Jaýapkershilik... taǵy da jaýapkershilik

Ulttyq biryńǵaı test osyny talap etedi Elimizde UBT jyl sa­ıyn joǵary talappen, aıqyn maqsatpen uıym­das­tyrylǵanymen, bir jyldyń emtıhany ekinshi jylǵyǵa uqsamaıtyny anyq. Qansha degenmen, ár jylǵy testtiń óz ereksheligi, óz jańalyǵy bolady. – Sońǵy jyldary UBT-ny uıymdastyrý boıynsha bir jaqsy júıe qalyptasty, – deı­di bul jóninde M.H. Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Mah­metǵalı Sarybekov. – UBT mektep bitirýshilerdiń qorytyndy attes­tasııasy jáne joǵary oqý oryndaryna qabyldaý-túsý emtıhany retinde uıymdastyrylyp keledi. Endi kelesi jyldan bastap UBT-nyń pishini ózgerip, mektep bitirgende jáne joǵary oqý ornyna túserde bólek-bólek emtıhan tapsyrady. Jyldaǵy dástúr boıynsha bıyl da M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıteti bazasynda Taraz qalasynyń mektep bitirýshileri UBT tapsyrdy. Bi­rinshi kúni – 23, ekinshi kúni 27 mek­tep oqýshysy – barlyǵy 1481 mektep bitirýshi óz baqtaryn synady. Jalpy alǵanda, UBT boıynsha aımaqtarda eki komıssııa jumys istedi. Birinshisi – memlekettik komıssııa, oǵan sol emtıhan tapsyratyn oqý ornynyń basshysy jetekshilik jasady. Ekinshisi – Bilim jáne ǵylym mınıstrliginen keletin komıssııa. Ekeýiniń de naqty-naqty mindetteri bar. UBT bastalmaı turyp, eki komıssııa birigip jıyn ótkizip, aldaǵy mindetterin saralap aldy. Mınıstrlikten kelgen komıssııanyń mindeti – UBT tehnologııasyn saqtaý, qadaǵalaý. Al, bizdiń komıssııa UBT-ny ótkizý, daıyndaý jumystaryna jaýapty. Osynaý úsh-tórt kúnde eki komıssııa bir-birine kedergi jasaǵan joq. Ýnıversıtet tarapynan test tapsyrýshylarǵa barlyq jaǵdaı jasaldy. Jyl­daǵydaı 14 aýdıtorııany daıyn­daǵan bolatynbyz, onyń 11-i paıdalanyldy. Úsheýi rezervte turdy. Bul aýdıtorııalarǵa jóndeý jumystary júrgizilip, qalypty temperatýra saqtaý úshin sýytqyshtar qoıyldy. Uıaly telefon júıesin sóndirip tastaıtyn qurylǵylar ornatyldy. – Bıylǵy UBT-nyń erek­she­ligi retinde neni aıtar edińiz? – Jyl boıyna tarazdyq oqý­shylar bizdiń bazamyzda sy­naqtan ótip jatady. Bıyl UBT tarıhynda bolmaǵan erekshe jaǵdaı oryn aldy. Iаǵnı, UBT-nyń aldynda, 29 mamyr kúni barlyq mektep bitirýshiler keshendi test tapsyryp shyqty. Buǵan deıin qaı mektep, qaı bala qaı aýdıtorııada, qaı orynda otyratyny anyqtalǵan bolatyn. Munyń ereksheligi UBT qalaı ótetin bolsa, bul synaqta da sondaı tártip, sondaı talap qoıyldy. Barlyǵy arnaıy tekserýden ótkizildi. Uıaly telefondy sóndiretin qurylǵylar, beınekameralardyń bári iske qosyldy. Iаǵnı, balalardyń bir-birine kómektesýine múmkindik berilmedi. Shynyn aıtý kerek, buryn aldyn ala ótetin synaqtarda balalar UBT-da otyr­ǵandaı sezinbeı, erkindeý bolatyn. Iаǵnı, uıaly telefondy nemese basqa da múmkindikterdi paıdalanyp jatatyn. UBT-nyń tehnologııasyn tolyq saqtaı otyryp alynǵan bul test qory­tyndysy boıynsha balalar jyl boıynda qol jetkizip júrgen kórsetkishterinen tómendeý nátıje kórsetti. Mundaı synaq balany psıhologııalyq turǵydan beıimdeýdiń jaqsy bir úlgisi dep sanaımyn. Balalar aýdıtorııaǵa boı úıretip, emtıhannyń shyn má­ninde qalaı ótetinine kóz jetkizdi. – Endi nátıje qalaı boldy? – Nátıje jaman emes. Biz­diń bazamyz boıynsha test tap­syr­ǵandardyń orta baly 85,06-ny qurady. Bul eń joǵary kórsetkish dep aıta almaımyn. Biraq ortadan joǵary ekeni anyq. Iаǵnı, Taraz qalasynyń mektep bitirýshileri bıyl jaqsy nátıje kórsetti. – UBT máselesinde kóp qoıy­latyn suraqtyń biri «Altyn belgige» qatysty aıtylady... – Oıyńyzdy túsindim. Bıyl biz­diń bazamyz boıynsha 38 «Al­tyn belgige» úmitkerdiń 22-si óz bilimderin dáleldedi. Byltyr bizdiń ýnıversıtettiń bazasynda 125 ball alǵan qýanyshty jaǵdaı bolǵan. Ol Taraz qalasyndaǵy №45 mekteptiń oqýshysy bolatyn. Bıyl 125 baldy eshkim ala almady. Biraq týra sol №45 mekteptiń bir túlegi 124, Tóle bı atyndaǵy orta mekteptiń bir oqýshysy 123 ball aldy. Sondaı-aq, 166 bala qajetti baldy jınaı almady. Bul 11 paıyzdy qurap otyr. – Apellıasııaǵa bergenderdiń sany kóp boldy ma? – Iá, UBT-da apellıasııa degen tetik bar. UBT bastalǵan alǵashqy jyldary muny ata-analar da, oqýshylar da, tipti keıbir muǵalimder de durys túsinbeıtin. Olar apellıasııa degendi qaıta tapsyrý dep oılaıtyn. Qazir bári túsinip qaldy. Apellıasııany eki sebeppen berýge bolady. Mazmundyq jáne tehnıkalyq sebep. Tehnıkalyq sebeptiń jaıy belgili, al, mazmundyq sebep – suraq durys qurastyrylmasa nemese birneshe durys jaýap bolsa, kerisinshe múldem durys jaýap bolmaǵan jaǵdaıda, sosyn qoıylyp otyrǵan suraq mektep baǵdarlamasynda bolmaǵan jaǵdaıda beriledi. Bıylǵy jyly apellıasııaǵa bergender qatary kóp bolǵan joq. 34 oqýshy apellıasııaǵa berip, onyń ishinde 4 oqýshyǵa ǵana bir-bir baldan qosýǵa she­shim shyǵaryldy. Apellıasııaǵa be­rýshilerdiń qatary kemip kele jatqanyn jyldan-jylǵa test suraqtarynyń sapasy jaqsaryp kele jatqanymen de túsindirýge bolady. Jyl saıyn 30 paıyzǵa jýyq test materıaldary jańaryp, ózgerip otyrady. Bul baǵytta orta mekteptegi tájirıbeli muǵa­lim­derden saraptamalyq top qury­lyp, test suraqtary solar­dyń súz­gisinen ótedi. Bıyl logıkalyq, oqýshylardyń fýnksıonaldyq saýattylyǵyn tekseretin suraqtar kóbeıdi. Jalpy alǵanda, bıyl UBT-ny ótkizýde eshqandaı daý-damaı bolǵan joq. UBT-ny kele­shegim, taǵdyrym dep, úlken jaýap­ker­shilikpen qaraıtyn jastardyń qatary molaıyp keledi. Munyń bári, árıne, muǵalimderdiń, ata-ana­lardyń úgit-nasıhat jumys­tarynyń nátıjesi dep oılaımyn. Áńgimelesken Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan»  Jambyl oblysy