Qostanaı oblysynyń ońtústik aýdandarynda ornalasqan «Altyn dala» memlekettik tabıǵı rezervatynda mamyr aıynyń 11-i kúni mamandar 117 aqbókenniń óli denesin taýyp alǵanyn habarlaǵan edi. Bul dala sulýyna kelgen jamanshylyqtyń belgisi eken. Sol kúnnen bastap kıikterdiń jappaı qyrylýy údeı tústi. О́tken aptanyń aıaǵynda oblystaǵy Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi ınspeksııasynyń basshylary ólgen kıiktiń sany bir myńnan asqanyn habarlaǵan edi. Biz bul aqparatpen «Egemenniń» oqyrmandaryn da habardar etken edik. Endi, mine, ólgen kıiktiń sany 5400-den asyp ketti.
– Meniń ókimimmen oblysta arnaıy komıssııa qurylyp, ony oblys ákiminiń orynbasary Bazyl Jaqyp basqarýda. Onyń quramyna oblystaǵy ishki ister departamentiniń, rezervat ornalasqan aýdandar Amangeldi men Jangeldın aýdandarynyń ákimderi jáne basqa da osy iske qatysty vedomstvolardyń mamandary kirdi. Kıiktiń qyrylý sebebin anyqtaý tıisti ǵylymı mekemelerdiń isi, al atqarýshy bılik juqpaly aýrý bola qalǵan jaǵdaıda odan adamdardy qorǵaý, qaýipti aýrýlardyń ary qaraı taramaýy úshin qoldan kelgenniń barlyǵyn da jasaıtyn bolady, – deıdi oblys ákimi Nuraly Sádýaqasov.
Kıik qyrylyp jatqan «Altyn dala» memlekettik tabıǵı rezervatynda qazir 30-ǵa jýyq tehnıka, 150 adam jumys istep jatyr. Olar kıiktiń ólekselerin der ýaqytynda joıyp otyr. Sonymen qatar, Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi respýblıkalyq komıtetiniń mamandary da Amangeldi aýdanyndaǵy oqıǵa bolǵan jerde júr.
«Altyn dala» memlekettik tabıǵı rezervaty 490 myń gektar jerdi alyp jatyr. Onyń 16 myń gektarynda 11 mamyrdan bastap ólgen kıikter óleksesin joıyp, zalalsyzdandyrý jumystary júrgizilýde. Qostanaı oblysynda kıiktiń qyrylýy birinshi ret oryn alyp otyrǵan joq. 2012 jyly Jangeldın aýdanynda myń qaraly kıik pasterellezdiń qurbany bolǵan edi. Odan keıin kıiktiń jappaı ólýi Batys Qazaqstan úıirinde de bolǵan. Biraq, dala sulýynyń shyǵyny dál bıylǵydaı kóp bolǵan emes. Munyń sebebin anyqtaý úshin kıik jaıylǵan jerden topyraqtyń, sýdyń, ólekseden atynǵan bıologııalyq materıaldardyń synamasy respýblıkalyq referens-laboratorııaǵa jiberilgen bolatyn. Onyń qorytyndysy áli shyqqan joq. Ázirge kıiktiń jappaı qyrylýynyń sebebi jumbaq kúıinde qalyp tur. Sonymen qatar, aqbókenge kelgen bul náýbet qashanǵa deıin sozylaryn da naq eshkim bilmeıdi.
Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan».
Qostanaı oblysy, Amangeldi aýdany.