Konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń 10-shy otyrysynda jeke tulǵanyń quqyqtyq mártebesine arnalǵan jańa Konstıtýsııa jobasyndaǵy 14-bap keńinen talqylandy. «Narhoz ýnıversıteti» KeAQ professory Vıktor Malınovskıı bul bapqa qatysty birqatar mańyzdy túzetýlerge nazar aýdaryp, adam quqyqtary men azamattyq quqyqtyń ara-jigin aıqyndaý qajettigin atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Professordyń aıtýynsha, Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy quqyǵynyń mánin, mazmunyn jáne qoldanylýyn aıqyndaıtyn qaǵıdat adam quqyqtary men bostandyqtaryna arnalǵan 14-baptyń 2-tarmaǵynda naqty bekitilýge tıis. Bul bılik tarmaqtarynyń búkil qyzmetin adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etýge baǵyttaıdy.
«Konstıtýsııaǵa sáıkes, zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıligi organdary qyzmetiniń basty ustanymy adam men azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etýge negizdelýi tıis. Bılik organdary qabyldaıtyn kez kelgen zań, normatıvtik jáne ózge de quqyqtyq aktiler osy qundylyqtardy qorǵaýǵa jáne júzege asyrýǵa baǵyttalýy qajet. Sondaı-aq árbir jeke sheshim tulǵanyń quqyqtaryn basshylyqqa alýy tıis», dedi Vıktor Malınovskıı.
Ol «qoldanystaǵy quqyq» uǵymyn júıeli túrde paıdalaný zańdyq turǵydan oryndy ekenin aıtty. Bul uǵym tek zańdardy ǵana emes, quqyqtyń ózge de kózderin qamtyp, quqyqtyq olqylyqtardyń aldyn alýǵa jáne adam quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi.
Indıra Áýbákirova: Jańa Konstıtýsııa adam quqyqtary men azamat quqyqtarynyń arajigin aıqyn belgileıdi
Komıssııa otyrysynda 14-baptyń 3-tarmaǵyna da erekshe mán berildi. V.Malınovskıı adamnyń quqyqtary men mindetteri azamattyǵynan týyndaıtynyn, ıaǵnı tulǵanyń memleketpen berik saıası-quqyqtyq baılanysyna negizdeletinin atap ótti. Onyń pikirinshe, bul normalardy naqty ári buljytpaı bekitý Konstıtýsııalyq aıqyndyqty kúsheıtedi.
«Adam quqyqtary absolıýtti, bólinbeıtin jáne ámbebap sıpatqa ıe. Olar árbir adamǵa týǵanynan beri tıesili jáne azamattyǵyna, quqyqtyq mártebesine, turǵylyqty jerine nemese basqa da jaǵdaılarǵa táýeldi emes. Adam quqyqtary eń joǵary Konstıtýsııalyq qundylyq bolyp sanalady jáne qoldanystaǵy barlyq quqyqtyń mánin, mazmunyn jáne qoldanylýyn aıqyndaıdy», dedi professor.
Osy turǵydan alǵanda, azamattyq tek azamattyq quqyqtardyń kólemin ǵana emes, adamnyń memlekettegi erekshe quqyqtyq mártebesin de aıqyndaıdy. Sonymen birge ol jeke adamdarǵa ǵana tán arnaıy mindetterdi belgileıdi.
«Mundaı mindetterge Qazaqstan Respýblıkasyn qorǵaý jáne áskerı qyzmet atqarý, tarıhı jáne mádenı murany saqtaý týraly qamqorlyq, tabıǵatty qorǵaý jáne tabıǵı baılyqtarǵa uqypty qaraý, sondaı-aq Konstıtýsııa men zańdardan tikeleı týyndaıtyn ózge de mindetter jatady», dedi V.Malınovskıı.
Professordyń pikirinshe, bul tásil ártúrli tulǵalardyń quqyqtary men mindetterin naqtylap, 14-baptyń mazmunyn tolyq ashady. Sondaı-aq ol atalǵan baptyń 5-tarmaǵyna toqtalyp, jeke tulǵanyń quqyqtary men bostandyqtaryn júzege asyrýdyń shekteri qujatta ádil ári teńgerimdi belgilengenin aıtty.
Qazaqstan Halyq partııasy óńirlerde Konstıtýsııalyq reforma barysyn túsindirdi
Baıandamanyń jeke bir bóligi halyqaralyq sharttardyń ulttyq quqyq júıesindegi ornyna arnaldy. Malınovskıı jańa Konstıtýsııa jobasynda ratıfıkasııalanǵan halyqaralyq sharttar Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy quqyǵynyń quramdas bóligi bolyp qala beretinin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, halyqaralyq sharttardyń zańdardan basymdyǵy týraly normanyń alynyp tastalýy adam quqyqtary salasynda buryn ratıfıkasııalanǵan jáne qoldanystaǵy halyqaralyq mindettemelerge qaýip tóndirmeıdi. Eń bastysy – sottar men ózge de memlekettik organdardyń quqyq qoldaný tájirıbesinde halyqaralyq sharttardyń kúshi saqtalady.
Osylaısha, jańa Konstıtýsııa jobasy halyqaralyq quqyqtyń rólin tómendetpeı, adam quqyqtaryn qorǵaýdyń irgeli qaǵıdattaryn saqtaýǵa baǵyttalǵan.
Konstıtýsııalyq komıssııada jańa Ata Zańdy búkilhalyqtyq referendýmǵa shyǵarý usynyldy