Biryńǵaı ulttyq testileý tapsyrǵannan keıin mektep bitirýshiler úshin mamandyq pen joǵary oqý ornyn tańdaý kezeńi bastalady. Osyǵan baılanysty talapkerler arasynda qaı baǵyttar boıynsha memlekettik bilim berý grantyn alý múmkindigi joǵary ekeni ózekti másele bolyp otyr. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekterine sáıkes, 2025-2026 oqý jylynda Qazaqstanda 73,5 myń stýdent memlekettik grant arqyly joǵary oqý ornyna qabyldanǵan. Jalpy alǵanda, bul barlyq stýdentterdiń shamamen 35,2%-yn quraıdy. Sońǵy jyldarmen salystyrǵanda grant ıegerleriniń sany 60%-dan astam artqanymen, olardyń úlesi aıtarlyqtaı ózgermegen, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Salalar boıynsha taldaý kórsetkendeı, eń joǵary grant úlesi «Jaratylystaný ǵylymdary, matematıka jáne statıstıka» baǵytynda tirkelgen – 73,9%. Sondaı-aq «Aýyl sharýashylyǵy jáne bıoresýrstar» (64,4%) men «Ulttyq qaýipsizdik jáne áskerı is» (61,2%) salalarynda da grantpen túskender kóp.
Al naryqta básekesi joǵary «Bıznes, basqarý jáne quqyq» baǵytynda grant úlesi bar bolǵany 7% ǵana. Bul salada grant alý áldeqaıda qıyn ekenin kórsetedi.
Jeke mamandyqtar arasynda «Fızıka jáne hımııa ǵylymdary» (91%), «Janýar sharýashylyǵy» (90,5%), «Balyq sharýashylyǵy» (89,3%) sııaqty baǵyttarda grantpen túsý kórsetkishi óte joǵary. IT salasyna jaqyn «Aqparattyq qaýipsizdik» (84%) pen «Telekommýnıkasııalar» (69,9%) da perspektıvaly baǵyttardyń qatarynda.
Injenerlik mamandyqtarda da memleket tarapynan qoldaý joǵary: qurylys, óndiris jáne ınjenerııa salalarynda grantpen oqıtyn stýdentter úlesi 50-65% aralyǵynda.
Al eń tómen kórsetkishter quqyqtaný (2,5%), shet tilderi (9%), bıznes jáne basqarý (10,4%) jáne logıstıka (11,3%) baǵyttarynda tirkelgen.
Sonymen qatar 26,2 myń stýdent áleýmettik jáne kvotalyq sanattar boıynsha grant alǵan. Olardyń ishinde kópbalaly jáne tolyq emes otbasylardyń balalary, aýyl jastary, ishki kóship-qonýshylar, jetim balalar men múgedektigi bar azamattar bar.
Mamandardyń aıtýynsha, grant sany men baǵyttardaǵy báseke talapkerlerdiń tańdaýyna tikeleı áser etedi, sondyqtan mamandyq tańdaýda tek qyzyǵýshylyqty ǵana emes, naryqtaǵy básekeni de eskerý mańyzdy.
Eske salaıyq, 10 mamyrda Qazaqstanda negizgi Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT) bastaldy. Bıylǵy synaq 10 shildege deıin jalǵasady.
Elimizde 2023-2024 jyldar aralyǵynda oqýdan shyǵarylǵan tulǵalarǵa qaıta grant berilip, 85 mıllıon teńgeden astam qarjy negizsiz jumsalǵan.
Buǵan deıin UBT-ǵa qatysty jańasha ózgeristerdiń qandaı bolatynyn jazǵan edik.