RF astanasy – Máskeý qalasynda úsh aıdan beri júrip jatqan Reseı ulttyq teatr syılyǵyna arnalǵan dástúrli «Altyn maska» festıvali óziniń sheshýshi kezeńine qadam basty.
Bul týraly T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń doktoranty, teatrtanýshy Jańagúl Sultanova Máskeýden habarlaıdy:
- Naýryzdyń 30-y kúni Máskeýdegi «Most» teatry men VGIK-tiń shaqyrýy boıynsha bıyl 22-shi márte ótkizilip otyrǵan dástúrli «Altyn maska» syılyǵy men festıvali merekesine keldik. Sáýirdiń 1-nen Kremldi qaladaǵy birneshe teatrda qoıylyp jatqan spektaklderdi kórip, festıval aıasyndaǵy baǵdarlamamen tanysa bastadyq.
Birden aıtyp qoıaıyq, alyp jatqan jaqsy áserlerimiz ushan-teńiz. Naǵyz óner merekesiniń dýmandy ortasynda endeı keship júrgendeımiz. Qaıda da – osyndaı aýan. Keı kúnderi – 2-3, keıde tipti 6 spektaklge deıin baratyn qoıylymdardyń bárinde de adam degen at-nópir. Teatr zaldarynda ıne shanshar oryn joq. Esiktiń aldynda, ǵımarattyń janynda bılet surap júrgen kórermennen kóz súrinedi. Al mundaǵy bıletter quny 3,5 myńnan 8 myń rýblge deıin baratynyn eske alsaq, bizdiń ólshemmen qaraǵanda, olardyń óte qymbat ekenin de ańǵarar edik. Biraq sol bıletterdiń ózi kassalarda áldeqashan satylyp ketken. Soǵan qarap-aq bul jaqtaǵy jurttyń teatrdy, ónerdi qanshalyqty qasterlep-qurmetteıtinin baıqaýǵa bolady. Osyndaıda biz qashan osyndaı kúnge jeter ekenbiz, dep eriksiz oılanyp ta qalady ekensiń.
Endi festıvaldiń óz jaıyna keleıik. «Altyn maska» - 1994 jyly RF teatr qaıratkerleri odaǵy belgilegen joba. Ol teatr óneriniń drama, opera, balet, qazirgi zamanǵy bı, operetta, mıýzıkl, qýyrshaq teatry sekildi janrlary boıynsha qoıylatyn spektaklderdiń úzdikterine júldeler berip otyrady. О́ner merekesi jyl saıyn aqpan aıynda bastalyp, sáýirdiń ortasy aýa óziniń máresine jetedi. Osy ýaqyttyń bárinde eldiń túkpir-túkpirindegi ártúrli teatrlar ózderiniń meılinshe tabysty dep eseptelgen qoıylymdaryn kezekpen Máskeýge ákelip qoıady. Osylardyń arasynan «Altyn maska» júldesin birneshe nomınasııa boıynsha alýǵa úmitti qoıylymdar iriktelip shyǵarylyp, sońǵy talqylaýǵa usynylady.
«Altyn maska» - Reseıdiń teatr óneri salasyndaǵy bedeldi de qomaqty marapaty ǵana emes, ol sonymen qatar teatr úshin asa mańyzdy strategııalyq keshendi mindetterdi sheshýge qyzmet atqaratyn naǵyz mádenıet ınstıtýty. «Altyn maskanyń» tarıhy – qazirgi zamanǵy Reseı teatrynyń barlyq negizgi vektorlary men damýy basqyshtaryn qamtıtyn ózindik hronıka.
Bıylǵy jylǵy festıval 16 sáýir kúni K. S. Stanıslavskıı jáne V. I. Nemırovıch-Danchenko atyndaǵy mýzykalyq teatrdyń sahnasynda qorytyndylanǵaly tur. О́ner merekesin Reseı teatr qaıratkerleri odaǵymen birge Mádenıet mınıstrligi, Máskeý úkimeti jáne «Altyn maska» festıvaliniń dıreksııasy ótkizip jatyr. Olarǵa basty áriptes retinde Reseı jınaqbanki qatarǵa qosylǵan.
Festıvaldiń sonshalyqty aýqymdylyǵyn mynadan da baıqaýǵa bolady. Onyń nomınattaryn anyqtaý úshin mýzykalyq teatr sarapshylarynyń keńesi teatrlarda jáne vıdeojazbalar arqyly 230 spektakldi kórip shyǵýǵa tıis bolsa, drama teatry men qýyrshaq teatry sarapshylarynyń keńesi 544 qoıylymmen osylaı tanysady. Bulardyń qatarynda tek Máskeýde ǵana emes, sonymen qatar Reseıdiń Sankt-Peterbýrg bastaǵan taǵy 100-den asa qalasynda kórsetilgen qoıylymdar da bar.
Festıvalde osy kúnderi kórsetilip jatqan spektaklder birinen biri ótedi. Mysaly, biz keshe Sankt-Peterbýrgtiń ataqty Aleksandr teatry ákelgen «Makbet» spektaklin kórý baqytyna ıe boldyq. Aıta ketetin bir jaıt. Bul teatr trýppasy bir mezgilde qalanyń eki teatrynda eki qoıylym qoıyp shyqty. Onyń birinshisi Vs. Meıerhold atyndaǵy ortalyqta qoıylǵan aǵylshynnyń uly dramatýrgi Ýılıam Shekspırdiń osy «Makbet» tragedııasy bolsa, ekinshisi A. Chehov atyndaǵy MHT-tyń negizgi sahnasyna shyǵarylǵan orys jazýshysy Nıkolaı Roshınniń ıtalıan dramatýrgi Karlo Gossıdiń «Qarǵa» dramasy boıynsha jazylǵan osy attas spektakli edi. Biz tamashalaǵan «Makbetti» polıaktyń osy zamanǵy tanymal rejısserleriniń biri Kshıshtof Garbachevskı qoıdy. Ol buǵan deıin Shekspırdiń «Daýylyn» Polshadaǵy Vroslav teatrynda, «Gamletin» Krakovtegi Eski teatrda qoıǵan eken. Al ótken jylǵy qyrkúıekte Sankt-Peterbýrgtiń Aleksandr teatrynda «Makbetpen» Shekspırdiń ózindik bir trılogııasyn aıaqtap shyqqan.
Kásipqoılar sahnasynan alǵash ret 2008 jyly kóringen K. Garbachevskı 2013 jyly polıak dramatýrgi Marsın Seskomen birge «Balladına», «Polıak korolderiniń portretteri» jáne «Juldyzdar ornyna tasty aspan» dep atalatyn trılogııany aıaqtap shyǵýymen jaqsy tanyldy. Ol munda óziniń qazirgi teatr álemine kóptegen sony jańalyqtar ákelýimen kózge tústi. Rejısserdiń medıa-tehnologııasy onyń atyn búkil Eýropaǵa keńinen tanymal etti. Garbachevskıdiń ózi qoıylymdaryn drama óneriniń kınematografpen baılanysyn bildiretin uǵymǵa saıdyryp, «Teatr ınstallıasııasy» dep ataıdy eken.
Polıak rejısseri live streaming tehnologııasy boıynsha birinshi ret 2010 jyldan jumys jasaı bastaǵan. Sol jyly Marsın Seskonyń «О́lim juldyzy» degen pesasyn Ejı Shanıavskı atyndaǵy teatrda qoıǵan. Ondaǵy oqıǵa eski kınoteatrdyń ártúrli keńistiginde oınalyp, jıyntyǵy ondaǵan vıdeokameralardyń obektıvteri arqyly úlken ekranǵa berilip turǵan. Rejısser óziniń bul eksperımentin Vıtold Gombrovıchtiń «Ivonna, Býrgýnd hanshaıymy» pesasyn sahnalaǵan kezde de paıdalanǵan. Al Iаn Kohanovskı atyndaǵy teatrdyń sahnasy túsirilim alańyna aınalyp ketken.
Polıak rejısseri Aleksandr teatrynyń jańa sahnasyna kelgen kezde de sahna tilin keńeıtýdiń barlyq múmkindikterin izdestirip baǵypty. Shekspırdiń klassıkalyq týyndysy munda qazirgi zamanǵy áser etýshi quraldardyń kómegimen bolǵan hıkaıattyń jaı-japsaryn baıandap beredi. Onda vıdeoınstallıasııa, elektrondy dybys, kompıýterli arnaıy effektiler keńinen qoldanylady. Al tiri akterler kórermen aldyna sırek shyǵyp turady. Olar qulaqqaǵystardyń ózin barynsha formaldy túrde bildiredi. Ekrandy quddy bir qorqynyshty oqıǵalar fılmderinen nemese avangardtyq kınolardan kelip qalǵandaı obrazdar jaýlap alady. Munyń bárin bir demde sózben aıtyp jetkize salý ońaı emes.
Spektaklde Vasılısa Alekseeva, Olga Belınskaıa, Olga Bobkova, Vıktorııa Vorobeva, Fılıpp Dıachkov, Aleksandr Lýshın, Aleksandr Mıskevıch, Galına Samoılova, Alekseı Frolov, Svetlana Sheıchenko jáne Sofıa Shýstrova sekildi akterler óner kórsetti.
Budan bólek, burnaǵy kúni Shekspırdiń «Jazǵy baqtaǵy túsin» tamashaladyq (joǵarydaǵy sýrette). Al keshe Iýrıı Býtýsov esimdi Reseıdiń belgili rejısseriniń spektaklin kórip shyqtyq. Ol dramatýrg Mıhaıl Býlgakovtyń «Júgiris» degen pesasyn sahnalady. Odan alǵan áserdi de keıinirek jazarmyz degen oıdamyz.
Aıtqandaı, búgin tańerteń Mıhaıl Býlgakov turǵan úıdi de aralap kórdik. Ol baıaǵy «Sheber men Margarıta» romanynda aıtylatyn jertóle eken. Al janynda Býlgakov teatry oryn alǵan.