PETROPAVL. 23 aqpan. Petropavl qalasy Pogodın atyndaǵy orys drama teatryna jınalǵan jurtshylyq aldynda oblys ákimi Erik Sultanov esep berdi. Bul týraly oblystyq ákimdiktiń baspasóz qyzmeti habarlady.
О́tken jyly jalpy óńirlik ónim mólsheri 778 mlrd. teńgeni qurap, 3 paıyzǵa ósýi, ónerkásip óndirisi jóninen jóninen respýblıkada 6-orynǵa ıe bolýy, árıne, úlken jetistik. Investısııa tartýǵa aıryqsha nazar aýdarylǵan. Petropavl qalasynda ótkizilgen «Kyzylzhar Invest – 2014» halyqaralyq ınvestısııalyq forým 800-den astam, onyń ishinde 300 sheteldik qatycýshyny toǵystyryp, 70 mlrd. teńgeniń 50 kelisim-sharttaryna qol qoıylǵan. Nátıjesinde kapıtalǵa quıylǵan ınvestısııa 8,7 paıyz ósken.
Odan ári baıandamashy egistik alqaptaryn ártaraptandyrý baǵytynda kóp jumystar atqarylǵanyn tilge tıek etti. Dándi-burshaqty daqyldar 8 paıyzǵa azaıtylyp, maıly daqyldar – 36, jemazyqtyq daqyldar 38 paıyzǵa ulǵaıtylǵan. Memleket tarapynan beriletin jeńildikter de tıimdi paıdalanylyp keledi. Mashına-traktor parki 17,6 mıllıar teńgeniń 1 220 zamanaýı tehnıka birlikterimen tolyqtyrylǵan. Jasyratyny joq, astyq saqtaý qoımalarynyń jetimsizdiginen dıqandar qaýymy kóp qıyndyq kóretin. Sońǵy jyldary bul salada iri jobalar iske asyrylǵan. Jalpy quny 12 mıllıard teńge bolatyn 7 elevatordyń paıdalanýǵa berilýi qosymsha 279 myń tonna astyq saqtaýǵa múmkindik bergen. Qazirgi tańda astyq qoımalarynyń jalpy syıymdylyǵy – 6,5 mıllıon tonna.
E. Sultanov keninen toqtalǵan salanyń biri – mal sharýashylyǵy. «Iri qara etiniń eksporttyq áleýetin damytý» jobasyn júzege asyrý sheńberinde alys-jaqyn shetelderden lımýzın, angýs, gereford, sımmental, qazaqtyń aqbas sıyry sııaqty iri qara malynyń tuqymdary ákelinip, 1,7 myń basqa arnalǵan 10 asyltuqymdy reprodýktor sharýashylyq, 2 800 basqa shaqtalǵan 5 bordaqylaý alańy salynǵan. 1 myń tonnaǵa jýyq et eksportqa shyǵarylǵan. «Sybaǵa», «Qulan», «Altyn asyq», «Yrys», taǵy basqa memlekettik baǵdarlamalarǵa belsene qatysyp, sharýashylyǵyn dóńgeletip otyrǵan aýyldyqtar qatary jyl qalyńdaı túsken. Osylaısha agroqurylymdardaǵy asyltuqymdy iri qaranyń úlesi 53 paıyzǵa jetse, mal basy 16,6 paıyzdan 49,4 paıyzǵa deıin kóbeıgen.
Uqsatý salasy da mańyzdy basymdyqqa ıe. 2013 jylmen salystyrǵanda ósimdik maıyn óndirý – 6,8, sút pen kilegeı – 15, sarymaı – 11, qurǵaq sút 5 paıyzǵa ulǵaıtylǵan. Qaldyqsyz óńdeletin ónimderge 623 mıllıon teńge bólinip, kásiporyndarǵa aıtarlyqtaı qoldaý jasalǵan.
Desek te, 689 eldi mekenniń 292-i áli ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etilmegen. Sol sebepti birinshi kezekte sýmen jabdyqtaýdy qajet etetin 24 aýylǵa sapaly aýyzsý tartý máselesi ótkir tur. Osylaısha jyl aıaǵyna deıin aýyldardy ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaýdy 56,3 paıyzǵa jetkizý josparlanǵan. Bul – aýyldyqtardyń 77,4 paıyzy qamtylady degen sóz.
Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý da – kúrmeýi qıyn jaıttardyń biri. Eseptegi 1 705 kópqabatty turǵyn úıdiń 1041-i kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. 2011-2014 jyldary TKSh-ny jańǵyrtý baǵdarlamasyna 151 úı qatysqanymen, áli jetkiliksiz. Joldardyń sapasy máz emes. 3 840 shaqyrymy nemese 49 paıyzy qanaǵattanǵysyz jaǵdaıda qalyp otyr. О́tken jyldan beri joldardy jóndeýge turaqtandyrý jáne tutqyr materıaldardy paıdalaný arqyly burynǵy jamylǵylardy qalpyna keltirý ádisi qoldanyla bastady.
Oblysta turǵyndardyń az qamtamasyz etilgen toptaryn jumysqa ornalastyrý jáne áleýmettik qorǵaýdyń barlyq sharalary qarastyrylyp keledi. 2014 jyly 27 myńnan astam adam jumysqa ornalasqan. 12 801 jańa jumys oryndary qurylǵan. Bıyl turǵyndardyń az qamtamasyz etilgen toptary sanatyndaǵy 6 675 adamdy jumyspen qamtýǵa kómek kórsetiletin bolady. Bilim berý salasyna 37,4 mıllıard teńge jumsalǵanymen, mektepke deıingi mekemeler júıesi 568 birlikti quraǵanymen, mektepke deıingi 1 118 oryn ashylǵanymen, mektepke deıingi balalardy tárbıemen jáne oqytýmen qamtý 93,1 paıyzdy quraǵanymen, apatty jáne úshaýysymdy mektepter sheshiminiń kesheýildeýi ata-analar men oqýshylardy qatty tolǵandyryp otyr. Oblys ortalyǵynda hımııa-bıologııa baǵytyndaǵy 720 oryndy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń qurylysy da sozylyp ketken. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin kolledjderde dýaldy oqýǵa kóńil az bólinedi. Densaýlyq salasynda qordalanǵan problamalardyń biri – kadrlar jetispeýshiligi. Medısına uıymdary áli joǵary bilimdi 181 mamanǵa zárý. 75 jas kadr , sonyń ishinde 43-i aýyldyq jerlerge kelgenimen, qajettilik óteler emes. Keleshekte osy máseleni eskermeı bolmaıdy.
Baıandamashy sóziniń sońynda barlyq deńgeıdegi ákimder turǵyndarmen 873 esep berý kezdesýlerin ótkizgenin, olarǵa 89,5 myń adam qatysqanyn, eki myńǵa jýyq usynystardyń túskenin, bir myńǵa jýyq máseleniń sol jerde sheshimin tapqanyn jetkize kelip, naqty mysaldar keltirdi. Zaldan jolǵa, aýyzsýǵa, turǵyn úıge qatysty saýaldar kóbirek túsip, qanaǵattanarlyq jaýaptar alyndy.
Oblys ákiminiń esebine jaqsy degen baǵa berildi. Jıynǵa Prezıdent ákimshiliginiń memlekettik ınspektory Gaýez Nurmuhambetov, Parlament Senaty men Májilisiniń depýtattary qatysty.
О́mir Esqalı.
Derek, sýret: Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.