Mashına jasaý salasynyń qýaty

Mashına jasaýshylar forýmy 1300-den asa elegattyń basyn qosty, onyń ishinde Aýstrııa, Germanııa, Italııa, QHR jáne basqa da 20-dan asa elden kelgen jetekshi óndirýshiler, mamandar men bıznes ókilderi bar.

Premer-mınıstr Oljas Bektenov forýmǵa qatysýshylarǵa arnaǵan quttyqtaý sózinde elimiz­de salalardy jańǵyrtý men eko­­nomıkanyń turaqty ósýiniń ıns­tı­týsıonaldyq negizine aınal­ǵan jańa Konstıtýsııanyń qabyl­danǵanyn atap ótti.

«Biz bárimiz el taǵdyryn aı­qyn­daıtyn eleýli kezeńniń kýási bol­dyq. Qoǵamnyń belsendi qoldaýymen referendýmda jańa Konstıtý­sııa qabyldandy. Árqaısymyzǵa málim, ekonomıkanyń jáne qoǵamnyń barlyq salasyn odan ári jańǵyrtýǵa múmkindik beretin elimizdiń negizgi zańynyń avtory – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev. Asa ma­ńyz­dy qujat ultymyzdyń uzaq­merzimdi damý baǵdaryn aı­qyn­dap, Qazaqstannyń kez kelgen syn-qaterlerge tótep berýin qam­tamasyz etedi. Osylaısha, «Ádiletti Qazaqstandy» qurý úshin berik quqyqtyq negiz qalandy. Bul ekonomıkaǵa, sonyń ishinde ónerkásip salasyna da erekshe jaýapkershilik júkteıdi ári elimizdiń mol shıkizattyq áleýetin halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttaı alatyn qýatty óńdeýshi sektordy damytýdy talap etedi», dedi O.Bektenov.

Premer-mınıstr Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda jáne Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryna sáıkes, elimizde mashına jasaý salasyn damytý úshin boljamdy ári turaqty orta qalyptastyrý jumystary júrgizilip jatqanyn aıtty. Mem­leket pen bıznestiń ortaq mindeti – ádil ári qaýipsiz eńbek jaǵdaıyn qamtamasyz etý, áleýmettik árip­testik júıesin damytý.

Byltyr mashına jasaý óndirisi 5,7 trln teńgege jetip, naqty kólem ındeksi 13%-ǵa ósti. Otandyq óndirýshiler syrtqy naryqtarǵa anaǵurlym batyl shyǵyp jatyr. Keıingi 5 jylda eksport kólemi eki eseden asyp, 1,3 mlrd dollardan 3,1 mlrd dollarǵa deıin jetti. Res­pýblıka boıynsha 4 myńǵa jýyq zaýyt jumys isteıdi, onda 130 myńnan asa bilikti maman eńbek etedi.

Negizgi kapıtalǵa tartylatyn ınvestısııanyń úshten birge ósýi – 376 mlrd teńgege jetýi salany ári qaraı jańǵyrtýǵa negiz bolady. Barlyq negizgi baǵytta, onyń ishinde, avtomobıl, aýyl sharýashylyǵy, temirjol men elektrotehnıkalyq mashına jasaý salalarynda oń serpin baıqalady.

Jergiliktendirý deńgeıin arttyrý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarý memlekettiń basym baǵyty bolyp qala bermek. Bul rette qazir  qurastyrýdan ózindik ınjenerlik sheshimderdi ázirleýge ári el ishinde joǵary tehnologııalyq aktıvter qurýǵa kóshý úderisin jedeldetý mańyzdy.

«О́nimniń tehnologııalyq deńgeıi jahandyq básekelestik jaǵdaıynda negizgi faktorlardyń birine aınalýda. Shyn máninde, bul – sıfrlandyrý, robottandyrý jáne jasandy ıntellektini engizý degen sóz. Atalǵan úderister Prezıdent qoıǵan aýqymdy mindetter aıasynda erekshe mańyzǵa ıe bolady. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, Qazaqstan óńirdegi jetekshi sıfrlyq habtardyń birine aınalýǵa tıis. Bul jyldyń Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalanýy mashına jasaý salasyn da tehnologııalyq turǵydan jańa deńgeıge kóterýge tyń serpin beredi», dedi Premer-mınıstr.

Zaýyttarda jańa tehnologııa­lardy qoldaný aýqymdy trans­formasııanyń negizgi ele­mentine aınalady. Álemdik táji­rıbege sáıkes, óndiriste jasandy ıntellektini (JI) qol­daný jabdyqtardyń tehnıka­lyq shyǵyndaryn 40%-ǵa deıin azaı­tady. Elimizde de mundaı tabys­ty mysaldar jetkilikti. «SaryarqaAvtoProm» kásipor­nyn­­da JI aqaýlardy aldyn ala bol­­jap, konveıerdiń toqtaýyn bol­­dyr­­maıdy, al ERG sıfrlyq sheshim­der arqyly byltyr shamamen 55 mlrd teńge únemdedi. Osylaısha, «aqyldy» tehnologııalar naqty ekonomıkalyq paıda ákelip jatyr.

JI ónimdi jobalaý men sapany basqarýda qoldanylyp, ishinara avtomattandyrýdan «aqyldy zaýyttarǵa» ótýdi jedeldetip jatyr. Uzaqmerzimdi perspektıvada bul óndirýshilerge sheteldik kompanııalarmen básekelesip, jahandyq naryqta jańa sapa standarttaryn qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.

Jańa býyn ınjenerlerin daıar­laýǵa, adam kapıtalyn damy­týǵa basa nazar aýdarylyp jatyr. Bilim granttarynyń 60%-dan ast­amy ınjenerlik jáne IT-maman­dyqtarǵa baǵyttalǵan. Ozyq tájir­ıbe­ler otandyq ýnıversıtetterde de, sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldarynda da engizilip jatyr.

Plenarlyq otyrys barysynda Premer-mınıstr «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» ZTB Basqarma tóraǵasy Meıram Pishembaevtyń ónerkásiptik kooperasııany damytý, ótkizý naryqtaryn keńeıtý, óndiristerdi jańǵyrtý jáne jańa tehnologııa-lardy engizý maqsatynda Úkimet qabyldap jatqan sharalarǵa qatysty suraǵyna jaýap berdi.

«О́nerkásiptiń óńdeýshi sektoryn damytý – Úkimet jumysynyń basty basymdyǵy. Qazaqstannyń damý bolashaǵy osy mindetti qanshalyqty tabysty sheshe alatynymyzǵa baılanysty bolmaq. Biz qosylǵan quny joǵary tereń óńdelgen ónimderdi óndiretin ozyq tehnologııalyq el bolamyz ba álde negizinen shıkizattyq baǵyttaǵy ekonomıkamen damý jolymyzdy jalǵastyra beremiz be? Mine, sondyqtan memleket te, bıznes te óndiristik tizbekterdi barynsha qurýǵa, qosylǵan qundy el ishinde qaldyrýǵa barlyq kúsh-jigerin jumsaýǵa tıis», dedi O.Bektenov.

Byltyr sektordaǵy óndiris kólemi 30,6 trln teńgeni qurap, úshinshi jyl qatarynan óndirýshi salanyń kórsetkishterinen asyp túsip otyr. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha Úkimet óndiris oryndaryn ashatyn kompanııalardy jergiliktendirý men qoldaýǵa basymdyq berip, salmaqty óner­kásiptik saıasat quryp jatyr.

Jańa Salyq kodeksinde bıznes­tiń ǵylymı zertteý, tájirıbe­lik-konstrýktorlyq jumystarǵa jumsaıtyn shyǵystarynan 300%-ǵa deıin «sýper shegerimder» jasaýǵa bolatyn norma bekitilgen. Mundaı yntalandyrý sharalary ǵylymı jetistikterdi biriktirip, óndiristik úderiske engizedi.

Sonymen qatar eksport­tyq qoldaýdy qoljetimdi etý óndirý­shilerdi keńinen qamtı­tynyna da nazar aýdaryldy. Mun­daǵy ma­ńyzdy qadam – JI-di engizip, úderisterdi avtomattandyratyn kásip­­o­ryndarǵa jeńildikter berý. Jasandy ıntellekt jáne sıfr­­lyq damý birinshi vıse-mı­nıstri Rostıslav Konıashkın ónerkásiptik robottehnıkany damytý jónindegi memleketaralyq baǵdarlamany ázirleýge elimiz de belsendi qatysyp jatqanyn habarlady. Bul ulttyq sharalardy ózekti ıntegrasııalyq talaptarmen úndestirip, kooperasııa, jergiliktendirý jáne tehnologııalar transferiniń múmkindigin keńeıtedi.

О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev Úkimet tehnologııalyq quzyretter men ınjenerlik bazany damytýǵa basa nazar aýdara otyryp, jańa ónerkásiptik model qurý jumysyn júrgizip jatqanyn atap ótti. Ekojúıeni qalyptastyrý ınstıtýsıonaldyq tetikter arqyly da júrgiziledi.

Premer-mınıstr óz sózinde barlyq iri jobalarǵa barynsha otandyq óndirýshilerdi tartýdy tapsyrdy. Sondaı-aq «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Qanat Sharlapaev shaǵyn bıznes pen iri kom­panııalar arasyndaǵy keli­sim­shartty keńeıtýde sıfrl­yq quraldardy engizýdiń mańyzdy­lyǵyn atap ótti.

Sonymen qatar Oljas Bektenov Kazakhstan Machinery Fair 2026 kórmesinde otandyq kásiporyndardyń jańa óndiris ashý, jergiliktendirýdi arttyrý jáne tehnıka túrlerin keńeıtý j­osparlarymen tanysty.

Kórmede Germanııa, Italııa, Aýstrııa, Túrkııa, Qytaıdy qosa alǵanda 24 eldiń ónimderi usy­nyldy. Jyl saıyn ótetin kórme iskerlik baılanystardy nyǵaıtýǵa, ınvestısııalar tartýǵa, tájirıbe almasýǵa, eldiń ónerkásiptik kompanııalary men jalpy óńirdiń eksporttyq áleýetin damytýǵa arnalǵan tıimdi alańǵa aınaldy.