• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
05 Mamyr, 2016

Monshashy

340 ret
kórsetildi

El ishinde kópshilikke elene ber­meıtin qarapaıym ǵana jumys qoly­nyń biri – monshashylyq kásip. Jáne jumystyń bul túrin meńgere bilý de, ony iske asyrý da ońaı emes. Jympıty aýylynyń turǵyny, zeınet demalysyndaǵy Gúlpan Hamzına bolsa, osy kásipti, ıaǵnı, monshashylyqty meńgergendigine áste ókinip kórmepti. Gúlpan Hamzaqyzy – Buldyrty aýy­­lynyń týmasy. Ákesi Hamza – Ǵalıev Uly Otan soǵysynyń arda­geri. Elge aman-esen oralǵan soń, Ham­za aǵa ustazdyq salada, odan soń shı­ki­­zat daıyndaý keńsesinde qyzmet atqardy. Hamza aǵa jubaıy Orynaımen bir ul, jeti qyzdy ómirge ákelip, tárbıeledi. Tek bir ókinishtisi, Hamza aǵa soǵys jaraqaty zardabynan 60 jasynda ómirden ótse, Orynaı áje 80 jasynda baqılyq boldy. Adaldyq, eńbekqorlyq degennen shyǵady, osy Ǵalıevter áýletinen taraǵan urpaqtar shúkirshilik delik, aýyldastaryn, aǵaıyn-týmany jerge qaratyp kórmepti. Mysaly, áńgimemizdiń basty keıipkeri Gúl­pann­yń ózi Buldyrty orta mek­tebin bitirgen soń, aýyldaǵy posh­taǵa hat-habar, basylymdar tasýshy retinde qyzmetke alynyp, bul salada jeti jyldaı ter tóge bildi. Bálkim osy salada júre berer me edi, poshtashy qyz Gúlpanǵa jym­pıtylyq shopyr jigit Haıdar kezdesip, aqyr sońy eki jas 1975 jyly shańyraq qurýǵa ýádelerin baılaspaǵanda?! Sóıtip, Jympıty aýylyna kelin bolyp túsken Gúlpan apa orta­lyq­taǵy shujyq ónimin daıyndaý sehy­na qyzmetke ornalasyp, Almaty qala­synan arnaıy mamandyqta oqyp kel­gen soń, osy kásibinde taban aýdar­­mastan 15 jyl istedi. Bi­raq, ke­ńes­­tik zaman toqyraýǵa ushy­ra­ǵan soń ortalyqtaǵy shujyq sehy­nyń da ju­mysy 1995 jyly toqtap, mun­­da­­ǵy adam­dar da endigi­­­sin óz kún­de­rin óz­deri kórýge májbúr boldy. Solar­dyń biri Gúlpan Hamza­qyzy edi. 1997 jyldary Gúlpan apa úıden peshke nan pisirip, tary, talqandy satýǵa shyǵaryp otyrdy. Qazandyq­taǵy shoq­tyń qyzýy Gúlpan apanyń beti-qolyn kúıdirip, qınalǵan sátteri de osy kezder edi. Áıtse de, «Eńbektenseń – bári bar» degendeı, qaısarlyq kórsete bil­gen Gúlpan apa aýladaǵy eskileý mon­sha­ny balalarymen jóndep, retke kel­tirgen soń, kórshi-kólemderdiń tal­ǵamyna saı paıdalana bilýlerine qalypty jaǵdaı jasady. Baıqap kórse, monsha qyzmetin paı­­­­d­a­­laný jaǵy óte tıimdi kórindi. Tip­­­­ti, monshaǵa jekeleı de, erli-za­­ıyp­­­­­ty re­tinde de tapsyrys berý­­shi­­­ler qa­tary endigi jerde molaıa tústi. Gúlpan apa endi myqtap oı­landy. Balalarymen aqylda­syp, ábden keńe­sip, kórdi. Otaǵa­sy Haıdar aǵa­nyń da marqum bol­ǵanyna 9 jyl­­dyń júzi bopty. О́zi bolsa, zeı­net­ker. Bala-kelinniń de alatyn jalaqy­lary mardymsyz. Ne isteý kerek? Aqyr sońy balalardyń uıǵa­rymdarymen memleket tarapynan nesıelik qarajat alyp, aýladaǵy úıdi de qazirgi zamanaýı turǵyda kúr­deli jóndeýden ótkizip, eski mon­sha­nyń ornyna jańa mon­shanyń qury­lysyn salýǵa belderin bekem býdy. Sheshim qabyl­dandy, is osylaısha júzege asyrylatyn boldy. – Shúkir, ba­la­larymnyń arqa­syn­­da úı de kúrdeli jóndeýden ót­ti, jańa monsha da sa­lyndy. О́zim jeke kásipker retinde zańdy túrde tir­kelip, salyqtyq tólemdi ýaqy­ty­ly tólep otyramyn. Qazir aý­dan or­ta­ly­ǵyndaǵy turǵyndar óz qalaý­lary­men monshama tapsyrys berip, so­ǵan saı qaltqysyz qyzmet kórsetip oty­rǵan jaıym bar, – deıdi Gúlpan apa áńgime arasynda. Shynynda, «Hamzına G» atty jeke kásipkerlik ıegeri Gúlpan Hamzına qazirgi mamandyǵy monsha­shy­l­yqqa ábden berilgen. О́ıtkeni, kásipker  G.Hamzınanyń aıtýynsha, bu­­ryn­ǵy kezderi monshaǵa sýdy she­­lek­­tep, bóshkemen qudyqtan tasy­­­mal­­daıtyn bolsa, endigisin «Aqbulaq» baǵ­darlamasy iske asqan­nan be­ri sý máselesi ábden sheshil­gen kórinedi. Al, monshaǵa otyn-sý ázirleýde ul­dary Qaıyrbek, Berdibek úlken qolqanat bolsa, monsha ishiniń taza­lyǵy, hlorly eritindimen jýyp-shaıý jaǵyn Gúlpan apa ózi atqarady. – Monsha qyzmetin jaz kezin­de únemi turǵyndarǵa kórsete bilsek, qysqy ýaqytta senbi, jeksenbi kún­deri tapsyrysqa sáıkes belgili ýaqyt­pen júzege asyrýdamyz. Aýdan­d­aǵy salyq komıteti arqyly 6 aıǵa orta eseppen 3000 teńgedeı negiz­gi tólemdi tólep otyrsam, kúnige tur­ǵyndarǵa (ár adamǵa 250 teńge) mon­sha qyzmetin kórsetýden 5000 teń­ge­deı qarjy otbasy qazanyna tú­se­di. Sondaı-aq, aýlamyzdaǵy usaq mal, 3-4 iri qara, taýyqtarym da kún­delikti tabys kózine aınalyp otyr, – deıdi Gúlpan apa. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, Ǵalıevter áýletinen taraǵan jeti qyz búginde Aqtaý, Shymkent, Aq­tóbe, Oral qalalarynda bir-bir otaý ıel­eri atanyp otyrsa, jal­ǵyz ul Qýa­nysh nemis qyzy Ekate­rı­na­ǵa úılenip, Buldyrtyda urpaq qyzy­ǵyna bólenýde. Al, osy urpaqtardyń ortasyn­d­aǵy Gúlpan Hamzaqyzynyń óziniń eńbekqorlyǵymen áýelden kózge túsip, kezinde aýyldyq, aýdandyq, oblystyq, keńestiń depýtaty bol­ǵan­dyǵyn, tegin joldamamen shetel­ge deıin barǵandyǵyn, birneshe mara­pattyń ıesi atanǵandyǵyn halyqtyń biri bilse, endi biri bil­mesi de anyq. Desek te, búginde zeınetker bolsa da eńbekten qol úzbeı, halyq­tyń alǵysyna bólenip otyrǵan «Hamzına G» jeke kásipkerliginiń ıesi G.Ham­zına­nyń bul tirligi úlgi etýge turarlyq. Búginde urpaqtary, nemere, jıenderiniń qyzyǵyna bólenip otyrǵan monshashy Gúlpan apa jóninde oı tolǵap, aıtarymyz da osy edi. Músirbek AITAShEV Batys Qazaqstan oblysy, Syrym aýdany Sýretti túsirgen Baýyrjan ShIRMEDINULY