Jer ıgerilse – ıgilikke jumys isteıdi

Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHIV sessııa­syn­da sóılegen sózinde búgingi kúnde qoǵamdy alańdatyp otyr­ǵan jer satylymy jónin­degi negizsiz áńgime, mojan­to­paı máselege ba­ıypty pikir, baı­lamdy sózben núk­te qoı­dy.  «Taǵy da aıtqym kele­di – aýyl sharýashylyǵy jer­lerin shetel azamattaryna jáne kom­pa­nııa­laryna satý týraly máse­le joq, talqylanbaıdy da», – dedi Memleket basshysy. Elbasy osylaısha máseleniń basyn ashyp berdi. Endigi kezekte el ara­synda bizdiń memlekettiń jer týraly saıasatyn egjeı-tegjeıli túsindirý jumystaryn jandandyrý kerek dep sanaımyn. Bul baǵytta kesheýildeýge bol­maıdy. Jerge qatysty zań talaptaryn tereń jáne jan-jaqty uǵyndyrmaıynsha, halyq­ty jalań sózben aldarqatý aqyl­ǵa syıymsyz sharýa. Bul jerde taıaq­tyń eki ushy barlyǵyn esten shyǵar­maý kerek. Mundaıda saýatty hám salıqaly saıasat qana óz jemisin beredi. Mysaly, «Qaraǵandy oblysy­nyń jerdiń paıdalanylýy men qorǵalýyn baqylaý basqarmasy» memlekettik mekemesi bul baǵytta júıeli túrde jumystar júrgizip keledi. О́ńirdegi aýyl sharýashylyǵy baǵytyndaǵy paıdalanylmaı kele jatqan jerlerdi aınalymǵa qosý sharalaryn oryndaý boıyn­sha 2015 jyl men bıylǵy jylǵy birinshi toqsanda jer kólemi 360 myń gektar bolatyn 166 aýyl­sharýashylyq sýbektilerine tekserý júrgizil­di. Shara bary­synda jalpy aýma­ǵy 333 myń gektar bolatyn aýyl­sharýashylyq jerlerin tıim­di paıdalanbaı kelgen 156 sharýa­shy­lyq anyq­ta­lyp, olarǵa 3 mln. 740 myń teńge aıyppul salyndy. Budan bólek, barlyq aýdan­dar­daǵy jergilikti gazetterge jerin maq­satty paıdalanbaı júr­gen jer ıeleriniń tizimi jarııalanyp, olar­dyń jer týraly zań bap­taryn bu­zyp otyrǵandyǵy qatań eske­r­tildi. Álbette, mundaı jumystar bo­la­shaqta da jalǵasyn taba bermek. Qazirgi tańda oblystyń qala­lary men aýdandarynda paıda­la­nylmaǵan jerlerdi anyqtaý jáne paıdalanylmaǵan jerdiń jer salyǵynyń arqaýlyq tólemin kóterý týraly máslıhattardyń sheshi­min qabyldaý jónindegi jumys toptary qurylyp, iske kirisken. Endi paıdalanylmaǵan jerlerge qandaı jer telimderi jatatynyna taǵy bir márte zer salaıyq. My­saly, aýylsharýashylyq da­qyl­daryn egýge arnalǵan jerler óńde­l­mese, mundaı egistik jerler jáne aýyl sharýashylyǵy janýar­lary jaıylmaǵan nemese sany jaǵy­nan jalpy aýmaqqa júktelgen jetkilikti nor­ma­nyń 20 paıyzynan az bolǵan jaǵ­daıdaǵy jaıylymdyq jerler «paıdalanylmaǵan» degen sanatqa jatqyzylady. Bul baǵytta basqarma turaq­ty negizde túsinik jáne eskertý jumystaryn júrgizip otyra­dy. Mysaly, búgingi kún­ge deıin kásipkerler, sharýa qo­jaly­q­tary men fermer sharýa­shy­ly­ǵy­­nyń basshylary qatysqan 20-dan astam dóńgelek ústelder oty­rysy, semınarlar men máji­lis­ter uıymdastyrylyp, jer zańnamasynyń normalary egjeı-tegjeıli  túsindirildi. Buqar jyraý, Nura jáne Osakarov aýdan­daryn­daǵy aýyldyq okrýgterdiń ákimdikterinde osy másele boıynsha turǵyndardy qabyldaý jumystary júrgizildi. Jalpy, memlekettik baqylaý mekemesiniń mindeti paıdalanyp kele jatqan jerlerdi alyp qoıý emes, kerisinshe, jerdi aýylsharýa­shy­lyq aınalymyna jiberý maq­satynda jerdi paıdalaný boıynsha sharalardy qabyldaý kerektigin eskertý. Jalpaq tilmen aıtqanda, jer bos jatpaı, naǵyz jer ıesiniń qolynda ıgerilip, adamdardyń ıgiligine jumys isteýi kerek. Memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵy jáne turǵyn úı-kommersııalyq baǵyttaǵy paıdalanymaı kele jatqan jerlerdi anyqtap, olardy aınalymǵa qosý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatyndaǵy jumystar jal­ǵasýda. Basqarmanyń mindeti – bul baǵytta qoldanystaǵy zańnyń múltiksiz oryndalýyn qadaǵalaý.  Saıash AHMETOV, «Qaraǵandy oblysynyń jerdiń paıdalanylýy men qorǵalýyn baqylaý basqarmasy» MM basshysy QARAǴANDY