Elimizdiń soltústik óńirlerine jasyryn esirtki tasymaldap kelgen Qyrǵyzstan, Qazaqstan azamattarynan turatyn halyqaralyq qylmystyq toptyń 15 múshesiniń ustalýyna oraı baspasóz máslıhaty boldy. Onda QR IIM Esirtki bıznesimen kúres jónindegi departament bastyǵy Sultan Kúsetov ústimizdegi jylǵy 7 sáýirdegi Qostanaı, Rýdnyı, Lısakovsk jáne Qaraǵandy qalalarynda aýqymdy shara júrgizýdiń barysyna toqtaldy.
Departament basshysy atap ótkendeı, kórshiles Qyrǵyzstan aýmaǵynan geroınniń iri partııasyn zańsyz jetkizýmen aınalysqan 36 jasar Osh turǵyny esirtki baronynyń kúıeý balasy eken. Krımınaldyq ortada «Birinshi qarlyǵash» retinde tanylǵan ol, kontrabandanyń transulttyq jelisin quryp, Ortalyq Azııada esirtki taratýmen aınalysypty. Osy uıymdasqan qylmystyq top quramynda buryn osyndaı qylmystary úshin sottalǵan Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Reseı azamattary bolǵan. «Ony tereń jáne muqııat tekserý úshin IIM, Bas prokýratýranyń jáne QM Qarjy monıtorıngi komıtetiniń qyzmetkerleri quramynan arnaıy jedel-tergeý toby quryldy. Sondaı-aq, Ortalyq Azııa óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń aqparattyq-saraptamalyq jáne úılestirý múmkindigi qoldanyldy», dedi Sultan Turlyuly.
Onyń aıtýynsha, qylmystyq top jarty jyl buryn ishki ister organdarynyń nazaryna ilikken. Jedel taldaý nátıjesi kórsetkendeı, top muqııat jasyryna bilip jáne árbiriniń ózindik róli belgilenip, jeke toptar ózindik áreketter jasap kelgen. Sondyqtan da aqparattyń qupııalylyǵy qatań saqtalynǵan. Jáne sóılesý men habarlasý kezinde tek shartty lebizder men termınder qoldanylypty. Al geroındi jetkizý úshin turaqty tekserilgen taksıster men poıyz jolserikteri ǵana tartylǵany belgili bolyp otyr. Departament basshysy bul rette qylmystyq top músheleri esirtki saqtaý oryndaryn jasyrý úshin eki el aýmaǵynda jaldamaly páterlerdi ýaqytsha jalǵa alǵan jáne olardy árbir on kún saıyn aýystyryp otyrǵan, deıdi. Sondaı-aq, ol atalǵan qylmystyq toptyń esirtki zattaryn satýdan túsken aqshalaı qarajattardy zańdastyrý arnalaryn ashqandyǵyn tilge tıek etti. Onyń málimetine qaraǵanda, qylmystyq isti tergeý sheńberinde sońǵy eki jylda zańsyz operasııalar jasaý arqyly olardyń 558 mıllıon teńge kóleminde tabys tapqany jáne zańdastyrǵany anyqtalǵan. Qazirgi tańda osy aralyqta qylmystyq jolmen tapqan jyljymaıtyn múlikterge, bıznes qurylymdarǵa qatysty málimetter tekserilýde eken.
Keń aýqymdy operasııa júrgizý barysynda qylmystyq top quramynda ózge elderdiń azamattarynyń bolýyna oraı Qyrǵyz Úkimetiniń janyndaǵy Esirtkini baqylaý memlekettik qyzmetiniń áriptesterimen arnaıy kezdesý uıymdastyrylyp, ózara is-qımyl barysy da pysyqtalypty. Sonyń nátıjesinde aýǵan geroınin Qazaqstanǵa jáne ózge de elderge jetkizýdiń halyqaralyq arnasy joıylyp otyr. Tek ustaý kezinde qylmyskerlerden baǵasy 100 mln. teńgeden astam somany quraıtyn 3 kılogramm geroın alynǵandyǵyn aıtqan. S.Kúsetov, endi halyqaralyq qylmystyq toptyń esirtkini taratýda Qazaqstan jáne Qyrǵyzstan azamattary arasynda taǵy 11 sybaılasyna qatysty anyqtaý sharalary júrgizilip jatqandyǵynan habardar etti.
Jalpy, jyl basynan beri IIM esirtki bıznesine qarsy kúres bólimderi esirtki saýdasyna qatysty 2903 qylmystyq faktini anyqtaǵan. Tarqatyp aıtqanda, 826 esirtki ótkizýdiń faktisi, al olardyń kontrabandasynyń 48 faktisi tirkelip otyr. Sonyń nátıjesinde 1 tonna 305 kılogramm esirtki, sonyń ishinde 30,7 kılogramm geroın tárkilengen. Budan basqa da esirtki bıznesi salasyndaǵy 6 uıymdasqan qylmystyq top áreketiniń joly kesilip, esirtki tabystaryn zańdastyrý faktisi boıynsha 2 qylmystyq is qozǵalyp otyr.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»