Dańqty áskerı qolbasshy, Keńes Odaǵynyń batyry, gvardııa polkovnıgi Baýyrjan Momyshulynyń týǵanyna 115 jyl tolýy kúni qarsańynda Almatynyń «Mıras» baspasynan shyqqan «Baýyrjantanýdyń tunyǵy men tuńǵıyǵy» atty shaǵyn jınaq oqyrman qolyna tıdi. Kitaptaǵy esse de, estelik te, kólemdi suhbattar da sońǵy 10 jyl kóleminde «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen dúnıeler.
«Bostandyq araly bas ıgen Batyr» atty essede KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıteti Syrtqy-qupııa barlaý komıtetiniń ardager-polkovnıgi Aleksandr Pepelev baıandaǵan buǵan deıin tarıhı qujattarda tirkelmegen qyzyqty derekterge tap bolasyz.
– Men sol kezde atqaryp júrgen áskerı qupııalyq qyzmetime sáıkes Máskeýden Gavanaǵa attanatyn keńestik delegasııanyń quramyna kásiporynnyń qatardaǵy ınjeneri (Novosibir) sanatynda engizildim. Atqaratyn mindetim aıqyn, ol – Baýyrjan... – deıdi qart agent-polkovnık. – Baýyrjan Momyshulyn kýbalyqtar áýejaıda taıly-taıaǵy qalmaı tik turyp, erekshe qoshemetpen qarsy aldy. Keńestik delegasııanyń quramynda KSRO-ǵa tanymal kisiler kóp. Biraq azattyq araly jurtynyń Momyshulyna degen yqylasyn sózben aıtyp jetkize almaspyn. Gagarınge ǵana osyndaı qurmet kórsetilgen. Erekshe saltanatpen on kúnniń ótkenin bilmeı qalyppyz. Kýbanyń áskerıleri eldiń qorǵanys mınıstri Raýl Kastro bas bolyp, dańqty qolbasshynyń Bostandyq aralynda taǵy da 20 kúnge alyp qalyp, dárisin tyńdaý jóninde másele kóterdi. Halyqaralyq dıplomatııalyq hattama buzylmaýǵa tıis, «elge qaıtamyz» dep oǵan alǵashynda mán bermegenbiz.
KSRO men AQSh arasyndaǵy Kýbaǵa qatysty 1962 jylǵy qazandaǵy «Karıb daǵdarysyna» jyl tolǵan. «Baqylaýymdaǵy» Momyshulyn sondaı álemdik daǵdarys turaqtanbaı jatqanda shetelde qaldyryp, delegasııamen elge qaıttym. Máskeýdegi komıtettegiler maǵan shúıligip qatty «qıǵylyq» saldy. Meniń qolymnan ne keledi: Hrýshev pen Fıdel Kastro solaı sheshipti. Keıin estigenim, Momyshuly: «20 kún qala almaımyn, on kún qossańyzdar jetedi, aıaqtalmaı qalǵan dárisimdi oqyp, tájirıbemdi komandırlermen bólisip úlgeremin» dep tabandap turyp alypty, kýbalyqtar kónipti.
Qupııa-barlaýshy polkovnık Pepelev ózi qatysqan, ult batyry Baýyrjan Momyshulynyń Kýba sapary oqıǵalaryn osylaı túıindeıdi.
Baýyrjan Momyshuly 1963 jyly «Bostandyq aralyna» aıaq basqanda 53-te, Fıdel Kastro – 37-de, Che Gevara – 35-te, Raýl Kastro 33 jasta eken. Dańqty áskerı qolbasshydan dáris tyńdap, naǵyz soǵys taktıkasyna qanyǵyp, qanaǵattanǵan kýbalyq áskerıler sol joly Keńestiń ataqty koronelin (polkovnıgin) – Baýyrjan Momyshulyn Kýba Revolıýsııalyq Qarýly Kúshteriniń 53-dıvızııasyna qurmetti komandır etip saılaıdy...
Kitapta aty ańyzǵa aınalǵan Halyq batyrynyń beıbit qoǵamdaǵy, surapyl soǵystaǵy, jeke ómirindegi oqyrmanǵa buǵan deıin beımálim bolyp kelgen alýan-alýan óte qyzyqty tyń derekter barshylyq.
Aıtpaqshy, kitaptyń ańdatpasy Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń «Báýkeńniń esimi halqymyz úshin qashanda batyrlyqtyń, qaısarlyqtyń jáne erjúrektiliktiń sımvoly bolyp sanalady... Biz ultymyzdyń aıbyny men aıbaryn asqaqtatqan Qaharmannyń rýhyna taǵzym etip, esimin el jadynda máńgi saqtaýymyz kerek. Bul – búgingi býynnyń da, bolashaq urpaqtyń da perzenttik boryshy» degen alǵysózimen bastalady.
Kitap avtory «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ardager-jýrnalısi Talǵat Súıinbaı, redaktory – «egemendik» ardager, jazýshy-jýrnalıst Gúlzeınep Sádirqyzy.