Shúkir Shahaıdyń ónernamasyn tilge tıek ete otyra, qazaq fotojýrnalıstıkasy tóńireginde birer sóz
Paı-paı, shirkin!..
Qas-qaǵym sát!
Shúkir ónernamasyna tereńirek úńilip, egjeı-tegjeıli taldamastan buryn foto-óneriniń bizdegi aıaq alysy, qanat jaıýy men damýy baǵytynda az-kem toqtala ketken jón.
Á degennen basyn ashyp aıtar jaıt – qazaq fotojýrnalıstıkasyna qaı kezde de jetkilikti dárejede mán berilip, nazar aýdarylǵan emes. Qyzyl ımperııa ústemdik qurǵan surqııa dáýirde ógeı balanyń kebin kıgen qazaq fotojýrnalıstıkasy, jankeshti eńbekterimen tamasha ónerdiń kókjıegin keńeıtip kele jatsa da, áli de kózden qaqas qalyp otyr.
Ár nárseniń qaınar kózi, bastaý bulaǵy bolady. Bul – zańdylyq. Fotonyń tarıhy tym áride, tym tereńde. O jaǵyn ǵalym-zertteýshilerdiń (eger týra osy salamen túbegeıli aınalysyp júrgender bar bolsa) úlesine qaldyra turyp, ótken ǵasyrdyń alǵashqy shıreginen kósh tartar fototilshiler týrasynda az-kem tilge tıek etý – asyl paryz. Bul jerde biz gazetter men jýrnaldarda jarııalanǵan fototýyndylar tóńireginde áńgime órbitpek nıettemiz. Árıne, merzimdi basylymdar betterine berilgen o kezdegi fotosýretterdiń sapasy syn kótermeıtin. Sóıtse de, respýblıkalyq gazet-jýrnaldarda fotolardyń jarııalanýy eleń etkizer qubylys sanalǵany málim. Alǵashqy kezde respýblıkalyq «Eńbekshi qazaq» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetiniń ózi sýretti tam-tum jarııalaǵanyn onyń sarǵysh tartqan tigindilerinen baıqaý qıyn emes. Kele-kele basylymdar ártúrli taqyryptarda túsirilgen fotolardy turaqty bere bastaıdy. Sýretke túsirý ónerimen aınalysýshylar qatarynyń da jyl ótken saıyn jańa esimdermen tolyǵa túskenin kóremiz. Oraıly tusta qadap aıtarymyz – qolyna fotoapparat ustaǵandardyń bári birdeı fototilshi qataryna jatpaıdy. Áıtpese, fotosalondarda, fotografııa sheberhanalarynda, turmystyq qyzmet kórsetý úılerinde jumys isteıtin sýretshiler kóp qoı.
Naǵyz kásibı qazaq fotojýrnalısteriniń kóshin bastaǵan Bek Tilekmetov, Rysqalı Dúısenǵalıev, Qaırat Mustafın, Júnisbek Paıyzov, Nurǵoja Jubanov sekildi tanymal tarlandardyń ókshesin basa baspasóz betterinde sýretteri úzdiksiz jarııalanǵan Sıez Básibekov, Saılaý Pernebaıuly, Denderbaı Egizov, Alashybaı Esmaǵanbetov, Rahymbaı Hanalıev, Nurmanbet Qızatov, Mels Eleýsizov, Sovetbek Maǵzumov sýretke túsirý kásibin taqyryp jaǵynan da, janr jaǵynan da jan-jaqty baıytyp, túbegeıli qalyptastyryp qana qoımaı, ony shynaıy foto óneri dárejesine deıin kótergenin árdaıym qurmetpen, ári maqtanyshpen aıtýymyz kerek. Olar qazaq fotojýrnalıstıkasynyń janrlyq sıpatyn da, mazmuny men sapasyn da múmkindiginshe kóterdi. О́z isteriniń maıtalman sheberleriniń juldyzdy shyǵarmalaryn quraıtyn joǵaryda aty atalǵan fototilshilerdiń qyraǵy obektıvine ilingen týyndylardyń taqyryp aýqymy asa keń. Alǵashqy lektegi tarlandarymyz, tipti, jeke-jeke taqyryptarǵa túsirýge beıimdeldi. Dúısenǵalıev óner qaıratkerleriniń portretterin, Paıyzov ǵylymı laboratorııalar tynysyn, Egizov tek taza sportty, Pernebaıuly tabıǵat tylsymyn beıneleýge mashyqtanǵan. О́ıtkeni, dara taqyryptardy ıgerýdiń óz tehnıkasy, óz qupııasy bar. Jyldamdyqty, diril men qımyldy qamtý ońaı emes. Qarapaıym eńbek adamynyń kelbetinen bastap, sulý tabıǵat saıasynyń ǵajaıyp ásemdigi keskindelgen fotoetıýdke deıin ýaqyt lúpili, zaman lebi ap-anyq seziledi. Bul kúnde tarıh paraǵynyń jarqyn kórinisindeı kózge ystyq, júrekke jaqyn týyndylardan ulan-baıtaq Qazaqstannyń tirshilik-tynysyn ańǵarasyń. Úlken tarıhtyń, elimiz shejiresiniń bultartpas bólshegindeı sanalatyn qas-qaǵymdyq sátter mereıińdi ósirip, eńseńdi kóterip, ózgeshe kúıge túsiredi-aı.
Ataqty fransýz rejısseri Jan-Lıýk Godar «Fotografııa – naǵyz shyndyq!» dese, qas-qaǵym sáttiń has sheberi Vasılıı Peskov «О́tkendi sol kúıinde elestete alatyn ónerdiń úlkeni – foto» degen edi ǵoı. Al búkil ǵumyryn zyr júgirip foto túsirýge arnaǵan, Orta Azııany talmaı sharlaǵan belgili fotozerger Georgıı Zelma óz kásibin «Boıamasyz ómirdiń aqıqatyna» teńeıdi.
Bir ıyqtaryn foto-qorjyndary salbyrata qısaıtqan aǵalarynyń izin qýǵan fotojýrnalıster kerýeni eshqashan seldiregen joq. Qýanyshtysy da, mine osy! Elektronıka men kompıýter dáýiri foto ónerin aınymas serik etken keıingi lekke múldem jańasha talap qoıýmen qatar, sýretke túsirýdiń nebir qupııasy men jumbaǵyn erkin meńgerý jaýapkershiligin júktegen. О́ıtkeni, ómirimizge etene engen ozyq tehnologııa gazet-jýrnaldardy bezendirip, polıgrafııalyq bıik talaptar údesinen kórinýge umtyldyrǵany barshaǵa aıan. Bul rette fotojýrnalıstke ýaqytpen jarysýǵa týra keledi. Osy orasan ózgeristerdiń aldyn oraı kelgen keıingi býynnyń ózi bul kúnde jańa belesterge kóterilip otyrǵany árqıly oıǵa shomdyrady.
Fotojýrnalıster Bersinbek Sársenov, Shúkir Shahaı, Zeınel Úısinbaev, Bolat Otarbaev, Asylhan Ábdiraıymuly, Orynbaı Balmurat, Erlan Omarov, Júsip Erǵalıev aldyńǵy tolqyn aǵalaryna eliktep, sýret túsirýdiń qyry men syryn ıgerýmen birge, ózderiniń týyndylaryn kompıýterde óńdep, ózderi retýsh jasap, ózderi kompıýter arqyly júrgen jerleriniń alys-jaqynyna qaramastan sol zamatynda bet qattalyp jatqan sehqa jibere alatyn múmkindikti meńgerip otyr. Qoldaryna ustaǵan apparattary da ertedegi «Smena», bertindegi «Zenıt», keshegi «Nıkon» emes, kóp operasııaly sandyq júıeli álemdik eń ozyq turpattaǵy fotoapparattar. Demek, qandaı jaǵdaıda, qandaı aýa raıynda, qandaı jerde bolsyn túsirgen sýretińniń sapasy óte joǵary degen sóz. Jáne bir erekshe aıtarlyǵy, túsirgen túrli-tústi fotolardy boıaýsyz, jaı kúıinde de gazetke jarııalaýǵa bolady.
Foto ónerin búginde bıik deńgeıge kótergen naǵyz sheberlerdiń biri – jýrnalıst Shúkir Shahaı. Súıikti kásibine adal, óz isine bar ynta-jigerimen qulaǵan tanymal fototilshiniń respýblıkamyzda aıaǵy tımegen jeri joqtyń qasy. Týǵan eliniń qıyr-shıyryn talmaı sharlaǵan Shúkirdiń fotoobektıvine ilinbegeni de shamaly. Ol túsirgen san alýan taqyryptaǵy týyndylarmen tanysqan kez kelgen jannyń kóz aldyna keń-baıtaq Qazaqstannyń shejiresi foto dıdarynda elesteri sózsiz.
Joǵaryda meńzegendeı, bizde fotojýrnalısterdiń shyǵarmashylyq álemine baıyppen úńilip, olardyń obektıvpen jazǵan týyndylaryna zer salyp, arnaıy taldap-tekserý jaǵy jetispeıdi. Munyń eń basty sebebi, fototilshi eńbegine jeńil-jelpi atústi qaraý, mán bermeý. Al shyntýaıtyna kelgende olardyń túsirgen sýretteri qylqalam sheberleriniń jazǵan polotnolary men kartınalarynan kem túspeıdi. Keı tusta salmaǵy jaǵynan qolmen salynǵan sýretten áldeneshe ese baǵaly sanalsa kerek. Buǵan naqty dáıekter men dálelderdi kóptep keltire alamyz. Oǵan Shúkir Shahaı ónernamasyn jan-jaqty sóz etý barysynda toqtalǵandy jón sanadyq.
Sonymen, tájirıbeli fotojýrnalıstiń barlyq fotomuraǵatyn tilge tıek etpeı-aq, egemendigimizdi alyp el bolǵan, táýelsizdigimizdi jarııalap álemdegi bostan memleketter sapyna qosylǵan aqjarylqap kúnderden bastap syr shertetin Shúkir Shahaı týyndylarynyń ózi úlken tarıhı kezeńniń máńgi óshpes jylnamasy ispetti. Táýelsizdigimizdiń eleń-alańyndaǵy qym-qýyt tirshiliktiń bultartpas shynaıy kórinisteri, táı-táı basqan derbes eldiń alǵashqy adymdary, alańdar men kóshe boılaryndaǵy beı-bereket sherýler, dúkenderdiń jylan jalaǵandaı typ-tıpyl bos sóreleri, telmirip alaqanyn jaıǵan qaıyrshylar, odan keıingi eńse kótergen jyldar jańǵyryǵy, órkenıet jolyna túsip, órge júzgen óristi de órkendi ózgerister… Bári-bári foto tilimen sóıleıdi. Umytylmas oqıǵalardyń fotomen órnektelgen leıtmotıvi men dramatızmi qyzyl tin bop óriledi. Zaman lúpilin, mezgil tynysyn ap-anyq kóresiń. Tolǵaýy toqsan tirshiliktiń keskin-keıpin, adamdardyń kóńil kúıin naqty kórinister arqyly taǵy bir márte kóz aldyńa elestetesiń-aý. Esh artyq-aýys boıaýsyz sol kúıinde. Fotosheber qolynan shyqqan árqıly sýretter ótken óksikti jyldar elesinen habar bergendeı. «Iá, osyndaı kúnder bolǵan. Bárimiz de bastan keshirgenbiz» deısiń ishteı kúbirlep. Tarıhty, ótkendi tańbalaǵan Shúkir týyndylary, sóz joq, ýaqyt jyljyǵan saıyn qasterlene túsedi. О́ıtkeni, qaryshtap ilgeri umtylǵan zymyran ýaqyt ózgeristeriniń qazirgi demi ózgeshe. Demek, dáýir kerýeniniń dońǵalaǵyn tejeý múmkin emes. Áıtkenmen, tarıhtyń qas-qaǵym sátterin ustap qalý – fotojýrnalıstiń peshenesine buıyrǵan úlken baqyt.
Shúkir Shahaı – fotojýrnalıstıka janryn barynsha baıytqan qaǵylez sýretker. Onyń laboratorııasyna jiti úńilgen saıyn keneýsiz qazynaǵa tap bolasyń. Fotoportret, fotoocherk, fotoetıýd, fotonovella, fotoreportaj, fotoázil… Ár týyndysy, ár fotosy kesek-kesek dúnıe, shyǵarmashylyq izdenis jemisi. Elimizdiń tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtan bastap, respýblıkamyzǵa esimderi belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleriniń portretteri fotojýrnalıst shyǵarmasynyń altyn arqaýyn quraıdy. Tulǵalar beıneleriniń qaı-qaısysy da albomdyq, otkrytkalyq jıyntyqtardan, bezendirý nyshandary retinde túsirilgen qosymsha ıllıýstrasııadan góri, óz aldyna jeke-jeke kórkem de kesek portretter galereıasyn túzetin eńbekter sanatyna jatady. Olardy túsirgen kezde avtor kánigi fotosheberge tán ushqyrlyq pen fantazııasyn únemi sátti toǵystyra úılestirýmen qosa, belgili nysandy qamtý núktesin dál tabady. Obrazdyń kórkemdik sheshimin aıshyqtaı túsetin, sol beıneniń barynsha bederlene túsýi úshin negizgi fonda qamtylar detaldarǵa Shúkir aıryqsha mán beredi. Iаǵnı, foto ónerine qajetti kompozısııalyq jınaqtaý tásili men jaryqty utymdy paıdalana biledi.
Osy oraıda Elbasy tulǵasy somdalǵan ártúrli mezetterdegi fotolarǵa den qoıa janar júgirtip kórińiz. Tarıhı kezeńderdiń qas-qaǵym sátteri – aıtýly oqıǵalardyń qaıtalanbas kórinisteri. Elbasynyń ant berý sáti, Parlament tynysy, depýtattar dodasy, Qazaqstannyń rámizderin qabyldaý kezi, tól valıýtamyz – teńgeniń dúnıege kelýi tárizdi ǵajaıyp tolǵanystar men kóńil kúı sezimderin tasqyndatqan oqıǵalardy beınelegen sýretteri elimiz shejiresine qosylǵan ólmes týyndylar ekeni daýsyz.
Áıgili akademıkter Salyq Zımanov, Sultan Sartaev, Halyq qaharmandary Saǵadat Nurmaǵambetov, Qasym Qaısenov, tuńǵysh qazaq ushqysh-ǵaryshkeri Toqtar Áýbákirov, dańqty kók suńqarlary ári attastar Talǵat Bıgeldınov pen Talǵat Musabaevtyń ár jyldary túsirilgen sýretteri uly tulǵalardyń ónegeli ómir joldarynan syr órbitedi.
Sondaı-aq, Shúkir Shahaı ónernamasynan ataqty aqyn-jazýshylardyń, kıeli qazaq sahnasynyń búgingi korıfeıleriniń portretterin de molynan kezdestiresiń. Bul rette qalamgerler Sherhan Murtaza, Oljas Súleımenov, Muhtar Maǵaýın, Ábish Kekilbaev, Muhtar Shahanov, Tumanbaı Moldaǵalıevtiń, sahna sańlaqtary Roza Baǵlanova, Ermek Serkebaev, Bıbigúl Tólegenovanyń tosynnan túsirilgen sýretteri nazar aýdararlyq. Birde anfas, birde profıl úlgisinde obektıvke ilingen fototýyndylardyń óz aıtary bar. Tek, foto tilin jan dúnıeńmen túsine, uǵa bil.
Fotojýrnalıst aınala-tóńiregindegi qubylystardy qaz-qalpynda «shyrtyldatyp» kóshire salatyn turmystyq fotograf emes. Kásibı qoltańbany taný da, ajyratý da op-ońaı. Ony naǵyz sheberdiń oı kózine shalynǵan kez kelgen qas-qaǵymdyq sátterdiń ózi-aq aıǵaılap aıtyp tursa kerek. Sheberlik syry, mine, osynda. Oǵan aıǵaq – biz bárin tizbelep, taldap, saralap kórsetpegen juldyzdar ómirinen tańbalaǵan biraz dúnıeler – syrly sýretter. Al olar ondap emes, júzdep sanalady.
Shúkir Shahaıdyń «Qas-qaǵym sát!» fotoalbomynda qazaqtyń mańdaıyna bitken birtýar tulǵalar – yǵaılar men syǵaılar tolyp jatyr. Alash ardaqtylarynyń beınesine árdaıym óner talaby turǵysynan janar júgirteıik demekpin. Sonda ǵana biz fotojýrnalıst eńbegin tanı da, baǵalaı da bilemiz.
Shúkir Shahaı shyǵarmashylyǵynda shyraıly týyndylardyń denin tabıǵat tamashalary quraıdy. Bul jerde onyń obektıvine ilingen týǵan elimizdiń ásem, kórikti, sulý saıalary jónindegi fotoetıýdteriniń ózinen-aq jeke-jeke albom-kitaptar shyǵarýǵa bolatynyn aıtar ek. Ol – keleshektiń enshisinde. Tájirıbeli fotojýrnalıst mańaıyna, aınalasyna únemi oı kózimen qaraıdy. Adam men tabıǵatty bólshektemeı, bir-birinen ajyratpaı tek utymdy mezette nysana obektisi retinde qamtyp qalýǵa umtylady. Kóp jaǵdaıda ol izdenisi sátti shyǵyp jatady. О́ner adamyna qajeti de osy emes pe.
Búginniń erteńge jalǵasar, erteńnen tarıh enshisine aınalar dáýir shejiresin obektıvpen jazyp júrgen fotojýrnalıst aǵaıyndardyń eńbegi qaı kezde de, qaı zamanda da óz mańyzyn joımaıdy. Oǵan dálel 2005 jyly jaryq kórgen Aleksandr Lıýdvıgovıch Kýnnyń «Túrkistan albomy» dep atalatyn kitaby. Aıryqsha formatta, óte sapaly qaǵazǵa basylǵan asa qundy kitapqa fotosýretshi N.Nehoroshev túsirgen tańdaýly fotosýretter berilgen. Budan 135-140 jyl buryn dúnıege kelgen týyndylardyń deregi de, sol kezeńniń syr-sıpatyn jetkizer baıany da ólsheýsiz zor.
Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń qoldaýymen dúnıege kelgen «Mádenı mura» baǵdarlamasy arqyly búginde qalyń jurtshylyq talaı-talaı rýhanı qazynalarmen qaıta qaýyshýda. Sonyń biri «Túrkistan albomy» degen atpen 1871-1872 jyldary daıyndalǵan úlken eńbektiń qaıta jaryqqa shyǵýy desek, bul fotoalbomdy halqymyzdyń tarıhynan, salt-dástúrinen syr shertetin shejire deýge ábden laıyq.
Osyndaı irgeli eńbektiń qatarynda RAUAN baspa korporasııasy 2005 jyly shyǵarǵan «Qazaqstan» dep atalatyn úsh tomdyq úlken fotoalbomdy atar edik. Úsh kezeńge iriktelip toptastyrylǵan bul týyndynyń birinshi kitabyna tóńkeriske deıingi qazaq halqynyń basynan keshkeni, HIH ǵasyrdaǵy ahýaly, turmys-taýqymeti, belgili tulǵalardyń óte sırek fotolary men etnografııalyq jádigerleri berilse, kelesi kitaptarynan ótken ǵasyrdyń aqıqat shyndyǵy men jańa ǵasyrdyń alǵashqy jyldarynyń fotoshejiresin tamashalaısyz. Júzden astam sýret! Týǵan elimizdiń qıly-qıly taǵdyrynyń naqty kýási. Baǵa jetpes beıneler. Tarıh kerýeniniń umytylmas, óshpes, ólmes qas-qaǵym mezetteri.
Fotojýrnalıstıkanyń alǵashqy ushqyny sanalatyn joǵaryda keltirgen kitaptardaǵy sýretterge kóz súzgen saıyn, oıymyz da san tarapty sharlaǵan. Kim bilsin, búgingi tanymal fotosýretshilerdiń ózimiz tamashalap, tamsanyp júrgen fototýyndylary jyldar óte, ǵasyrlar óte tarıhtyń baǵa jetpes murasyna aınalýy múmkin-aý. Ábden múmkin! Endeshe, ár fotoreporterdiń eńbegine salǵyrt, nemquraıly qaramaǵanymyz abzal. О́mir sabaqtary bizge osyny árdaıym eskertetindeı. Úkimetimizden bastap, jaýapty mekemeler, ásirese, foto derekter men mańyzdy fotolardy saqtap qalýdy tikeleı mindeti esepteıtin muraǵattar qyzmetkerleriniń sergek bolǵany jón. Biraz fototilshilerdiń jeke arhıvterin, asylǵa para-par mıllıondaǵan kadrdy quraıtyn negatıvterin túgendep, tizip, qadaǵalap júrgen mamandardy kórgen emespiz. Osy rette aıryqsha qadap aıtar jaı – belgili fotojýrnalısterdiń qoldaryndaǵy keleshek úshin quny ólsheýsiz negatıvterdi memleket esebine satyp alý kerek. Osynaý tolǵaqty másele tóńireginde kezinde «Qazaq ádebıeti», «Jas Alash» gazetteriniń dabyldatqany este. Fotojýrnalıster R.Dúısenǵalıev, S.Pernebaıuly, S.Básibekov t.b. eńbekterinen aıdyń-kúnniń amanynda aıyrylyp qalmaý jóninde eskertilgen. Bizdiki de áńgime yńǵaıyna oraı aıtyp jatqan qulaqqaǵys ta.
Halqymyz «júrgen aıaqqa jórgem iliger» degendi úlken ómir tájirıbesinen túıindegen bolar. Shúkir fotolarynyń deni jol ústinde, issaparlar kezinde dúnıege kelgen. Qarshadaıynan yntyq mamandyǵy sanaǵan, qazir de súıikti kásibine aınalǵan isine meılinshe taza. Aıtpaqshy, áýelde onyń osy baǵyttaǵy «joly bolmaı», oıy oryndalmaǵandaı kepti bastan ótkizgen-di. Kolbınniń kezeńine dóp kelgen bozym jigit Maqtaaral aýdanyndaǵy Asyqata kentindegi orta mektepti bitirgennen soń, úsh jyl qatarynan QazMÝ-diń jýrfagyna tuıaǵyn ilindire almaı-aq qoıady. О́ıtip-búıtip «prosent» izdegen, ońtústiktiń qazaǵyn «túgendegen» kolbınshiler jýrfakqa jolatpaıdy. Temirqazyq maqsatynan aınymaǵan Shúkir amalsyzdan Almaty jeńil ónerkásip tehnıkýmyna túsip, fototehnıka fakýltetin bitiredi.
Sodan keıingi ómir soqpaǵy óner súrleýine ulasqan. Áýelde aýdandyq gazette fototilshilik álippesin úırengen ol respýblıkalyq «Ulan», «Halyq keńesi», «Jas Alash», «Túrkistan» gazetterinde úlken mektepten ótti. Foto óneriniń nebir qupııalaryn meńgergen, mol tájirıbe jınaqtaǵan Shúkir Shahaı qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy «Egemen Qazaqstanda» biraz ter tókti. Qatar júrip, aǵaly-inilideı qoıan-qoltyq eńbek ettik. Talaı issaparlarǵa birge shyqtyq. Bedeldi basylymnyń kıeli kóriginde shyńdalyp, el aralady, jer kórdi, adamdardy tanydy. Talaı taǵdyrlarmen júzdesti, keleshek keıipkerlerimen qaýyshty. Táı-táı basqan táýelsiz elimizdiń ómirbaıany bop óriler orasan oqıǵalardyń qas-qaǵymdyq umytylmas sátterin qyraǵy janarynan qalt jibermeı beıneledi. Izdenis jemissiz de emes. «Sýretti túsirgen Shúkir Shahaı…» deıtin jalǵyz aýyz tirkesti qazir jalpaq Qazaqstan biledi. Kezinde tehnıkým tabaldyryǵyn áýpirimdep zorǵa attaǵan kókórim óskin eki birdeı joǵary oqý ornyn – Qazaq-túrik jáne Zań ýnıversıtetin támamdaǵan. «Qazaqstan», «Túrkistan», «Roza Rymbaeva», «Qasym Qaısenov», «Maqtaaral», «Jer jannaty – Jetisaı», «Astana», «Shejireli Shardara», «Qazaqtyń kıiz úıi», «Elbasy mártebesi – el mártebesi», «Egemendik aınasy», «Qudaıbergen Sultanbaev», «Astana Qazaqstannyń júregi» t.b. jıyrmaǵa jýyq fotoalbom kitaptarynyń avtory. Birneshe halyqaralyq, respýblıkalyq shyǵarmashylyq kórmelerin uıymdastyrdy.
Talaı kórmelerdiń jeńimpazy, jýrnalıstıkadaǵy zor eńbegi túrli syılyqtarǵa ıe bolǵan, Táýelsizdiktiń 10 jáne 20 jyldyǵyna arnalǵan merekelik medeldarmen marapattalǵan.
Shyǵarmashylyq belestiń qııasyna kóterilgen fotojýrnalıstiń ónernamasyna janar toqtatqan árkim-aq talǵampaz da, tájirıbeli sheberdiń qııalǵa baı dara qoltańbasyn aıqyn ańǵarar edi. Respýblıka Premer-Mınıstriniń jeke fototilshisi bolyp qyzmet isteıtin Shúkir Shahaıdyń «Táýelsizdik: qas-qaǵym sát» tańdamaly foto-kitaby azat elimizdiń shynaıy shejiresi ispetti. 500 foto – qyrýar dúnıe!
Iá, tarıhtyń ózi qas-qaǵym sátterden quralsa kerek. Al sol týyndylarǵa kóz súzgen saıyn «Shirkin, ómir qandaı ǵajap!» deı beresiń ishteı...
Janat ELShIBEK,
Halyqaralyq «Alash»
syılyǵynyń laýreaty
Kún quryq boıy kóterildi...
«SQ» – «Egemenniń» redaktorlary
Qazaq fotojýrnalısteri – bir bólmede
