Ekonomıka úıinde «Qazaqstannyń ekonomıkalyq saıasatynyń jańa basymdyqtary» taqyrybynda dóńgelek ústel ótip, Konstıtýsııalyq reformanyń el damýyna yqpaly talqylandy. Jıynǵa jetekshi ǵalymdar men sarapshylar qatysyp, konstıtýsııalyq ózgeristerdiń ınstıtýsıonaldyq jańǵyrý men ınvestısııalyq tartymdylyqty arttyrýdaǵy róline baǵa berdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Kezdesýdi Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty Azamat Nurseıitov júrgizdi. Ol ekonomıkalyq saıasat jańa basqarý modeline beıimdelip, uzaq merzimdi turaqty damýdy qamtamasyz etýge tıis ekenin atap ótti.
Instıtýt basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Qaısar Nyǵmetov sarapshylardyń ashyq pikir almasýy júıeli reformalar kezeńinde memlekettik sheshimder qabyldaý turǵysynda mańyzdy ekenin aıtty.
Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine qarasty Ǵylym komıteti janyndaǵy Ekonomıka ınstıtýtynyń bas dırektory Erkin Sadyqov ekonomıkalyq saıasattyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, ónerkásipti damytý, óńdeýshi sektorǵa ınvestısııa tartý, bıýdjettik saıasattyń tıimdiligin arttyrý jáne ınnovasııalyq belsendilikti kúsheıtý strategııalyq mindetterdiń aldyńǵy qatarynda tur. Sondaı-aq jańa konstıtýsııalyq zań memlekettik basqarýdyń nátıjeliligi men ekonomıkalyq sheshimderdiń ashyqtyǵyna qoıylatyn talaptardy kúsheıtedi.
Aıda Balaeva: Jańa Konstıtýsııany halyqtyq dep ataýǵa tolyq negiz bar
Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory Sara Alpysbaeva sońǵy 12 jyldaǵy makroekonomıkalyq úrdisterge taldaý jasady. Osy kezeńde jalpy ishki ónim 236,6 mlrd dollardan 291,2 mlrd dollarǵa deıin artqanyn, halyq sany 18,3 %-ǵa artyp, 20 mıllıonnan asqanyn aıtty. Eńbek ónimdiligi 27,6 myń dollardan 26,9 myń dollarǵa azdap tómendegenimen, óńdeýshi ónerkásiptiń úlesi 10,7 %-dan 12,4 %-ǵa deıin ulǵaıǵan.
Sarapshynyń aıtýynsha, qazirgi demografııalyq jáne ekonomıkalyq úderister óńirlerdiń teńgerimdi damýyna múmkindik beredi. Búginde úsh iri megapolıs eldiń jalpy ishki óniminiń 37,8 %-yn qalyptastyryp otyr. Osy áleýetti tıimdi paıdalaný úshin ınstıtýt 20 óńirdi qamtıtyn ekonomıkalyq-matematıkalyq model ázirlegen. Bul qural óńirlik saıasatty ǵylymı negizde júrgizýge jol ashady.
Saıası ǵylymdar doktory Ǵabıt Mataev Konstıtýsııalyq reformanyń óńirlik damýǵa yqpaly qandaı ekenine toqtaldy. Onyń pikirinshe, jergilikti bılik ókilettiginiń keńeıýi ınvestısııalyq saıasatty derbes júrgizýge, kásipkerlikti damytýǵa jáne resýrstardy tıimdi paıdalanýǵa jol ashady. Sonymen qatar ekonomıkany ártaraptandyrý jáne jańa ósý núktelerin qalyptastyrý qajettigin atap ótti. Arnaıy quqyqtyq rejım engizý jedel damıtyn qalalar men ındýstrııalyq aımaqtardyń qalyptasýyna serpin beretinin aıtty.
Konstıtýsııa kúni 15 naýryzda atalyp ótýi múmkin
Instıtýttyń saraptama ortalyǵynyń ókilderi Aıdana Baıqanova men Alıona Shevsova memlekettik qyzmettiń ekonomıkadaǵy róline taldaý jasap, servıstik modeldiń oń nátıje berip otyrǵanyn jetkizdi. Boljam boıynsha, 2029 jylǵa qaraı memlekettik qyzmet alýshylardyń qanaǵattaný deńgeıi 75 %-ǵa jetedi, eńbek ónimdiligi men kadr turaqtylyǵy artady. Bul óz kezeginde memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimdi kúsheıtedi.
Talqylaýǵa onlaın formatta «Toraıǵyrov ýnıversıtetiniń» ókilderi de qatysyp, ekonomıkalyq reformalardy ǵylymı súıemeldeýdiń mańyzyn atap ótti. Sarapshylar jańa ınstıtýsıonaldyq model uzaq merzimdi turaqtylyqty qamtamasyz etip, básekege qabilettilikti arttyrýǵa jáne basqarý sapasyn jetildirýge baǵyttalǵan belsendi ekonomıkalyq saıasatty talap etedi degen ortaq pikirge keldi.
Jıyn qorytyndysynda qatysýshylar Konstıtýsııalyq reformanyń iske asýy – ekonomıkalyq ósimge qýatty serpin berip, ınstıtýsıonaldyq ortany nyǵaıtady degen senim bildirdi.
Abzal Quspan: Konstıtýsııalyq sot azamat pen memleket arasyndaǵy tóreshi bolady