Elordadaǵy Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynda jıyn ótip, onda elimizdiń jańa Konstıtýsııasy sarapshylar arasynda keńinen talqylandy. Iаǵnı elimizdiń jetekshi zańgerleri men áleýmettanýshylary Ata zańnyń negizgi novellalaryn qarastyryp, otbasy men neke ınstıtýtyn nyǵaıtý máselelerine erekshe nazar aýdardy.
Is-sharaǵa atalǵan ınstıtýttyń basshylyǵy men ǵylymı qyzmetkerleri, sondaı-aq Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń delegasııasy qatysty. Kezdesý pánaralyq dıalog formatynda ótti. Zańgerler men qoǵam qaıratkerleri ana, áke men balany qorǵaýǵa, sondaı-aq nekeniń konstıtýsııalyq mártebesine qatysty usynylǵan baptardyń tujyrymdamalaryn egjeı-tegjeı taldady.
Pikirtalasty asha otyryp, Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Áýbákirova konstıtýsııalyq reformalardy ǵylymı pysyqtaýdyń strategııalyq mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Jańa Konstıtýsııanyń jobasy – jaı ǵana jańartylǵan normalar jıyntyǵy emes, bul memlekettiligimiz evolıýsııasynyń jańa kezeńiniń kórinisi. Búgin zańgerler men áleýmettanýshylardyń kúsh-jigerin biriktire otyryp, konstıtýsııalyq novellalardyń zańdyq turǵydan minsiz jáne ómirsheń bolýy úshin jumys istep jatyrmyz. Biz otbasylyq qundylyqtardy qorǵaıtyn normalarǵa erekshe nazar aýdaramyz. О́ıtkeni otbasy – qoǵamnyń tabıǵı jáne irgeli uıasy. Bizdiń mindetimiz – mundaı ınstıtýttarǵa zamanaýı syn-qaterler men halqymyzdyń dástúrlerine jaýap beretin senimdi konstıtýsııalyq kepildik berý», dedi ınstıtýt dırektory.
О́z kezeginde QQDI basqarma tóraǵasy Juldyzaı Ysqaqova reformalardyń áleýmettik ólsheminiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
«Konstıtýsııa azamattardyń úmitimen úndesýge tıis. Zańnama ınstıtýtymen birlesken jumys quqyqtyq tujyrymdardy qoǵamnyń naqty suranystarymen úılestirýge, jeke tulǵanyń quqyǵyn qorǵaý men ulttyń mádenı kodyn saqtaý arasyndaǵy tepe-teńdikti qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi J.Ysqaqova.
Sondaı-aq Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty Otbasy jáne genderlik saıasat salasyndaǵy zertteýler ortalyǵynyń basshysy Aqnur Imanqul da oıyn ortaǵa salyp, otbasy jáne genderlik saıasat tóńiregindegi zertteýler týraly aıtty.
«Konstıtýsııadaǵy 30-baptyń 2-tarmaǵyna qatysty kóptegen pikir týyndap jatyr. Degenmen de bizdiń elde otbasyn ınstıtýsıonaldyq turǵydan túsiný basym. Iаǵnı ınstıtýsıonaldyq túsiný degenimiz – ata-anasy, balalarynan turatyn klassıkalyq túsiniktegi otbasy. Biz 2023 jyly 3 myń adamdy qamtyǵan zertteý júrgizdik. Onda ata-analarǵa balalaryna qatysty suraqtar qoıdyq. Iаǵnı «Sizder bolashaqta balalaryńyzdyń bilim alǵanyn, ózin damytqanyn, otbasyn qurǵanyn qalaısyz ba?» degen suraqtarǵa jaýap izdedik. Sonda respondentterdiń basym bóligi birinshi kezekte balalarynyń otbasy qurǵanyn qalaıtynyn aıtty», deıdi A.Imanqul.
Sonymen qatar onyń aıtýynsha, ata-analar balalarynyń dástúrli emes qundylyqtardan da aýlaq júrgenin qalaıdy eken.
«Balalaryńyzdyń basqa orıentasııadaǵy adamdarmen birge turǵanyn qalaısyz ba?» degen de suraq kóterildi. Bul másele qoǵamymyzda otbasy ınstıtýtyn dástúrli turǵyda túsiný áli de basym ekenin kórsetedi. Iаǵnı dástúrli emes qatynastarǵa qatysty qoǵamdyq aıyptaý kózqarasy saqtalyp otyr. Mundaı qubylys – kez kelgen qoǵamnyń dástúrli otbasylyq modelden zamanaýı qoǵamdyq qatynastarǵa ótý kezeńinde baıqalatyn zańdy tendensııa. Bul úderis birden emes, uzaq ýaqyt aralyǵynda qalyptasady. Sondyqtan dál qazirgi kezeńde Konstıtýsııamyzda qundy baǵdarlardy aıqyndaıtyn, erteńgi kúni elimiz, otbasymyz qandaı bolatynyn baǵdarlaıtyn ustanymdardy bekitý mańyzdy. Osy turǵydan alǵanda, Ata zańǵa atalǵan ekinshi tarmaqty engizý eń ońtaıly sheshim dep esepteımin», deıdi A.Imanqul.
Jıyn barysynda Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Gúlmıra Nýbaeva, osy ınstıtýttyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, PhD Tańat Nurǵazıev, ınstıtýttyń ǵylymı qyzmetkeri Arman Batrahanov, ózge de qyzmetkerler sóz sóılep, shańyraqtyń shyrqyna, Otannyń amandyǵyna qatysty ǵylymǵa negizdelgen oılaryn bólisti.