Kásip ıgergender sany kóbeıýde

Qydyr daryp, yrys qonǵan qasıetti Baızaq aýdanynyń topyraǵy, qyr-saıy, taý-tasy tarıhqa tunyp tur. О́ńirde Kishi Býryl taýynyń tasyna Qobylandy batyrdyń júırigi Taıbýryldyń tuıaǵy tıgendigi jáne ǵalamnyń jeti keremetine teń keletin Aqyrtastyń qupııasy álemdi tańdandyryp keledi. Sodan bolar Baızaq datqanyń esimin ıelengen bul aýdanda búgingi kúni halyqqa qyzmet kórsetetin, demalatyn nysandar kóptep boı kóterip, kásip ıgergender sany artýda. «Birlik bar jerde tirlik bar» degendeı, otyzdan asa ult ókilderi tatý-tátti ǵumyr keship jatqan óńir halqy el birligi men tatýlyǵyn nyǵaıta otyryp, egemen elimizdiń mártebesin bıiktetý jolynda aıanbaı ter tógip, eńbek etip keledi. Qazir aýdanda 5420 sýbekti tirkelgen, olardyń 3464-i (nemese 64 paıyzy) jumys isteıdi. Tirkelgen shaǵyn jáne orta ká­sipkerlik sýbektileriniń shaǵyn kásipkerlik zańdy tulǵalar boıyn­sha tirkelgeni – 442, onyń ju­mys isteıtini – 428. 2684 sha­rýa qojalyǵy bar. Jeke kásip­ker­liktiń tirkelgeni – 2294. Bul salada barlyǵy 7828 adam eńbek etedi. Iаǵnı, ótken jyldyń osy merzimimen salystyrǵanda 10,0 paıyzǵa ósken. Sońǵy tórt aıda shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń óndirgen ónimi 21098813,0 myń teń­­geni qurap, bıýdjetke jalpy 163210 myń teńge tústi. Al ból­shek saýda aınalymynyń kólemi 586,8 mln. teńgeni qurap, 2015 jyl­men salystyrǵanda 92,9 pa­ıyz­­ǵa ulǵaıyp otyr. Kóterme saý­da aına­lymynyń kólemi 623,2 mln. teń­geni qurap, ótken jylmen salys­tyrǵanda 126,3 paıyzǵa kóbeıdi. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin qoldaý aýdan kóle­­minde «Baızaq», «Azııa», «Arnur», «Alataý» shaǵyn nesıe serik­tes­tigi, sonymen qatar Aýyl sharýa­shylyǵyn qoldaý qory arqyly júzege asyrylýda. Jalpy 4 aılyq esepti kezeńge aýdan boıynsha kásipkerlerge 85 080 myń teńge 550 adamǵa nesıe berildi. Búgingi tańǵa jalpy somasy – 85,0 mln. teńge quraıtyn 3 joba daıyndalyp iske asyryldy. Naq­tyraq aıtsaq, «Kúnsanaı» JK halyq tutyný taýarlaryn satyp alý úshin kepildeme boıynsha Halyq bankinen 42,8 mln. teńge, «Askom» sharýa qojalyǵy negizgi quraldardy tolyqtyrý úshin paıyzdyq stavkany sýbsıdııalaý boıynsha Halyq bankinen 4,2 mln. teńge, «Kúlzıpa» JK mal satyp alý, seh qurylysy, aınalmaly qordy tolyqtyrý úshin paıyzdyq stavkany sýbsıdııalaý boıynsha «BankSentrKredıtten» 38,0 mln. teńge nesıe aldy. Al, ótken jyly daıyndalyp, maquldanǵan jalpy quny 416,8 mln. teńgeni quraıtyn 5 joba bıyl iske asyrylady dep jos­parlanýda. Iаǵnı, «Lesnıak» JK qazandyq qurylysy úshin kepildeme bo­ıynsha «Sberbankten» 25,1 mln. teńge, «Serik» sharýa qojalyǵy elektr jelisi men gaz tartý úshin ınfraqurylymdy damytý boıynsha 5,3 mln. teńge, «Talap» ShQ ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý boıynsha 312,6 mln. teńge, «Asyl-Mura qyzmet» JShS elektr jelisin tartý úshin ınfra­qurylymdy damytý boıynsha 13,9 mln. teńge, «Esenbaev» JK aı­nalmaly qordy tolyqtyrý úshin paıyzdyq stavkany sýbsıdııalaý boıynsha «ATFbankten» 59,9 mln. teńge nesıe maquldanyp, kútilýde. Budan bólek 2016 jylǵa jobalary daıyndalyp, úılestirý keńesterine joldanǵan 25 mln. teńgeni quraıtyn 2 joba usynylýda. Elbasymyz N.Nazarbaev asa jaýapty sátte birliktiń saqtalýy asa mańyzdy ekenin, sondaı-aq, barsha qoǵam el ıgiligi úshin aıanbaı ter tógý qajettigin, zaman­nyń betalysyna qaraı, meje­le­rimizdi belgilep, josparlarymyzdy jóndep otyrýymyz qajet ekendigin sát saıyn aıtyp otyrady. Bizdiń aýdannyń qol jetkizgen jetistikterin saralap, damý jolynyń baǵyttary týraly aıtar bolsam, aýyl sharýashylyǵy salasyn aınalyp ótý múmkin emes. Búginde Baızaq aýdanynda iri qara sany 35791 basty qurap, jylqy sany 9946 basty, túıe sany 812, qoı 225,5 myń basty qurap otyr. Aýdanymyzda asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytý, mal sharýashylyǵy óniminiń ónim­diligi men sapasyn arttyrý maqsa­tynda «Sybaǵa», «Qulan», «Altyn asyq», «Yrys» jáne «Ja­ıylymdardy sýlandyrý» baǵ­darlamalary júzege asyrylýda. Sonyń arqasynda óńirde asyl tuqymdy maldyń úlesi artty. Aýdannyń aýyldyq okrýgterinde ótkizilgen jınalystarda sharýa qojalyǵy jetekshilerine ma­l sharýashylyǵyndaǵy osy baǵ­darlamalar týraly túsindirme jumystary júrgizilip turady. Aýdanda «Sybaǵa» baǵdar­la­masy boıynsha 7 sharýa qojalyǵy jalpy somasy 92,52 mln. teńge nesıe alý úshin qujattaryn daıyn­dap ótkizdi. «Zańǵar» sharýa qojalyǵy 2,550 mln. teńge nesıe­ge 17 bas, «Sirgebaı ata» sharýa qojalyǵy 20,0 mln. teńge nesıege 109 bas, «Amangeldi» sharýa qojalyǵy 3,450 mln. teńge nesıege 21 bas, «Aı-Bı» sharýa qojalyǵy 9,720 mln. teńge nesıege 60 bas iri qara mal aldy. Al, «Munal» sharýa qojalyǵynyń 2,8 mln. teńge nesıege 14 bas iri qara mal alýǵa qujattary maquldandy. Sondaı-aq, «Rýslan» sharýa qojalyǵynyń 4,0 mln. teńge, «Jaqyp» sharýa qojalyǵynyń 50,0 mln. teńge nesıe alý úshin ótkizgen qujattary qaralýda. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha jospar 470 bas bolatyn. Búgingi kúnge 207 bas mal alyndy, ıaǵnı, oryndalýy 44 paıyzdy qurap otyr. Sondaı-aq, «Qulan» baǵdar­lamasy boıynsha 6 sharýa qoja­lyǵy jalpy somasy 26,37 mln. teńge nesıe alý úshin qujattaryn daıyndap ótkizdi. Bul boıynsha «Elaman» sharýa qojalyǵy 5,2 mln. teńge nesıege 20 jylqy alsa, «Jankýlıev» sharýa qojalyǵynyń 2,350 mln. teńge nesıege 9 jylqy alýǵa qujattary maquldandy. Qal­ǵan 4 sharýa qojalyǵynyń jal­py somasy 18,82 mln. teńge ne­sıe alý­ǵa ótkizgen qujattary qaralýda. Al, «Altyn asyq» baǵdarla­masy boıynsha 10 sharýa qojalyǵy jalpy somasy 45,057 mln. teńge nesıe alý úshin qujattaryn daıyndap ótkizdi. «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha «Asyl Mura Qyzmet» JShS 200 bas, «Keńeshan» sharýa qojalyǵy 100 bas jáne jeke kásipker Aıbek Qalmuratov 100 saýyn sıyr alý úshin qujattaryn daıyndaýda. Mine, Baızaq aýdanynyń jurt­shylyǵy el damýynda osyndaı belsendilik tanytyp, óz úlesterin qosýda. Halyqtyń áleýetin kóte­rýge baǵyttalǵan saıasattyń arqa­syn­da, búginde, egemendi elimiz úshin árbir jyldyń tolysý, kemel­dený jylyna aınalǵany – ómir shyndyǵy. Táýelsiz Qazaqstan hal­q­y berekeli tirshilik keshýde, eli­­mizdiń dáýleti men sáýleti artyp, eko­nomıkalyq daǵdarystarǵa qara­­mastan qarqyndy ósip-órken­deýde. Laıym, berekeli tirligimiz ómi­ri­mizge mereke, shýaq syılaı bersin. Murathan ShÚKEEV, Baızaq aýdanynyń ákimi Jambyl oblysy