Ekonomıkalyq saıasattyń júıeli sharalary qaraldy

Elbasy ekonomıkalyq saıasattyń júıeli sharalary jóninde keńes ótkizdi, dep habarlady Prezıdenttiń baspasóz qyzmeti. Keńes barysynda álemdik naryqtardaǵy ahýaldyń nasharlaýy jaǵdaıynda Qazaq­stan ekonomıkasynyń ósimin qamtamasyz etý baǵyttary talqylandy. Memleket basshysy keleshekte uzaq ýaqyt boıy Qazaqstan ekonomıkasyna yqpal etýi múm­kin birqatar teris faktorlardy ­atady. Birinshiden, sarapshylar pikirinshe, munaı men metall baǵasynyń tómendigi 5 jyl boıy saqtalýy múmkin. Ekinshiden, damýshy elderdiń ınvestısııa men kapıtalǵa qoljetimdiligi edáýir shekteledi. Úshinshiden, bizdiń negizgi seriktesterimiz, eń aldymen Reseı men Qytaı tarapynan suranystyń azaıýynan Qazaqstannyń ónimderin ótkizý naryǵynyń aıasy taryla túsedi, – dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti qa­lyp­­tasqan jaǵdaıda memleketten teń­gerimdi bıýdjettik jáne mone­tarlyq saıasatty qamtamasyz etý, sondaı-aq, ekonomıkalyq ósimdi qoldaý maqsatynda ja­handyq syn-qaterlerge qarsy turý ­tur­ǵy­synan tıimdi saqtaný ­sha­ra­la­ryn júrgizý talap eti­letinin aıtty. Memleket basshysy jańa ekonomıkalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, munaı barreliniń 30-40 dollar deńgeıindegi baǵasyna beıimdelý qajettigin atap ótti. Buǵan deıin biz kóptegen qurylystar saldyq, shtatty jáne eńbekaqy deńgeıin ulǵaıttyq. Biraq qazir qarajat jetispeýshiligi baıqalady, soǵan oraı jańa jobalarǵa arnalǵan shyǵystar tabys bazasyn keńeıtý múmkindigine baılanysty qatań shekteletin bolady. Sondyqtan túrli bastamalarǵa 2018 jylǵa deıin moratorıı qoıǵan jón. Bul – búgingi naqty jaǵdaıǵa baılanysty týyndaǵan májbúrli shara, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev respýb­lıkalyq bıýdjet tapshylyǵyn 2018 jylǵa 1 paıyzǵa tómendetýdi tapsyra otyryp, tapshylyqty qarjylandyrý tek ishki rezerv esebinen iske asyrylýy tıistigin atap ótti. Qazaqstan Prezıdenti ekono­mıkanyń básekelestik jóninen basymdyǵy bar negizgi salalaryn qoldaý basymdyqqa ıe bolýy tıistigin aıtty. Qoıylǵan mindetterdi júzege asyrýdyń mańyzdy tusy damýdyń osyndaı jolynan ótken jáne ekonomıkasynyń qurylysy bizge uqsas elderdiń naqty tájirıbelerin zertteý bolmaq. Bul – Avstralııa men Kanadanyń sońǵy 30 jyldaǵy tájirıbesi. Jahandyq taýar jetkizý tizbegine taıaý on jylda kirigý úshin Qazaqstannyń táýir múmkindikteri bar, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy ındýstrııalyq-ınnovasııalyq saıasat qyzmet kórsetý sektorynyń kólemin ulǵaıtýdy jáne ondaǵy ósim múmkindikterin tabýdy talap etetin jańa jaǵdaıǵa beıimdelýi tıistigin atap ótti. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary B.Saǵyntaev álemdik ekonomıkadaǵy ahýaldyń kúrdelenýi jaǵdaıynda bıylǵy 7 aıdyń qory­tyndysy boıynsha eldegi IJО́-niń ósimi 1,5 paıyzǵa tómendegenin atap ótti. Reseı rýbliniń devalvasııasy otandyq azyq-túlik ónerkásibi jáne aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler úshin qosymsha qıyndyqtar týdyrdy. Osyǵan baılanysty buryn egin sharýashylyǵyn damytýǵa, sút, qus eti, jumyrtqa, shoshqa eti óndirisin sýbsıdııalaýǵa baǵyttalǵan 6 mıllıard teńge kólemindegi qarajat qaıta bólindi. Qorytyndysynda óndiris kólemi 10 paıyzǵa jáne odan da joǵary mólsherge deıin ulǵaıtylyp, al qus sharýashylyǵy boıynsha biz osylaısha 12 myńnan artyq jumys ornyn saqtap qalǵan bolyp shyǵamyz, – dedi B.Saǵyntaev. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary salalyq baǵdarlamalar aıasynda qarajatty ıgerý monıtorıngi ótkizilgenin de aıtty. Biz «Nurly Jol» baǵdarlamasy boıynsha 73 mıllıard teńgeniń ıgerilmeı qalý qaýpi baryn anyqtap, bul qarajatty tıimdi júzege asyrylyp jatqan baǵyttarǵa berý jóninde sheshim qabyldadyq. Máselen, 8,8 mıllıard teńge Astana – Pavlodar – О́skemen jolynyń qurylysyna bólinetin bolady. Taǵy 6,6 mıllıardty turǵyn úı-kommýnal­dyq sharýashylyqty jańǵyrtý aıa­synda qaıta bólgimiz keledi, – dedi B.Saǵyntaev. Qarjy mınıstri B.Sultanov bıýdjetke túsimderdiń aıtarlyqtaı azaıyp ketkenine toqtaldy. Import kólemi 38 paıyzǵa tó­mendep, sonyń saldarynan kedendik baj salyǵynan túsetin túsimder eki ese azaıdy. Munaı baǵasy eki ese arzandady, soǵan baılanysty eksporttyń kedendik baj salyǵy túsimderi úshten bir mólsherge azaıdy. Sonyń saldarynan bıýdjettiń kirisi 22 paıyzǵa tómendedi. Bul rette byltyrǵy osy kezeńmen salystyrǵanda shyǵystardyń ósý qarqynyn eń aldymen Ulttyq qordan alynǵan kepildendirilgen transfertter esebinen 103,4 paıyz deńgeıin­de ustap turýdyń sáti tústi, – dedi B.Sultanov. Sondaı-aq, Qarjy mınıstri ótken jylmen salys­tyrǵanda respýblıkalyq bıýdjet qarajatynyń ıgerilmegen somasy 2 ese azaıyp, 41 mıllıard teńge bolǵanyn aıtty. Al jergilikti bıýdjetterde bul kórsetkish joǵaryraq – shyǵystar bóliginde 3 paıyzǵa taıaý, 51 mıllıard teńge bolady, – dedi qarjy mınıstri. Investısııalar jáne damý mınıstri Á.Isekeshev ındýstrııalyq saıasattyń jańa jaǵdaılarǵa beıimdelýi aıasynda 14 sektordyń meılinshe perspektıvaly 4-eýine basa den qoıylatynyn atap ótti. Bul – tústi metallýrgııa, tyńaıt­qysh jáne agrohımııalyq ónim óndi­ri­si, munaı-gaz hımııasy men azyq-túlik ónerkásibi. Biz árbir aksıoner­lik kásiporynmen jyldyń sońyna deıin uzaq merzimdi kelisimderge qol qoıý nıetindemiz. Biz olardy tipti, memlekettik kepildik arqyly qoldaýǵa ázirmiz. Olar óz kezeginde tabysyn elde qaldyrý jóninde ­moınyna mindetteme alýǵa, geologııalyq ­barlaýmen aınalysýǵa jáne jergilikti kásiporyndardy qoldaýǵa tıis, – dedi Á.Isekeshev. Investısııalar jáne damý mınıstri mashına qurastyrý, qurylys materıaldary óndirisi, farmasevtıka jáne jeńil ónerkásip sııaqty salalar ónimderine ishki suranystyń azaıǵanyna nazar aýdardy. Osyǵan baılanysty biz tek ne transulttyq kompanııamen, ne Qazaqstannyń ozyq kompanııalarymen seriktes bolyp otyrǵan qýatty kásiporyndardy qoldaý nıetindemiz. Jańǵyrtýmen aınalyspaǵan ká­siporyndar bankrot bolyp jatqanda meılinshe qýatty kompanııalar jumysty jalǵastyryp jatqanyn kórip otyrmyz, bul jaıt bizdiń jumyspen qamtý baǵdarlamamyzda eskeriletin bolady, – dedi Investısııalar jáne damý mınıstri. Ulttyq ekonomıka mınıstri E.Dosaev makroekonomıkalyq ornyqtylyqty qamtamasyz etý aıasynda 2020 jylǵa qaraı ınflıasııany budan ári 3-4 paıyzǵa deıin tómendetý mindeti qoıylyp otyrǵanyn, ol ınvestısııa tartý úshin turaqty jaǵdaı qalyptastyratynyn aıtty. E.Dosaev progressıvti ól­shem ornyqtyrýdy kózdeıtin, eks­porttyń kedendik baj salyǵyna degen kózqarasty ózgertý josparyna nazar aýdardy. Bul shara munaı kompanııalarynyń básekege qabilettiligin ózindik qoldaý bolyp sanalady. Budan bólek, Ulttyq ekonomıka mınıstri bólshek saýda men qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryn ákimshilendirý isin jaqsartý úshin bólshek salyq salýdy engizý múmkindigin qarastyrýdy usyndy. E.Dosaev 2017 jylǵa deıin mem­lekettiń shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndarynan shyǵýy josparlanyp otyrǵanyn atap ótti. Keńes barysynda sóz sóılegen Ulttyq bank tóraǵasy Q.Kelimbetov ınflıasııalyq targetteýge kóshý isin Halyqaralyq valıýta qorymen birlesip zertteý júzege asyrylatynyn aıtty. Bul úshin onyń óz merzimderi bar, biraq qalyptasqan jaǵdaı sol qalpynda qalatyn bolsa, biz onyń engizilýin tezdetemiz jáne Úkimetpen kelisken soń tıisti usynys beremiz, – dedi Q.Kelimbetov. Nursultan Nazarbaev Úkimetke keleshektegi orta merzimdi kezeńde ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý jónindegi sharalar josparyn qysqa merzim ishinde ázirleýdi tapsyrdy. Sondaı-aq, Úkimet pen Ulttyq bankke qalyptasqan jaǵdaıdaǵy ekonomıkalyq jáne valıýtalyq saıasat sharalaryn shuǵyl ázirleý tapsyryldy. Árbir mınıstrdiń, eldiń ekono­mıkalyq saıasatyna qatysýshynyń sapasy tekseriletin kúrdeli ıntel­lektýaldyq jumys ýaqyty kele jatyr. Bul jolǵy daǵdarys – is júzinde Qazaqstannyń barlyq ónerkásiptik kásiporyndaryn qam­tıtyn sektoraldyq daǵdarys. Mundaı bizde bolǵan emes, sondyqtan ol múlde basqa amaldardy qajet etedi. Bul jaǵdaıdan da burynǵysha jol taýyp shyǵatynymyzǵa senimdimin, – dedi Nursultan Nazarbaev. Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.