Bıznestiń berekesi aldymen aýyldarǵa buıyrýy tıis

Úkimet aýyldyq jerlerdegi eńbek ónimdiligin arttyrýǵa aıryqsha mán bermek. Ol úshin kásipkerlikti keńeıtip, osy baǵyttaǵy jumysty barynsha qoldaýǵa kúsh salmaq. Iаǵnı, bıznesti alys aýyl-aýdandardaǵy, qashyq qalalardaǵy halyqty jumyspen qamtýǵa jumyldyrý qajet. «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń esep berý sezinde aıtylǵan usynys-pikirler, mine, osyndaı oımen úndesti. Sezd keshe Astanada Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń qatysýymen ótti. Jıyndy «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Tımýr Qulybaev  júrgizip otyrdy. Al palatanyń basqarma tóraǵasy Aby­laı Myrzahmetov ótken jylǵy ju­mystyń qorytyndylaryn baıandady. Munda negizinen qarjy resýrstaryna qoljetimdilik, memlekettik satyp alýlar, shaǵyn nesıe berý, memlekettik or­gandardyń zańsyz tekseristeri, aýyl­sha­rýashylyq kooperatıvterin damytý máseleleri qaralyp, kásipkerler tara­pynan jumysty jetildirý jaıy talqy­landy. «Men sizderdiń barlyq usynys­ta­ry­ńyzdy tyńdadym. Ulttyq ekonomıka mı­nıstri men «Báıterek» holdınginiń jańa basshysyna usynystardy mu­qııat qarastyrýdy tapsyramyn. Keıin Úkimette otyrys ótkizip, osy máse­le­lerdi talqylaımyz», dedi palata mú­she­leriniń esebinen keıin sóz alǵan Pre­mer-Mınıstr. Buǵan qosa óńirler­degi kásipkerlermen de bul usynys­tardy talqylaıtynyn aıtyp ótti. «Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha men óńirlerdi aralaýdy bastadym. Ár oblysta kásipkerlermen kezdesip, olardyń problemalaryn tyńdaýǵa daıynmyn. Búgingi jıynda jalpy máseleler ǵana aıtyldy, al óńirlerde basqa da túıtkilder bolýy múmkin», dedi K.Másimov. Sezde sondaı-aq, kásipkerler bız­nes­ti tekserý máselesin kótergen bolatyn. Aıtýlarynsha, tekseris azaıdy degenmen, bul másele áli tolyq sheshilmegen. Osyǵan baılanysty Premer-Mınıstr bıznesti tekserýdi qysqartý múmkindigin taǵy da qarastyrý qajettigine toqtaldy. «Baqylaý-qadaǵalaý fýnksııalaryn qysqartý ıdeıasy durys, biraq tepe-teńdik tabý kerek, sodan keıin baryp bul máseleni Úkimet qaraýyna berý qajet. Men Qarjy mınıstrligine «Atameken» palatasymen birge bul suraqty talqylap, Úkimet qaraýyna usynýdy tapsyramyn», dedi K.Másimov. Úkimet basshysy aýyldyq jerlerdegi eńbek ónimdiligin arttyrýǵa basymdyq berý kerektigin aıtty. Kásipkerlik kókjıegin keńeıte otyryp, halyqty jumyspen qamtý qajet. Ekinshiden, eńbek kúshin mobıldendirý, kásiptik mamandar daıyndaý máselesin alǵa qoıý mańyzdy. Sondaı-aq, uıymdastyrý jumystaryn júıelendire túsý kerek. Oǵan qosa, ınvestısııa tartý jaıyn da nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıtynyn jetkizdi. Osy rette, K.Másimov Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetovke tapsyrma júktedi. «Aýyl sharýashylyǵy elimiz úshin tabys ákeletin baǵyt bolyp tabylady. Azyq-túlik ónimderi árdaıym suranysqa ıe ekeni belgili. Biz sizdermen birge eki jyl buryn azyq-túlik qaýipsizdigi baǵdarlamasyn talqylaǵan bolatynbyz, qarjy bólindi. Mınıstrlik osy jumystarmen bankter aınalysqanyn aıtýda, al bankter klıentterdi qaıta nesıe­lendirgenin alǵa tartýda. Atap aıt­qanda, kóptegen sebeptermen ilgerileýshilik bol­ǵan joq», dedi Úkimet basshysy. Osy rette K.Másimov Aýyl sharýashylyǵy mınıstrine Ulttyq kásipkerler palata­sy múshelerimen birlesip aýyl sharýa­shylyǵynda halyqtyń eńbek ónimdiligin arttyrý men otandyq taýarlarǵa sura­nysty joǵarylatý turǵysynda usy­nystar ázirleýi tıis ekenin atap ótti. «Eńbek resýrstarynyń mobıldigine toqtalatyn bolsaq, ekonomıka qurylymy boıynsha bizge uqsas elderdi salystyryp kórińizder. Olar damýdyń múldem basqa deńgeıinde tur. Mysaly, Avstralııa men Kanadanyń tájirıbesi úzdik. Biz olardyń deńgeıine umtylýymyz kerek. Olarda da belgili bir problemalar bar, ıaǵnı munaı baǵasynyń quldyraýy sekildi máseleni eńserýde. Alaıda, bul elderde eńbek resýrstary jaqsy daıyn­dyqtan ótken. Eger de bir sektorda ká­siporyn jabylsa, onda jumysshylar ózderiniń daıyndyq biliktiligine qaraı basqa óndiristerge aýysýǵa múmkindigi bar», dedi Úkimet basshysy. Sondaı-aq, kásiptik mamandar daıarlaýdy jáne qaıta daıarlyqtan ótkizý baǵyttaryn tıimdirek etý turǵysynda jumys isteý kerektigin aıtty. «Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Úkimette jumys toby qyzmet etýde jáne jaqyn arada biz tıisti usynystarmen shyǵamyz»,  dep tolyqtyrdy Premer-Mınıstr. Jıynda biryńǵaı jınaqtaýshy zeı­netaqy qoryndaǵy qarajatty paıda­la­nýǵa qatysty da másele aıtylǵan bola­tyn, buǵan oraı Úkimet basshysy usy­nystar talqylanyp jatqanyn jetkiz­di. «Biz qazir Ulttyq qordaǵy resýrsty paıdalaný máselelerin muqııat zer­delep jatyrmyz. Ulttyq qor – bul or­taq baılyǵymyz, Úkimettiń emes, barlyq azamattardyń qazynasy. Sondyq­tan osy qarajatty qalaı tıimdi bólgen durys? Bul rette sizderdiń usynys­taryńyz bolsa, biz tyńdaýǵa daıyn­byz», dedi K.Másimov. Premer-Mınıstr atap ótkendeı, buǵan deıin de otan­dyq bıznes ókilderi Biryńǵaı jınaq­taýshy zeınetaqy qoryndaǵy qarajat­ty paıdalanýǵa qatysty pikir-usynys­taryn aıtqan bolatyn. «Qazir endi taǵy múmkindik bar. Meniń oıymsha, ákim­shi­likten góri, naryqtyq tetikterdi paıda­lanǵan durys. О́kinishke qaraı, qazir biz ákimshilik joldy tańdap otyrmyz. Biraq bul bizdiń aqsha emes, bul salym­shy­lardyń, zeınetkerlerdiń qarajaty», dedi Premer-Mınıstr. Úkimet basshysy Salyq kodeksine de toqtaldy. «Ulttyq kásipkerler palatasy jańa salyq kodeksin ázirleý men ony qoldanysqa engizý boıynsha kóp ret másele kóterdi. Sizderdiń pikirlerińiz eskerilip, Memleket basshysy bizge taǵy bir jyl jańa kodeksti jetildirýge ruqsat berdi. Sizderdi bul máseleni ári qaraı birge talqylaýǵa shaqyramyn. Osy aptada Memleket basshysy baǵdarlamalar ishinde  qarajatty qaıtadan bólý týraly sheshim qabyldady. Bul kásipkerlikti qoldap, shaǵyn nesıe berý men ju­myspen qamtý máselelerin she­shýge múm­kindik beredi. Palata osy ju­mys­qa belsendi aralasyp, bul qara­jat­tyń, shyn máninde, ekonomıkaǵa tú­sýin baqy­laýy qajet», dedi Premer-Mı­nıstr. Sondaı-aq, ol shaǵyn nesıe baǵdar­lamasynyń tıimdiligin atap ótti. Úkimet basshysynyń málimdeýinshe, búginde elimizde shaǵyn nesıege suranys úlken. «Sondyqtan biz qazir qaıta bólip jatqan qosymsha resýrs shaǵyn nesıe­leýdi damytýǵa yqpal etedi degen oıdamyn. Memleket basshysynyń sheshimi boıynsha jeke turǵyn úı qurylysyn damytýdy da qoldaıtyn bolamyz. Tek iri jobalarǵa ǵana emes, ınfraqurylymdy damytýǵa da kóńil bólinedi. Bul maq­sat­qa da qarajat qarastyrylady, ony ákim­diktermen birge bólemiz», degen Pre­mer-Mınıstr bul jumystyń jeke tur­ǵyn úı qurylysyn órkendetýge serpin beretinine senim bildirdi. Sezde «Atameken» ulttyq pala­ta­synyń úsh jylǵa arnalǵan orta merzimdi ındıkatıvti bıýdjeti bekitildi. Sondaı-aq, «Atameken» UKP ázirlegen Qazaqstan kásipkerleriniń Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi hartııasy qabyldandy. Sonymen qatar, palatanyń 2016 jylǵa arnalǵan basym mindetteri naqtylandy. Olar – jergilikti qamtý men satyp alýlar júıesin damytý, ju­myspen qamtýǵa járdemdesý, memle­kettik-jekemenshik áriptestigin jeke­shelendirý men damytý úderisinde bıznestiń múddesin qamtamasyz etý, aýyl­da bıznesti damytý, Kásipkerlikti damy­týdyń óńirlik kartasy, eksport-ımport operasııalaryn ońaılatý, daýlardy retteýdiń sotqa deıingi tetikterin damytý jumystary. Aıtqandaı, ótken jyly «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń qaty­sýymen 3 myńnan asa normatıvtik quqyq­tyq aktiler saralanǵan bolatyn. Onyń ishinde 100 zań jobasy bar. Bul rette, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndi­rýshilerge salynatyn áleýmettik salyq mólsherlemesi 11 paıyzdan 6,5 paıyzǵa deıin tómendegen. Salyq tóleýshilerdi qosymsha qun salyǵy boıynsha esepke qoıýdyń shekti mánin 10 esege azaıtýdy 2017 jylǵa deıin qaldyrý jónindegi ýaǵ­dalastyqqa qol jetkizildi, osy sheshimdi tolyqtaı qaıta qarastyrý múmkindigi alyndy, salyq tóleýshilerdiń jekelegen sanattaryn joıýdyń  jeńildetilgen tártibi engizildi. Sondaı-aq, qosymsha qun salyǵyn qaıtarý rásimi jeńildetildi, sharýa qojalyqtary – úshin birqatar salyq­tarǵa 70 paıyzdyq jeńildik engizil­di, jeke kásipker retinde tirkelýge alym joıyldy. Sarapshylyq qyzmet sala­synda memlekettik monopolııa aly­nyp tastaldy, sarapshy uıymdar quryl­dy, qurylys salasynda bastapqy-ruqsat beretin qujattardy alý merzimi qysqar­tyldy, «bir tereze» qaǵıdaty júzege asty, jumys berýshilerdiń mindetti medı­sı­nalyq saqtandyrý júıesine aýdara­tyn qarjy mólsheri 5-ten 2 paı­yzǵa deıin tó­mendetildi. Ruqsat berý júıe­sin ońtaı­landyrý nátıjesinde bız­nestiń qar­jylyq shyǵyny 1,5 mlrd. teń­gege azaıǵan. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»