Alyptyń adymy

Sokolov-Sarybaı ken óndiristik birlestigindegi tehnıkalar jumys qarqynyn arttyrady Eýrazııalyq Toptyń quramyna kiretin «Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigi» aksıonerlik qoǵamy sońǵy jyldary birneshe ret sheteldik alyp tehnıkalar aldy. Osydan 5 jyl buryn japondyq HITASHI ekskavatorlary men ken tasıtyn aýyr júkti kólikterdiń alǵashqy legi Kachar kenishine alynǵan bolatyn. Bul alyp tehnıkalar karerlerdegi jumys ónimdiligin birneshe ese arttyrdy. Ásirese, HITASHI alyp ekskavatorynyń dúnıe júzinde 6-7 danasy ǵana bar eken. Sonyń besinshisi osy Kachar kenishinde ken qazyp jatyr. Alyp ekskavator shómishin jerge bir salǵanda 27 tekshe metr jynysty topyraqty bir-aq alady. Al aýyr júkti mashınalar bir saparynda 180 tonna ken jynysyn tasıdy, tipti, júrgizýshilerdiń aıtýynsha olarǵa 240 tonnaǵa deıin kendi topyraq artyla beredi. Odan keıin de japondyq jáne basqa da sheteldik ozyq tehnıkalar ınvestısııalyq baǵdarlama boıynsha alynyp otyrdy. Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegi tehnıka parki jyl saıyn jańartylady. Qazir kásiporynǵa barlyǵy 25 japondyq HITASHI aýyr júkti mashınalary alyndy. Onyń ishinde on bes mashına Kachar kenishine jiberiledi. Al on mashınany №1 avtokólik sehy qabyldap alyp jatyr, olar Sokolov jáne Sarybaı kenishterine jiberiletin bolady. – Bul 63 tonnalyq aýyr júkti HITASHI mashınalary Japonııada emes, Kanadada shyǵarylǵan. Olardyń ekeýin ken alybyndaǵy arnaıy alańda qurastyryp, synaq polıgonyna jiberdik. Qurastyrý sapasyna kepil beremiz. Zamanaýı tehnıka kenshiler kóńilinen shyǵady dep oılaımyz, – deıdi tehnıkany qurastyrý mindetin alǵan «TURKUAZ MACHINERY» kom­panııasynyń ókili Petr Kolmakov. On segiz myńnan asa jumysshy isteıtin alyp kásiporynǵa ár kelgen jańa tehnıka búkil ujymnyń qýanyshyna aınalady. О́ıtkeni tehnıkasyz jáne elektr energııasynsyz alyp óndiris te qaıyrlaǵan kemedeı jumysyn toqtatady. Jumystyń toqtaýsyz júrgeni adamdarǵa alyp júrektiń soǵyp turǵanyndaı áser beredi. О́ndiristiń ár ýchaskesinde nápaqasyn osy jerden taýyp otyrǵan qanshama adam ony janymen sezingendeı. Kenshiler qalasynyń tynysy da osy óndiristen qýat alady. Mysaly, Andreı Vladımırovıch basqaratyn avtokólik sehynda 139 mashına bar, onyń syrtynda qanshama adam jóndeý jumystarymen aınalysady. – Bizdiń seh osydan 4 jyl buryn osyndaı zamanaýı tehnıkalar alǵan bolatyn. Tórt jyldyq úzilisten keıin alyp otyrǵan mashınalarǵa bárimiz de qýanyp otyrmyz. Osy joly on mashına alamyz, – deıdi №1 avtokólik sehynyń bastyǵy Andreı Ankýdınov. «TURKUAZ MACHINERY» kompanııasynyń ókilderi qurastyrǵan eki aýyr júkti HITASHI mashınalary tehnıka qaýipsizdigi polıgonyna jetkizilip, osynda synaqtan ótkiziledi. Onda osy bir mashınada jumys isteıtin Aleksandr Vasıýchkovty, Zahar Gaıtýrın, Dinmuhammed Baıqulovty ertip seh bastyǵy Andreı Vladımırovıchtiń ózi keldi. Bular júrgizýshiler komandasy bolyp esepteledi eken. Jaı júrgizýshilikten bastap, ken ornyna kelgen soń BelAZ, Comatsu, Catarpillar aýyr júkti mashınalarymen jumys istegen olardyń árqaısysy myna kelgen HITASHI mashınasynyń ár tetigin jatqa bilip tur. Úsh júrgizýshiniń arasynda Dinmuhammedtiń ǵana eńbek ótili on jyldan asypty. Al Aleksandr men Zahardyń júr­gizýshilik ótilderi 40 jylǵa taıaǵan. – Sheteldik ozyq tehnıkalar jyl saıyn jetildirilip otyrady. Myna mashınanyń qýattylyǵy asa zor emes, ortasha 63 tonna. Men munan buryn 75 tonnalyq CAT kóliginde jumys istegenmin. Bizdiń kenishterde bir aparǵanda 195 tonna topyraq tasıtyn mashınalar bar. Olardyń barlyǵy da óte qolaıly, ishinde qysta peshi, jazda jeldetkishi bar. Shań kirmeıdi. Biraq myna tehnıkanyń artyqshylyǵy – aqaýy birden ekranǵa shyǵady, – deıdi júrgizýshi Aleksandr Vasıýchkov. Mashına tehnıkalyq qaýip­sizdik polıgonynda synaqtan asyqpaı ótkiziledi. Júrgizýshiler men seh bastyǵy mashınany ke­zek-kezek aıdap kórdi. Mashına kabınasyndaǵy ekrannan aldyn­daǵy, artyndaǵy, janyn­daǵy jol­dyń barlyǵy kórinedi. – Joldy onsyz da áınekten kórip otyrǵan joqsyz ba, myna ekran júrgizýshiniń nazaryn burmaı ma? – deımiz biz tehnıka synaǵyna qatysqanda. – Olaı emes, mashınanyń eni óte jalpaq. Men oń jaǵymdaǵy, mashınanyń artyndaǵy joldy túgel kórmeımin. Al ekrannan onyń barlyǵyn kórip otyrmyn. Al karerdegi joldar polıgondaǵydaı jazyq emes, tereńdegen saıyn qýsyrylyp, jińishkere beredi. Onda aýyr júkpen kele jatqan mashınaǵa múlt ketýge bolmaıdy, – dep túsindirdi Andreı Vladımırovıch. Júrgizýshilerdiń polıgonda synalǵan jańa tehnıkaǵa qýanyshyn biz de túsingendeımiz. Shetelden ákelingen bul ozyq tehnıkalar karerlerde úsh jyl boıy táýligine toqtamaı jumys isteıdi. Tek júrgizýshiler túski asyn iship jáne aýysymyn qabyldap alǵanda ǵana bir saǵattan tynystaıdy eken. Osylaı tynymsyz jumys istegen keıbir tehnıkalarǵa úsh jylda qol tımeıdi, ıaǵnı aqaýsyz jumys isteıdi. О́tken jyly Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestiginiń karerlerinen barlyǵy 115 mıllıon tonna ken jynysy syrtqa shyǵarylǵan. Al bıyl jyl basynan beri kenishter 38 mıllıon tonna topyraqtan bosatyldy. Ken jynysy syrtqa shyǵarylǵan sa­ıyn taza kendi alýǵa múmkindik mol týady. Onyń barlyǵyn kenishtiń syrtynan qaraǵanda qumyrsqadaı tynymsyz qybyrlap júrgen osy mashınalar tasıdy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» RÝDNYI