Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan árbir Joldaýy táýelsiz memleketimizdiń jańasha damýynyń betburysty kezeńine jol ashady. Osynaý tarıhı qujat atqarylyp jatqan isterimizge eselengen serpin qosatyny ıgi dástúrge aınalǵany súıinishti.
Elbasy daǵdarysqa qarsy jáne qurylymdyq túrlendirýdiń bes baǵytyn alǵa tartty. Bul rette qarjylyq sektordyń turaqtandyrylýy, bıýdjettik saıasattyń ońtaılandyrylýy, ekonomıkalyq básekeni yntalandyrý, jekeshelendirý, jańa ınvestısııalyq jáne áleýmettik saıasat týraly naqty tapsyrmalar berildi.
Prezıdenttiń «Qazir álem shapshań qarqynmen ózgerýde. Basqasha dáýir týyp keledi. Bizdiń kóz aldymyzda ózgeshe múmkindikteri men táýekelderi bar jańa jahandyq naqty ahýal paıda bolýda. Búginde Qazaqstan ekonomıkasyna álemdik rynoktardaǵy quldyraý týyndatqan birqatar syrtqy faktorlar teris áserin tıgizýde. Jahandyq daǵdarystardyń shyǵý tórkini bizderge baılanysty emes. Jahandyq daǵdarystar yqpalynan eshkim de saqtanyp qala almaıdy», degen sózi ózekti bolyp tabylady. Elbasy, osy oraıda Qazaqstandy álemdik daǵdarystyń áserinen senimdi túrde qorǵaıtyn, alǵa qaraı jyljýǵa járdem beretin birqatar sharalardy usyndy. Joldaýda árbir óńirdegi aýyl sharýashylyǵy salasynyń damý basymdyqtaryn naqtyraq ornyqtyrý qajet dep dóp basyp aıtylǵan. Soltústik óńirge keler bolsaq, astyq óndirisi men mal sharýashylyǵyn damytý boıynsha jumystardy jandandyrý qajet delingen, sonymen qatar, bul salalardy básekege qabiletti etip, shet memleketterdiń eksporttyq taýashalaryn tıimdi qoldaný kerek degen mindet qoıyldy.
Bul mindetter Aqmola oblysynyń agrarlyq salasyna da qatysty. Júıelengen josparlardy iske asyrý úshin bizde tujyrymdy ustanymdar bar. Memlekettik qoldaýda agroónerkásiptik keshendi damytý boıynsha qoıylǵan «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasy aıryqsha mańyzdy. Saýatty júrgizilgen istiń qaıtarymy da tolymdy. О́tken jyly aýylsharýashylyq ónimderi óndirisiniń jalpy kólemi 263,1 mıllıard teńgeni qurap, 2,1 paıyzdyq ósim berdi.
О́ńirde mashına-traktor parkin joǵary ónimdi tehnıkalarmen jańartý jumystary qarqyn aldy. Naqtylaı kórsetsek, byltyr 166 astyq kombaıny, 287 traktor, 81 birlik tuqym sebý kesheni satyp alyndy. Iаǵnı, aýyl sharýashylyǵy salasynyń qýattanýy 100 gektarǵa shaqqanda 124 at kúshine deıin jetti nemese álemdik standartqa sáıkes bolyp tabylady.
Salaǵa 16,2 mıllıard teńge ınvestısııa quıyldy, bul 2014 jylǵa qaraǵanda 2 mıllıard teńgege artyq. Jalpy, qoldanylyp jatqan sharalar kesheni 4,7 mıllıon tonna sapaly astyqty jınap, gektar túsimin 11,6 sentnerge jetkizýge múmkindik berdi. Oblys qajetti aýylsharýashylyq daqyldarynyń aýdandastyrylǵan tuqymdarymen tolyǵymen qamtamasyz etildi.
Ishki azyq-túlik naryǵyn qamtamasyz etý maqsatynda mal sharýashylyǵynyń damýyna erekshe kóńil bólinip otyr. Iri qara mal sany 2014 jylǵa qaraǵanda 2,8 paıyzǵa ósti. Sút óndirisi 2,6 paıyzǵa, et – 10, jumyrtqa 33,5 paıyzǵa ulǵaıdy.
Iri qara mal etiniń eksporttyq áleýetin arttyrý úshin sońǵy bes jylda 12 myń bastan astam et jáne sút baǵytyndaǵy asyl tuqymdy mal satyp alyndy. Iri qara maldy kóbeıtýmen aınalysatyn 19 sharýashylyq quryldy. Nátıjesinde, asyl tuqymdy maldyń úles salmaǵy 7,3 ten 16,7 paıyzǵa deıin ósti.
Salany ártaraptandyrý qadamdary da kóńildegideı deýge bolady. О́ńirde iri eki broılerli qus fabrıkasynyń iske qosylýy oblysta qus eti óndirisin 88 paıyzǵa arttyrdy. Oblysymyzyń qus ósirýshileri iri eksporttaýshy bola tura Astana men oblystyń jumyrtqaǵa degen suranysyn tolyq qanaǵattandyryp otyr.
Azyq-túlik beldeýiniń aıasynda 2015 jyly 22,2 mıllıard teńgeniń 14 ınvestısııalyq jobasy iske asyrylýy júktelgen mindetterdi abyroıly atqarýymyzǵa septik jasaǵanyn aıtý kerek. Elorda bazarlaryna 86,8 myń tonnadan astam sút (qajetti mólsherdiń 45 paıyzy), 20,9 myń tonna et ónimderi (50%), 217,5 mıllıon dana jumyrtqa jetkizildi. Al, 2016 jyly oblys Astana naryǵyn 52 paıyzǵa deıin et ónimderimen, 48 paıyzǵa deıin sút ónimderimen jáne 100 paıyzdyq kólemde un, jumyrtqa, kartoppen qamtamasyz etýdi josparlap otyr.
Aýyl sharýashylyǵy salasy damýynyń negizgi tetikteri salany qýattandyrý, ónimdiligin arttyrý jáne shyǵyndardy azaıtýdyń arqasynda iske asyrylady. Sondaı-aq, óndiris kólemin ulǵaıtýda nysanaly nesıelik baǵdarlamalarǵa belsendi túrde qatysyp kelemiz. Osyǵan baılanysty «Altyn asyq», «Qulan», «Sybaǵa» baǵdarlamalary boıynsha ónimdiligi joǵary mal satyp alý, zamanaýı 18 taýarly-sút fermasyn qurý jóninde mindetter qoıyldy. Mundaǵy maqsat sútti qaıta óńdeý kásiporyndarynyń júktelimin – 65 paıyzǵa, et óńdeýdi – 70, un óndirisin 35 paıyzǵa deıin ulǵaıtý bolmaq.
Murat BALPAN,
Aqmola oblystyq aýyl sharýashylyǵy
basqarmasynyń basshysy
Kókshetaý