О́zara baılanystar óristi keńeıtedi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev 2 sáýir kúni Kýbanyń astanasy – Gavana qalasyna keldi. Bul – Qazaqstan Prezıdentiniń Bostandyq aralyna jasaǵan alǵashqy sapary. Munda Elbasy Kýba Memlekettik keńesiniń jáne Mınıstrler keńesiniń tóraǵasy Raýl Kastromen kezdesti. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń Gavanaǵa jasaǵan alǵashqy resmı saparyn Kýba halqynyń dańqty uly, aqyn, osy eldiń ult-azattyq qozǵalysynyń qaıratkeri Hose Martıdiń memorıalyna gúl shoǵyn qoıýdan bastady. Memleket basshysy bul rásim aıaqtalǵan soń memorıal mýzeıin aralap kórip, qurmetti qonaqtar kitabyna qoltańba qaldyrdy. Jalpy, Kýbaǵa saparlap kelgen memleketter basshylary Hose Martıdiń osy bir alyp eskertkishine kelip, gúl shoqtaryn qoıyp qurmet kórsetýdi dástúrge aınaldyrǵan. Bul aqynǵa ǵana emes, búkil Kýba halqyna jasalǵan iltıpat bolsa kerek. Aıta keteıik, qurylysy 1958 jyly aıaqtalǵan Martı eskertkishin 6 baǵana qorshap tur. Monýmenttiń artynda 109 metrlik munara boı túzegen. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Kýba basshysy Raýl Kastro kezdesý barysynda ekijaqty yntymaqtastyqty, saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyqty, bilim berý, mádenıet, sport, aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy baılanystardy keńeıtý jáne aldaǵy ýaqytta saıası únqatysýdy jalǵastyrý joldaryn talqylady. Nursultan Nazarbaev pen Raýl Kastro densaýlyq saqtaý, farmasevtıka jáne bıotehnologııa salalaryndaǵy ózara is-qımyl máselelerine arnaıy toqtaldy. Osy salada qazaqstandyq jáne kýbalyq mamandardyń tájirıbe almasý qajettiligi atap ótildi. Sonymen qatar, taraptar halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi de talqylady. Elbasy BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes múshesin saılaý barysynda Qazaqstannyń kandıdatýrasyn Kýbanyń qoldaýy turǵysynan qol jetken ýaǵdalastyqqa qanaǵattanýshylyq bildirdi. Sonymen birge, Elbasynyń Kýbaǵa jasaǵan resmı sapary aıa­synda birqatar memorandým beki­tildi. Atap aıtar bolsaq, Qazaq­stannyń Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev pen Kýbanyń Ener­getıka jáne taý-ken óndirisi mı­nıstri Alfredo Lopes Val­des energetıka salasyndaǵy yqpal­das­tyq jónindegi memorandýmǵa qol qoıdy. Sondaı-aq, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi men Kýbanyń Eńbek jáne áleý­mettik qorǵaý mınıstrligi ara­synda jumyspen qamtý, áleý­met­tik qorǵaý salasynda memoran­dým túzildi. Oǵan Qazaqstan Syrt­qy ister mınıstri Erlan Ydyry­sov pen Kýbanyń Eńbek jáne áleý­mettik qorǵaý mınıstri Margarıta Gonsales qol qoıdy. Sonymen qatar, «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóra­ǵasy Ahmetjan Esimov pen Kýbanyń Saýda-ónerkásip pala­tasynyń tóraǵasy Orlando Er­nan­des Gılen atalǵan eldiń Qazaq­standa ótetin EKSPO-2017 kórmesine qatysýy jónindegi 2015 jyldyń qarashasynda qabyl­dan­ǵan kelisimshart turǵysynda pikir almasty. Eske sala keteıik, Qazaqstan men Kýba arasyndaǵy dıplomatııalyq qa­rym-qatynastar 1992 jyldan bastaý alady. 1993 jyly Qazaq­standa Kýba elshiligi ashyldy. 2013 jylǵy 22 qazannan bastap Ký­banyń Qazaqstandaǵy elshisi qyzmetin Karlos Enrıke Valdes de la Konsepsıon atqara bastady. Al 2013 jylǵy 11 jeltoqsannan bastap Qazaqstannyń Kanadadaǵy elshisi Konstantın Jıgalov Ký­badaǵy elshi qyzmetin qosa at­qa­ryp keledi (Ottava qalasy. Re­zıdensııasymen). Eki el arasyndaǵy saıası, par­la­mentaralyq, saýda-ekonomı­kalyq, sharttyq-quqyqtyq, má­denı-gýmanıtarlyq yntymaqtas­tyq­tar birshama jolǵa qoıyl­ǵan. Buǵan dálel retinde ár jyl­dar­daǵy mınıstrlikter men vedomstvo­lar arasyndaǵy eki­jaqty kez­desýlerdi, ózara saý­da-sattyqty, ekonomıkalyq qarym-qa­ty­nas­tardy, vızalyq kelisimderdi, rýha­nı-mádenı baǵyttaǵy, bilim berý salasyndaǵy yqpaldastyqty, eki el sportshylarynyń qatysýymen ótken jarystardy jáne basqa da baılanystardy aıtýǵa bolady. Endi biz Memleket basshysy taǵzym etip, eskertkishine gúl shoǵyn qoıǵan Hose Martı jó­nin­de az-kem málimet bere keteıik. Ol 1853 jyly Gavanada áskerı qyzmetkerdiń otbasynda tý­ǵan. Hose Martı 16 jasynan ult-azattyq qozǵalysqa qatysa­dy. Madrıd jáne Saragosa ýnıver­sı­tetterinde fılosofııa, ádebıet, zań ǵylymdary boıynsha bilim alǵan ol Meksıkada, Gvatemalada birshama turyp, 1879 jyly Kýbaǵa qaıta kelisimen ıspandarǵa qarsy kóterilisti uıymdastyrǵany úshin Ispanııaǵa jer aýdarylady. Odan keıin, ıaǵnı 1880-1895 jyldar aralyǵynda AQSh-ta turyp, Latyn Amerıkasy gazetterine maqalalar jazady, sóıte júrip, 1882 jyly Ký­banyń qozǵalys partııasyn qura­dy ári «Partııa» gazetin shyǵa­rady. 1895 jyly Kýbaǵa qaıta oralyp, ıspandarmen soǵysta qaza tabady. Aqynnyń «Abdýlla» (1869 j.) atty tuńǵysh shyǵarmasy qul­dyq júıege qarsy jazylǵan. Al «Ismaelılo, «Qarapaıym óleń­der», «Erkin óleńder» atty jyr jınaqtary arqyly zulymdyq pen ádiletsizdikke qarsy batyl ún qatty. Onyń birqatar shyǵar­­malaryn qazaq tiline T.Molda­ǵalıev, О́.Nurǵalıev, B.Aldamjarov aýdarǵan. Qazaq tilinde «Bos­­tandyq daýysy» atty jyr kita­by jaryqqa shyqty. Birneshe óleń­deri 1973 jyly «Kýba tańy» jınaǵynda qazaq tilinde basyldy. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan» – Gavanadan (Kýba). Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.