Majarstandaǵy parlament saılaýy halyqtyń saıası kózqarasynyń múldem ózgergenin kórsetti. Kezinde Vıktor Orbandy kóshbasshylyqqa laıyq dep tapqan majarlar bul joly onyń ustanymdaryna kóńili tolmady. Osylaısha, 16 jyl boıy bılik qurǵan V.Orban bastaǵan úkimet saılaýda jeńildi. Oppozısııalyq «Tısa» partııasy men onyń kóshbasshysy Peter Madıar parlamentte basymdyqqa ıe bolyp, eldiń Eýroodaqpen qarym-qatynasy men saıası baǵytyn ózgertýi múmkin jańa kezeńniń bastalǵanyn ańǵartty.
Jeksenbi kúni daýys berý aıaqtalǵannan keıin úsh saǵat ótpeı-aq Orban saılaý nátıjesin moıyndap, ony «aýyr, biraq aıqyn» dep baǵalady. «Men jeńiske jetken partııany quttyqtadym. Biz majar halqyna, Otanymyzǵa ári qaraı da oppozısııa qatarynda bolsaq ta qyzmet etemiz», dedi ol Býdapeshtegi jaqtastary aldynda.
Daýystyń 98,74 paıyzy sanalǵan sátte-aq «Tisza» partııasy 199 orynnyń 138-in ıelenip, parlamentte aıqyn basymdyqqa qol jetkizgeni belgili boldy. Bul kórsetkish jańa bılikke Konstıtýsııa men negizgi zańdarǵa ózgeris engizýge múmkindik beredi. Sonymen qatar burynǵy úkimettiń keıbir sheshimderin qaıta qaraý, Eýropalyq odaq buǵattaǵan qarjyny qaıta ashýdyń yqtımaldylyǵy da joǵarylap tur.
Al Orbannyń «Fidesz» partııasy 55 mandatpen shektelse, «Mi Hazank» atty ásire ońshyl saıası kúsh alty orynǵa ıe boldy.
Jalpy, saılaýaldy naýqan barysynda Peter Madıar eldegi sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresýge, memlekettik qyzmetti jandandyrýǵa, Eýropalyq odaqpen qatynasty barynsha jaqsartýǵa ýáde bergen edi. Onyń ústine jurt keıingi kezderi qazirgi Úkimettiń jemqorlyqqa qarsy kúreste laıyqty qaýqar tanyta almaı otyrǵanyn, odan bólek, Eýroodaqpen aradaǵy salqyndyqty odan saıyn ýshyqtyryp barady dep aıyptaǵan edi. Peterdiń bergen ýádesiniń halyqqa jaǵa ketkeni de sondyqtan deýge bolady.
Bul saılaý majarlyqtarǵa ǵana emes, halyqaralyq deńgeıde de erekshe nazarǵa ilikti. Sarapshylar ony álemdegi ońshyl popýlıstik qozǵalystyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn mańyzdy synaq retinde baǵalap, sońǵy sátke deıin baqylap otyrdy. Uzaq ýaqyt boıy Orbandy qoldap kelgen Donald Tramp pen onyń aınalasyndaǵy saıası toptarǵa bul nátıje kútpegen soqqy boldy.
Sonymen qatar Marın Le Pen, Djordja Melonı, Bınıamın Netanıahý sekildi birqatar ońshyl saıasatkerler de Orbanǵa qoldaý bildirip kelgen edi.
Eýropa kóshbasshylary jańa úkimetti jappaı quttyqtady. Ýrsýla fon der Lıaıen bul oqıǵany «Eýropanyń júregi Majarstanda burynǵydan da qatty soqqan tarıhı sát» dep baǵalasa, Kır Starmer ony «eýropalyq demokratııa úshin mańyzdy kezeń» dep atady.
Jalpy, keıingi jyldary Vıktor Orban úkimeti men Eýropalyq odaq arasyndaǵy qarym-qatynas aıtarlyqtaı shıelenisken edi. Al jańa bılik bul baǵytty qaıta qaraýy múmkin. Degenmen Peter Madıar Ýkraınaǵa qarý jetkizý jáne onyń Eýropalyq odaqqa jedel kirý máselesinde asyǵystyqqa barmaı, barynsha saqtyq tanytatynyn aıtty. О́z kezeginde Vladımır Zelenskıı Majarstanmen yntymaqtastyqty keńeıtýge daıyn ekenin málimdedi.
Sarapshylardyń pikirinshe, Orban bıligi kezeńinde elde demokratııalyq ınstıtýttarǵa qysym kúsheıgen eken. Úkimet saılaý zańdaryn óz múddesine beıimdep, buqaralyq aqparat quradarynyń basym bóligin baqylaýǵa alǵan, sot júıesine ózgerister engizgen. Osylaısha, bılik aýysyp, Majarstandaǵy uzaq jyl boıy qalyptasqan saıası júıe túbegeıli ózgeriske bet aldy.
Eske sala ketsek, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2024 jyldyń 19 qarashasynda Majarstanǵa resmı saparmen bardy. Bul sapar Prezıdenttiń atalǵan elge 17 jyldan keıingi qaıta at izin salýy boldy. Sapar aıasynda Memleket basshysy Majarstan Prezıdenti Tamash Shýıokpen, Premer-mınıstr Vıktor Orbanmen kelissóz júrgizip, eki eldiń saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy strategııalyq seriktestigin odan ári damytý keleshegin talqylady. Sonymen qatar Prezıdent Majarstannyń iri bıznes ókilderimen kezdesken-di.