«Teńizdegi sý kóleminiń 18,9-dan 23,5 tekshe shaqyrymǵa deıin ulǵaıýy Aral mańyndaǵy balyq sharýashylyǵyna, jalpy áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalǵa jaǵymdy áser etti. «Aral» geoparki quryldy. Bul – aýmaqtyń ornyqty damý úlgisi bola alatyn biregeı tabıǵı ári ǵylymı nysan. Jobanyń basty maqsaty – Aral teńiziniń tabıǵı-ekologııalyq jáne tarıhı murasyn saqtaý. Qazirgi ýaqytta ony IýNESKO geoparkteri jahandyq jelisiniń nysandary qataryna qosý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Osylaısha, Qazaqstannyń tóraǵalyǵy Qordyń tıimdiligin kóterýge baǵyttaldy. Qoldaý kórsetip, birlese áreket etken barlyq quryltaıshy memleketterge shynaıy alǵysymdy aıtamyn. Jumyla jumys istep, maqsat pen naqty isti sabaqtastyra otyryp, halyqtarymyzdyń turaqty bolashaǵyn qamtamasyz etýde budan da zor tabystarǵa qol jetkize alatynymyzǵa senimdimin», dedi Prezıdent.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, búgingi jetistikterge qaramastan, ekologııalyq qaterlerdiń ósý qarqyny ony tómendetý maqsatynda qabyldanǵan sharalardan asyp túsedi. Muny Aral teńizi basseıniniń qazirgi jaǵdaıyn taldaý nátıjeleri kórsetip otyr.
«Aral basseınindegi ekologııalyq ahýal alańdatarlyq. Ony barlyǵyńyz jaqsy bilesizder. Aral mańaıyndaǵy klımat aıtarlyqtaı ózgeriske ushyrady: jazdaǵy aýa temperatýrasy orta eseppen 2-2,5 gradýsqa kóterildi, qurǵaqshylyq kúsheıip, qys sýyq bola tústi. 100 shaqyrym sheńberinde jaýyn-shashyn kólemi azaıdy. Qumdy daýyl jıiledi. Aralqum shólinen jyl saıyn ondaǵan mıllıon tonna tuz, qum, túrli hımııalyq zattar atmosferaǵa kóteriledi. Olar álemniń eń shalǵaı túkpirlerinen, máselen, Soltústik Muzdy muhıttan tabylyp, alys aýmaqtaǵy topyraqqa, ekojúıege jáne adamdardyń densaýlyǵyna zııan keltirip otyr. Teńiz tabanynan ushqan tuzdy shańnyń Tıan-Shan men Pamır muzdyqtaryna deıin jetýi alańdaýshylyq týǵyzady. Dúnıejúzilik meteorologııa uıymynyń málimetine súıensek, muzdyqtar úshin keıingi gıdrologııalyq jyl baqylaý jumystary bastalǵannan bergi (1950 jyldan) eń nashar kezeń bolǵan. Muzdyqtardyń azaıýy tutas aımaqtaǵy sý qaýipsizdigine qater tóndirýde. Sondaı-aq sý tutyný kólemi turaqty túrde artyp keledi. Barlyq sý resýrstarynyń 80 paıyzdan astamy aýyl sharýashylyǵy maqsatynda paıdalanylady, ıaǵnı, sýarmaly júıedegi shyǵyn azaımaı tur. Mundaı jaǵdaıda kelisilgen jáne uzaqmerzimdi sheshimder ázirlegen jón. Strategııalyq turǵydan mańyzdy ári aýqymdy sheshimderdi birlesip qabyldap, ónimdi jumys isteı alatynymyzdy álemge pash eteıik», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
