Qylmystyq ister jónindegi Kassasııalyq sot osy jyldyń 1 shildesinen bastap jumys isteı bastady. Onyń basty mindeti – kúshine engen úkimder men qaýlylardyń zańdylyǵyn tekserý. Apellıasııalyq satydan ótkennen keıin azamattar, jábirlenýshiler nemese prokýrorlar júgine alatyn sońǵy múmkindik te osy kassasııa bolyp sanalady, dep jazady Egemen.kzú
Kassasııaǵa shaǵym túsirý quqyǵy sottalǵan jáne aqtalǵan adamdarǵa, olardyń qorǵaýshylaryna, zańdy ókilderine, jábirlenýshiler men olardyń ókilderine tıesili. Sonymen birge úkim onyń múlkine nemese quqyǵyna áser etken tulǵalar da shaǵym bere alady. Mysaly, tárkilengen nemese tyıym salynǵan múliktiń ıesi.
Shaǵym jazbasha nemese elektrondyq túrde qabyldanady. Alaıda bir mańyzdy talap bar. Apellıasııalyq tártip saqtalmasa, kassasııalyq shaǵym qaralmaıdy. Zań úkim zańdy kúshine engennen keıin bir jyl ishinde ǵana shaǵym túsirýge ruqsat etedi. Bul merzim keshiktirilse, qaıta qalpyna kelmeıdi.
Kassasııalyq shaǵym mazmuny óte naqty bolýy shart. Qandaı zań normasy buzylǵany, ol sot sheshimine qalaı áser etkeni, qandaı talap qoıylǵany, qandaı dálelder keltirilgeni tolyq kórsetilýi tıis. Shaǵym is júrgizý tiline saı jazylady. Bas bostandyǵynan aıyrý mekemesinde otyrǵandar óz shaǵymyn sol mekeme arqyly jóneltedi. Talaptar saqtalmasa, shaǵym qaıtarylady, biraq kemshilikter túzetilgen soń ony qaıta tapsyrýǵa kedergi joq.
Is kassasııalyq sotqa túsken soń taraptarǵa shaǵym kóshirmeleri jiberiledi, olardyń jaýaby qabyldanady. Sot barlyq dáleldi tekserip, sot aktileriniń zańdylyǵyn, negizdiligin, ádildigin tolyq baǵalaıdy. Sonymen birge sottalǵan adamnyń jaǵdaıyn nasharlatý tek prokýrordyń narazylyǵynda nemese jábirlenýshiniń shaǵymynda ashyq kórsetilgen jaǵdaıda ǵana múmkin bolatyny zańda belgilengen.
Osy oraıda Qylmystyq ister jónindegi kassasııalyq sottyń sýdıasy D.N. Týhfatova kassasııalyq tártiptiń mańyzyn atap ótip, shaǵym berý mádenıetine qatysty óz pikirin bildirdi. Onyń aıtýynsha, azamattyń óz quqyǵyn tıimdi paıdalanýyna eń aldymen shaǵymnyń merziminde berilýi yqpal etedi. «Kassasııalyq shaǵymnyń ýaqytynda berilýi azamattyń óz quqyǵyn tolyq paıdalanýyna tikeleı áser etedi», deıdi sýdıa.
Sýdıa Týhfatova sonymen qatar kassasııalyq sottyń mártebesi týraly keńirek toqtalyp ótti. Ol kassasııalyq satynyń birinshi nemese apellıasııalyq satyny qaıtalap tekseretin organ emes ekenin eskertti.
Onyń aıtýynsha kassasııanyń mindeti isti qaıta tergeý emes, quqyq normalarynyń durys qoldanylǵanyn tekserý. Bul pikir kassasııanyń mindetin halyqqa túsindirýde asa mańyzdy, óıtkeni bul satyda dálelder qaıta taldanbaıdy, tek quqyq normalarynyń qoldanylýy baǵalanady.
Kassasııalyq sottyń quzyreti faktini qaıta anyqtaý nemese tergeý júrgizý emes. Sondyqtan úkim zańdy kúshine engennen keıin paıda bolǵan jańa mán-jaılar, sotqa alǵash ret usynylǵan saraptamalar nemese buryn qaralmaǵan dálelder kassasııada zerttelmeıdi. Bul máseleler tek birinshi nemese apellıasııalyq satyda qaralady.
Alqabıler qatysqan ister boıynsha shyǵarylǵan úkimder de erekshe tártippen qaıta qaralady. Mundaı ister kassasııaǵa tek kinásizdi sottaý qaýpi týǵan, memlekettik nemese qoǵamdyq múddege nuqsan keletin, ulttyq qaýipsizdikke áser etetin jaǵdaılarda nemese quqyq normalaryn qoldaný birizdiligi buzylǵan kezde ǵana jiberiledi.
Kassasııalyq tártiptiń engizilýi azamattar úshin quqyqtyq kepildikti kúsheıtedi jáne sot júıesindegi ádildik standarttaryn naqtylaı túsedi. Bul satynyń tıimdiligi shaǵymnyń saýatty daıyndalýyna, zań talaptarynyń saqtalýyna jáne taraptardyń belsendiligine tikeleı baılanysty.