ASTANA. 14 sáýir. Qazaqstannyń bastamalary Islam yntymaqtastyǵy uıymy HIII sammıti aıasynda qoldaý taýyp, Qorytyndy kommıýnıke jobasyna engizildi. Bul týraly akorda.kz-ke silteme jasaǵan egemen.kz tilshisi habarlady.
Sammıtke qatysýshylar bıylǵy 13 sáýirde qabyldanǵan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Túrkııa prezıdenti Redjep Erdoǵannyń Islam álemindegi tatýlastyq úderisi jónindegi birlesken deklarasııasyn quptady. Osyǵan baılanysty qaqtyǵystar men daýlardy retteý máseleleri boıynsha izgi nıet pen erik-jiger tanytý jáne syndarly qadam jasaý arqyly musylman álemindegi qarym-qatynastyń jańa paradıgmasy retinde Islam álemindegi tatýlastyq úderisin iske asyrýdy bastaýǵa sheshim qabyldandy. Bul rette bir-biriniń ishki isine aralaspaý qaǵıdatyn saqtaı otyryp, Islam yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleketterdiń dostyq qatynastaryn jalǵastyrý jáne Islam úmbetiniń birligin nyǵaıtý kózdelgen.
Bas hatshy uıymǵa múshe memlekettermen konsýltasııalar ótkizip, qajet bolǵan jaǵdaıda jumys tobyn qurý arqyly Islam álemindegi tatýlastyq úderisi boıynsha jalpyǵa ortaq is-qımyl josparyn Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń kelesi sessııasynda usynady.
Sondaı-aq sammıt uıymnyń mamandandyrylǵan jańa organy retinde Astanada azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymyn qurý bastamasyn quptaıdy jáne atalǵan uıym Islam yntymaqtastyǵy uıymyndaǵy múshe memleketterdiń osy mańyzdy saladaǵy yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý isinde belsendi ról atqarady dep senedi. Osy bastamanyń strategııalyq mańyzyn eskere otyryp, sammıtiń qorytyndy qujaty Islam yntymaqtastyǵy uıymyndaǵy múshe memleketterdi azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymynyń tolyqqandy jumys isteýin qamtamasyz etý úshin onyń Jarǵysyn múmkindiginshe tezirek ratıfıkasııalaýǵa, sondaı-aq, azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymy Bas assambleıasynyń 2016 jylǵy 28 sáýirde Astanada ótetin ınaýgýrasııalyq sessııasyna joǵary deńgeıde belsene qatysýǵa shaqyrady.
Sammıt Qazaqstan Prezıdentiniń ornyqty jáne ınklıýzıvti ekonomıkalyq ósimge, óńirlik ıntegrasııaǵa, Islam yntymaqtastyǵy uıymy elderi arasynda jaqyndyq pen yntymaqtastyq ornatýǵa baǵyttalǵan «Islam ınfraqurylymdyq yqpaldastyǵy» bastamasyn júzege asyrý týraly negizdemelik usynysyn qoldady. Sondaı-aq, kommıýnıke arqyly múshe memleketterge, Islam damý banki tobyna, Islam yntymaqtastyǵy uıymy organdary men ınstıtýttaryna yntymaq tanytyp, turaqty qoldaýdy qamtamasyz etip, joǵaryda atalǵan bastamalardy kelesi onjyldyq ishinde júzege asyrý úshin resýrstardy is júzinde ımplementasııalaý men jumyldyrýǵa arnalǵan keshendi strategııalyq baǵdarlama jol kartasyn ázirleýge jóninde úndeý tastaldy.
Sammıtte Qazaqstan Prezıdentiniń 2017 jyly Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń ǵylym men tehnologııa jónindegi sammıtin «EKSPO-2017» aıasynda ótkizý týraly usynysy qoldaý tapty, sondaı-aq, Islam yntymaqtastyǵy uıymyna múshe barlyq memleketter ornyqty damý jáne energııa tıimdiligi salasyndaǵy maqsattarǵa jetý úshin ǵylymı-tehnıkalyq, saıası jáne mádenı yntymaqtastyqty nyǵaıtý múmkindikterin usynatyn, «Bolashaqtyń energııasy» taqyrybymen ótetin halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmeniń jumysyna qatysýǵa shaqyryldy.
Sammıt BUU Qaýipsizdik keńesiniń jańa múshelerin irikteý úderisinde ádil ári teńquqyly geografııalyq ókildik etý qaǵıdattaryn qaperge ala otyryp, Islam yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleketterdi BUU Qaýipsizdik keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine birinshi ret usynylǵan Qazaqstannyń kandıdatýrasyn qoldaýǵa shaqyrdy.
Sammıt Islam yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleketterdiń, sonyń ishinde Qazaqstannyń Sırııadaǵy daǵdarysty retteýge jáne osy eldegi beıbitshilikti qalpyna keltirýge qosqan ulttyq úlesin joǵary baǵalady.
Qorytyndy kommıýnıke uıymǵa múshe barlyq memleketti terrorızmmen kúres jónindegi jalpyǵa ortaq konvensııany jetildirý jáne qabyldaý jumystaryn kelise otyryp jalǵastyrýǵa úndeıdi, sondaı-aq, Qazaqstannyń BUU aıasynda jahandyq antıterrorlyq koalısııa qurý jónindegi usynysyn nazarǵa aldy.
Sammıt 2016 jyly 6 mamyrda Nıý-Iorkte BUU aıasynda «Dinder beıbitshilik úshin» forýmyn ótkizýdi quptady.
Sammıt Qazaqstanda óshpendilik pen ekstremızm ıdeologııasyna qarsy toleranttylyq pen ózara qurmet mádenıetin qalyptastyrýdy kózdeıtin Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń ótkizilýine joǵary baǵa berdi.
Talǵat Raıymbek.
Derek, foto: akorda.kz.