn qorǵaýǵa, bilim qyzmetin retteýge, tutynýshylardyń quqyn qorǵaýǵa jáne mádenıet salasyn damytýǵa qatysty ózgerister men tolyqtyrýlar jóninde usynystar aıtyldy.

Máselen, «Qazaqstan Respýb­lıkasyn­daǵy balanyń quqyq­tary týraly» zańǵa ózgeris­ter engizildi, soǵan sáıkes psıhı­kalyq densaýlyq salasynda medısınalyq kómek kórsetetin uıymdarda dınamıkalyq baqy­­laýdaǵy adam ulttyq aldyn­ alý tetiginiń tálimgeri jáne qa­­tysýshysy bola almaıdy. Bu­ǵan qosa aýdandar men oblys­tyq mańyzy bar qalalar orta bilim uıymdarynyń mem­le­kettik nysandaryn salýdy, rekonstrýksııalaýdy jáne kúr­deli jóndeýdi jyl saıyn qar­jy­landyrýdy qamtamasyz etetin jergilikti atqarýshy organ­dar tiziminen shyǵaryldy. Tu­tyný­shylardyń quqyn qorǵaýǵa qatysty zańnyń jańa tarmaǵyna sáıkes taýar (jumys, qyzmet) týraly aqparat mindetti túrde zańnamada belgilengen jaǵdaılarda mýzykalyq týyndylardy oryndaýshylardyń oıyn-saýyq qyzmetterin kórsetýi kezinde daýysty (vokaldyq) fonogrammalardy, aýdıovızýaldy jazbalardy paıdalanýy jó­nin­degi nusqaýdy qamtýǵa tıis. Sondaı-aq zańnyń keıbir baptaryn qoldanysqa engizý merzimderi qaıta qaraldy. Nátıjesinde, senatorlar usynylǵan túzetýlerdi eskere otyryp, atalǵan zańdy Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldady.

Áskerdegi álimjettik joıylǵan joq

Palata otyrysynyń sońynda senatorlar ádettegideı ózderiniń depýtattyq saýaldaryn jolda­dy. Máselen, Andreı Lýkın armııadaǵy áskerı tártiptiń jaı-kúıine alańdaýshylyq bildirip, Qarýly kúshterdiń jeke quramy arasynda quqyq tártibi men quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý máselelerin retteıtin zańnamany júıeli túrde jańartý qajet ekenin aıtty.

Depýtattyń aıtýynsha, ásker­degi tártip onyń jaýyngerlik qabiletiniń negizi jáne jeke quramnyń moraldyq jaǵdaıyna, jaýapkershilik deńgeıine ári jaýyngerlik tapsyrmany oryndaý qabiletine tikeleı áser etedi. Alaıda áskerı qyzmetshiler ara­syndaǵy quqyq tártibi men qu­qyq buzýshylyqtyń aldyn alý máselelerin retteıtin qoldanystaǵy normalar qazir ahýalǵa saı kelmeıdi. Taldaý kórsetkendeı, olardy júıeli túrde qaıta qarap, jetildirý qajet. Senatordyń pikirinshe, bul áskerdegi tártipti saqtaý úshin ǵana emes, sondaı-aq qoǵamnyń Qarýly kúshterge degen senimin nyǵaıtý men eldiń ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin de mańyzdy.

«Qabyldanyp jatqan uıym­dastyrý men tárbıelik shara­larǵa qaramastan, júıeli prob­lemalar ózgergen joq: bólim­di óz betinshe tastap ketý jaǵ­daılary, jarǵylyq emes qatynas­tar bar, sybaılas jemqor­lyq kó­rinisteri jáne áskerı qyz­metshiler arasyndaǵy ózara qa­rym-qatynastardyń jar­ǵy­lyq erejeleri buzylyp jatyr. Aldyn alý jumysyndaǵy tıim­diliktiń jetkiliksizdigi, áskerı polısııa organdary, prokýratýra men qolbasshylyq arasynda úılestirýdiń álsizdigi baı­qalady. Bul faktiler qolda­nys­taǵy quqyqtyq baza tártip­tik rásimderdiń jetkilikti jaýap­kershiligi men ashyqtyǵyn qam­tamasyz etpeıtinin kórsetedi», dedi A.Lýkın.

Senator áskerdegi quqyqtyq tártip pen tárbıe jumysyn nyǵaıtý qajettigi qoldanystaǵy zańnamalyq normalardyń sapasyna tikeleı baılanysty ekenin atap ótti. Búginde áskerı polısııa men qolbasshylyqty retteıtin erejelerdiń bir bóligi eskirgen jáne sıfrlandyrý men vedomstvoaralyq ózara is-qımylmen qosa zamanaýı mindetterdi eskermeıdi. Áskerı qyzmetshiler arasynda jarǵylyq emes qatynastar, teris paıdalaný men psıhologııalyq daǵdarystar jaǵdaılary saqtalyp keledi.

«Áskerı polısııa, qolbasshy­lyq jáne quqyq qorǵaý organdary arasyn­daǵy fýnksııa­lardy ajyratý, tártiptik buzýshylyqtar monıtorınginiń sıfrlyq júıelerin paıdalanýdy bekitý, bólimdi óz betinshe qaldyrǵany úshin jaýapkershilik normalaryn qatańdatý men teris sebeppen jumystan shyǵarýǵa, áleýmettik kepildikterdi teris paı­dalanýǵa baılanysty quqyq­tyq olqylyqtardy joıý bóliginde zańnamany kúsheıtýdi usynamyz. Áskerı psıhologterdi daıarlaý men sertıfıkattaý standarttaryn belgileıtin zańǵa táýeldi aktini qabyldaý, sýısıdtik jaǵ­daılardyń aldyn alýdyń vedom­stvoaralyq baǵdarlamasyn ázirleý qajet», dedi senator.

Sonymen qatar depýtat Amangeldi Nuǵmanov óziniń depýtattyq saýalynda Moıseev sý jınaý nysanyn salý máselesi aımaq úshin strategııalyq ári áleýmettik mańyzǵa ıe ekenin tilge tıek etip, Úkimetti onyń qurylysyn jeke baqylaýǵa alýǵa shaqyrdy. Senatordyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda ázirlengen asa mańyzdy jobaǵa naqty sebeptersiz oryndalmaı qalý qaýpi tónip tur.

Ǵalıasqar Sarybaev Premer-mınıstrdiń nazaryn Almatydaǵy Kók-Tóbe telemunarasy men Jetisý oblysyndaǵy «Úlken Shaǵan» radıotelevızııalyq stansasynyń ınjenerlik-tehnı­kalyq, seısmıkalyq, ekologııalyq problemalaryna aýdardy. Depý­tat birqatar syn-qaterge toqta­lyp, jaǵdaıdy sheshýge arnalǵan naqty usynystaryn aıtty.

Depýtat Amangeldi Esbaı kásibı biliktiligi joq jalǵan koýchtar men psıhologterden zardap shekkenderdiń statıs­tıkasyn keltirip, qoǵamdaǵy ózekti problemany kóterdi. Senator azamattardyń psıhıkalyq, áleýmettik ári qarjylyq qaýipsizdigine qater tóndirmeý, otbasy ınstıtýtyn jáne balalardyń quqyn qorǵaý úshin atalǵan mamandardyń jaýapkershiligin zańnamalyq deńgeıde qatańdatýdy usyndy.