Aqan Sataev «Oralý» kartınasyn túsirýdi aıaqtady
Kınematografııa shejiresinde soǵysqa ketken uldaryn kútýmen ótken qasiretti analar ómiri týraly kartınalar jetkilikti. Alaıda, fılm rejısseri Aqan Sataev qazirge ýaqytsha ataýy «Oralý» dep atalatyn kınolentanyń tujyrymdamasy múlde bólek bolatynyn, Keńes ókimeti tusynda túsirilgen týyndylardy qaıtalamaıtyndyǵyn aıtyp otyr. Sóz retine qaraı aıta keteıik, biz buǵan deıin Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» aksıonerlik qoǵamy men «Novyı mır Prodakshn» kınokompanııasy tize qosyp túsirip jatqan bul iri kınojobanyń bas prodıýseri Álııa Nazarbaeva ekendigin jazǵanbyz. Jańa fılmniń jurtshylyq kóńilinen shyǵýyna múddelilik tanytyp otyrǵan Álııa Nursultanqyzy dúısenbi kúni Almaty irgesindegi Shamalǵan aýylyndaǵy túsirý alańyna arnaıy keldi. Fılm prodıýseri bes memlekettiń mamandary atsalysqan kartınanyń kadrlaryn kórip, akterlermen suhbattasty.
– Bul fılm muń men saǵynysh týraly. Osy kartına arqyly biz halqymyzdyń aýyr kezeńdegi tarıhy: asharshylyq, kúshtep ujymdastyrý, jut, odan keıingi Uly Otan soǵysyn, bertingi kezeńdegi aýyrtpalyqtardy da kóretin bolamyz. Fılmde osynyń bári barynsha qamtylyp, bizden keıingi urpaq ta ata-babalarymyzdyń basynan ótkenin bilse deımiz. Menińshe, munyń bári óte mańyzdy. Sondyqtan túsirý tobyna, akterlerge, jýrnalıster men operatorlarǵa, ssenarısterge alǵysym sheksiz, – dedi bas prodıýser Álııa Nazarbaeva.
Al jýrnalıster fılmniń sońǵy túsirilim kúninde kartınanyń eń mańyzdy kórinisteri: jańa eldi mekenniń boı kóterýi, aýyldaǵy júzdesý jáne anasy men ulynyń kezdesýi syndy sıýjetterge kýá boldy. Bul úshin Shamalǵan irgesinde arnaıy dekorasııalar turǵyzylǵan eken.
BAQ ókilderi kınoǵa túsip jatqan Ádil Ahmetov, Arýjan Jazylbekova, Erkebulan Daıyrov, Altynaı Nógerbek, Berik Aıtjanov, Bolat Ábdilmanov syndy akterlermen kezdesip, rólderi jaıly pikir alysty. Buryn kınoǵa túsip, tájirıbe jınaqtap, tipti tanymal bolyp qalǵan óner ıeleri bul fılmniń kúrdeli bolǵandyǵyn, akter retinde ósýge aıtarlyqtaı septeskenin jasyrmaı aıtty.
Jobanyń túsirý jumystary bıyl aqpan aıynyń ortasynda bastalǵan bolatyn. 80 kúnge sozylǵan negizgi túsirilimder Qazaqstanda (Almaty qalasy men Almaty oblysynda), sonymen qatar, Belorýssııada (Mınsk qalasynda) júrgizilipti. Aıta ketetin jaıt, Mınsk túbinde maıdan dalasyndaǵy iri shabýyl-shaıqas qoıylymdary, sonyń ishinde Uly Otan soǵysy jyldaryndaǵy eń alapat, surapyl urystardyń biri – Dnepr úshin shaıqasy túsirilgen. Fılmniń jumystaryna kınostýdııanyń burynǵy sátti jobalaryna qatysqan, tabysqa jetken aldyńǵy qatarly kıno mamandary tartylyp, Belorýssııa, Reseı, Ýkraına jáne Ázerbaıjan eliniń eń úzdik kınosheberleri arnaıy shaqyrylypty. Kópshilik beınelenetin kórinisine 500-den astam adam qatysyp, 300 áskerı tehnıka men qarý-jaraq ákelingen. Sonymen qatar, kásibı kaskaderler men pırotehnıkter tartylǵan. Basty keıipkerler men epızodta túsken akterlerdiń kıimderi osy fılm úshin arnaıy tigilgen. Olar sol zamanǵa saı keledi. Fılm rejısseri Aqan Sataev barlyq kezde tarıhshylar men mamandardyń keńesine súıenip otyrǵandyǵyn aıtady.
Bul kınotýyndy ananyń perzentine degen sheksiz mahabbaty týraly, ulynyń Otanyna degen adaldyǵy jaıly. Úlkenge syr, kishige ósıet aıtatyn fılm. Qysqasy, balalar úıi, asharshylyq, tutqynda bolǵan jyldar bas keıipker Ilııasty anasyna qyryq jyldan keıin jetkize me, jetkizbeı me? О́mirdiń aýyrtpashylyǵyna tótep bergen, qıyn-qystaý kúnderi surapyl soǵystyń mehnatyn kórgen, jat elde tutqynda bolǵan Ilııas atamekenge orala ma? Bóten jerde aıdaýda júrse de, jat eldiń zorlyq-zombylyǵyn kórip, qııanatpen, jalǵyzdyqtyń taýqymetin tartsa da, bas qaharman atajurtyn ańsap, anasyn saǵynyp, týǵan jerine qadam basatyny kúmán týǵyzbaıdy.
Otanshyl bolýǵa úndeıtin «Oralý» fılmi bıylǵy jeltoqsan aıynda ekranǵa joldama almaqshy.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Sýrette: fılmdi túsirýshiler
men oǵan qatysýshylardyń bir toby.