Alqa aqıqaty

Otandyq bilim berý isiniń ótkeni men aldaǵy kúnderge arnalǵan joba-jospary saralanǵan Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń alqasy Astana qalasyndaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde ótti. Onda qaralǵan negizgi másele 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamany iske asyrý jaıy boldy. Alqanyń jumysyna memleketimizdegi joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, vedomstvoǵa qaraıtyn uıymdardyń, oblys, Astana men Almaty qalalarynyń bilim berý basqarmalarynyń, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń, ǵylym uıymdarynyń, sol sekildi biliktilikti arttyrý ınstıtýttarynyń basshylary qatysty. Qoǵamdy keńinen habardar etý jáne búkil jańǵyrtýlar men bastamalardy barynsha ashyq túrde jurtqa jetkizý jaıyn eskere kelip, jıynǵa aqparat quraldarynyń ókilderi de shaqyrylǵanyn aıta ketsek deımiz. Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev basqosýda otandyq bilim berý jumysynyń mindet-maqsattary qandaı degen suraqqa tereńdep baryp, mınıstrliktiń josparly isterimen jınalǵandardy tanys­tyrdy. Sol jumystardy utymdy atqarý joldaryn da taratyp aıtty. Onyń ishinde Elbasy Nursultan Nazarbaev mindettegen keleli baǵyttar da bar. Ásirese, jahandaný zamanynda bilim berýdi talapqa saı júrgizý isinde oqý bazalarynyń jóni bólek ekeni belgili. Bul «100 naqty qadam» Ult Josparynda dáıektelgenin ataı kelip, apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdi joıý úshin aǵymdaǵy jyly mınıstrlik 34 jańa mektep salyp, Ulttyq qor qarajaty esebinen taǵy da jańa 42 bilim ordasynyń qurylysyn bastaýdy josparlap otyrǵanyn jetkizdi. Sonymen qatar, mınıstr bilim berý uıymdaryn joǵary jyldamdyqtaǵy ǵalamtormen qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyn da eske saldy. 2020 jylǵa qaraı keńjolaqty ǵalamtormen oqýshylardyń 90 paıyzyn, stýdentterdiń 100 paıyzyn qamtý josparlanǵanyn tilge tıek etti. Ol, buǵan qosa, sybaılas jemqorlyq qaýpin azaıtatyn UBT-ny ótkizýdiń jańa tásilderin túsindirip, orta bilim berý júıesin jan basyna qaraı qarjylandyrý ádisteri týraly sony baılamyn alǵa tartty. Seksııalyq jıyndarda bilim berý júıe­siniń ulttyq statıstıkasy, bilim berý kadrlaryn daıarlaýdaǵy jańa tásildeme, oqytý men ǵylymdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda joǵary bilim berýdi damytý, oǵan qosa, jastardy elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq órleýine qatystyrýǵa jaǵdaı jasaý máseleleri jan-jaqty talqylandy. Sol sekildi, úsh tildi bilim berý, bes kúndik oqytýǵa ázirlik jaıy da qozǵaldy. Alqa otyrysynda Mańǵystaý oblysy Túpqaraǵan aýdanynyń bilim berý bóliminiń basshysy A.О́tesbaeva óz sózinde muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý jaıyn, aǵylshyn, orys tili páninen sabaq beretin muǵalimderdiń jete bermeıtinin, ol úshin joǵary oqý ornyn bitirgen mamandardy arnaıy joldamamen aýylǵa jiberý kerektigin eske saldy. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń menedjmenti Q.Báıtenova mektepterge ınnovasııalyq tehnologııa engizý, tildik qabiletti damytý jaıyn qozǵasa, «Bilimmedıagrýpp» JShS dırektory T.Muhtarov úsh tildi bilim berý, bilimdi baǵalaý týraly oıyn ortaǵa saldy. Jıyn ústinde memlekettik mártebege ıe qazaq tilin mektepterde oqytý áńgimege arqaý bolyp: «11 jyl bilim alǵan túlek memlekettik tildi tolyq meńgere alǵan ba?», degen suraq alǵa tartyldy. Munymen qatar: «UBT balanyń izgi oıyn jetkizýdi tejep otyrǵan joq pa?» degen oı da tilge tıek boldy. Bilim mazmunyn jańartý isinde jattandylyqtan arylý qajettigi de ortaǵa tústi. Tildi meńgerý kezinde bilý, túsiný, qoldaný, jaza bilý, sol arqyly sóıleý mádenıetin qalyptastyrý, oǵan jetýdiń joly ótilgen sabaqtyń 90-95 paıyzyn oqýshy túsinip, eske saqtaý kerektigi, ol úshin oqýshy júrip jatqan pánge qatysyp otyrýy tıis ekeni aıtylyp, bul tásil bilim berýdiń jańartylǵan mazmunynda iske asýy sóz boldy. Qazaq memlekettik Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory D.Núketaeva Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ıntellektýaldy ult qalyptastyrý týraly baǵdarly sózderine toqtalyp, «100 naqty qadam» Ult Josparyndaǵy mindetterdi múltiksiz oryndaý barysynda pedagogtarǵa, ásirese, bolashaq kadrlarǵa qoıylar talaptyń mol ekenin atap ótti. Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti M.Jurynov álemdegi órkenıetti 30 eldiń qataryna kirý jolyndaǵy umtylysqa bilim men ǵylym ókilderi qosar úles az emes ekenin, ár jumystyń ǵylymı negizi bolýy tıistigin eske salyp, elimizdegi jer baılyǵynan mysaldar keltirip, baılyq bar, endigi jerde adam kapıtalyn damytý qajet. Ol úshin urpaǵymyz bilimdi bolýmen qatar, ǵylymdy da tereń meńgerý kerek, dedi. Akademık sóz túıininde «UBT-da alǵan ball tolyq bilim kórsetkishi bola qoıa ma?», degen suraqty alǵa tartty. Alqa otyrysyn qorytyndylaǵan Erlan Saǵadıev aıtylǵan pikirler aldaǵy ýaqytta eskeriletinin, ásirese, jańa oqý jylynda oqýshylardy qajet oqý quraldarymen qamtamasyz etý sheshimin tabatynyn, oqýshy bilimin baǵalaý UBT-men ǵana shektelmeıtinin atady. Shynynda, UBT nátıjesi bir kezderi oblystardyń, tipti, aýdannyń kórsetkishi bolǵan kezeńder bastan ótken. Aqıqatyna kelsek, UBT-nyń nátıjesi kóp jaǵdaıda shynaıy bilim kórsetkishi bolmaıtynyn ýaqyt dáleldep berdi. Synaq kezinde jattalǵan taqyryptar aı ótpeı jatyp umytylyp, joǵary oqý oryndaryna jetkende oqytýshy-professorlardyń: «Bul qalaı?» degen narazylyǵynan habardarmyz. Bir sózben aıtqanda, alqanyń aqıqaty bilim sapasyn kóterý, ǵylymdy óristetý, ol úshin tıisti mekemeler júıeli jumys isteý kerek degen túıinge tireldi. Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan»