Dıplomatııamyzdyń jarqyn jeńisi

Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýyna oraı keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Eýropalyq quqyq pen adam quqyqtary sarapshylyq ınstıtýtynyń dırektory Marat Báshimov baspasóz konferensııasyn ótkizdi. Onda elimizdiń Ortalyq Azııa memleketteri ishinde alǵash bolyp osyndaı dárejege qol jetkizgendigi erekshe ataldy. Aıta ketý kerek, Qazaqstan BUU QK turaqty emes músheligine Azııa-Tynyq muhıt memleketteri tobynan saılanýy ústimizdegi jyldyń 28 maýsymynda Nıý-Iorkte ótken BUU Bas Assambleıasynyń otyrysy barysynda belgili bolǵan-dy. Jahandyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti ustaný jónindegi ókilettilik Uıym Jarǵysymen bekitip berilgen. Al BUU-nyń mańyzdy saıası qurylymyna Qazaqstannyń saılanýy – aıtýly oqıǵa. Jalpy, elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýy halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ishki jáne syrtqy saıasatta konstrýktıvtik beıbitsúıgishtik saıasat ustanyp kele jatqan baǵytyna degen úlken qurmetin taǵy bir qyrynan pash etip berdi. Tanymal sarapshy Marat Báshimov bul rette elimizdiń bul jetistigi tarıhı oqıǵa ekendigin tilge tıek ete kelip, Qazaqstannyń kandıdatýrasyna BUU quramyndaǵy 193 múshe memlekettiń 138-i óz daýys­taryn bergendigin úlken jetistikke balady. О́ıtkeni, osyǵan deıin elimizdiń Syrtqy ister mı­nıstr­liginiń ǵımaratynda ótken bir kezdesýde Taı­land­qa kóp el daýys berýi múmkin degen joramal da aıtylypty. Artynan belgili bolǵandaı, Taı eline 55 el ǵana óz daýystaryn berip, senim art­qan. «Belgili bir sheshim qabyldamas buryn ár mem­leket sol eldiń ishki jáne syrtqy saıasatyn ba­ǵamdap alady. Osy turǵydan kelgende, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi  mańyzdy ról atqardy. Iаdro­lyq qarýdan óz erkimen eshbir el bas tartqan emes. Qa­zaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartyp qana qoımaı, beıbitsúıgishtik bastamalaryn jahandyq qaýipsizdiktiń kún tártibine usynyp keledi», dedi Marat Sovetuly. Qazaqstan BUU QK turaqty emes músheligin 2017 jyldyń 1 qańtarynan 2018 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin atqaratyndyǵyn aıta kelip, M.Báshimov BUU Qaýipsizdik Keńesiniń quramynda 15 memleket bolsa, sonyń 5-ýi (Reseı, AQSh, Qytaı, Ulybrıtanııa jáne Fransııa) turaqty múshe mártebesine ıe ekendigin qaperge saldy. Al qalǵan 10 el eki jyl merzimge 5 aımaqtyq topqa kiretin elder ishinen saılanady. Qazaqstan Azııa-Tynyq muhıt tobyna jatatyn memleketter ishinen saılanǵan Malaızııany aýys­tyrady. «Qazaqstan dıplomatııasynyń jarqyn jeńisi elimizdiń, tolyqtaı alǵanda, óńirdiń jahandyq qaýipsizdik salasyndaǵy róliniń artýymen baılanysty. Osylaısha Qazaqstan ekstremızmge qarsy kúres, sondaı-aq, azyq-túlik, ıadrolyq jáne energetıkalyq qaýipsizdik prob­lemalaryn sheshýge, sý men gýmanıtarlyq kómek salasyndaǵy yntymaqtastyq máselelerin joǵary deńgeıde talqylaýǵa múmkindik alyp otyr», dedi tanymal sarapshy. M.Báshimov lańkester ıadrolyq, hımııalyq nemese bıologııalyq qarýlardy paıdalanyp, adamzattyń joıylýyna alyp kelýi múmkin áreketterge bara alatyndyǵyn da ortaǵa saldy. Manıfeste bul soǵysta jeńimpazdar bolmaı­tyn­dyǵynyń aıtylýy da sondyqtan, dedi ol. Olaı bolsa, konstrýktıvti únqatysý men teń quqylyq jaýapkershilik qana tyǵyryqtan alyp shyǵýdyń joly. Qazaqstan halyqaralyq quqyq qaǵıdattaryna súıene otyryp, erteń BUU Qaýipsizdik Keńesinde Uıym Jarǵysyndaǵy erejelerdiń, beıbitshilik pen turaqtylyqtyń saqtalýyna kúsh salatyn bolady. Shetelderdiń Qazaqstandaǵy elshilikteri mundaǵy ishki saıası turaqtylyqtyń saqtalyp otyrǵandyǵyn, ınvestısııalyq ahýaldyń jaqsarýyna barlyq jaǵdaılar jasalyp jatqandyǵyn, sonymen birge, etnosaralyq jáne dinaralyq qarym-qatynas salasyndaǵy jetistikterin  óz memleketterine jetkizip keletindigi de erekshe ataldy. BUU-ǵa múshe memleketterdiń basym kópshiligi Qazaq­stan­ǵa daýys berýiniń astarynda osy sebep te jatýy múmkin kórinedi. Budan basqa, Elbasynyń ulttyq reformany qolǵa alýynyń da ózindik oń yqpaly bolǵandyǵyn aıta ketken oryndy. Qoryta aıtqanda, táýelsizdigimizge qol jetkizgen 25 jyl ishinde Qazaqstan óziniń memleket retindegi qarym-qabiletin dáleldedi. Álemniń kóptegen elderiniń basshylary Qazaq eliniń jetistikterin ózgelerge úlgi bolarlyqtaı deńgeıge jetkendigin jıi aıtyp júr. Ústimizdegi jyldyń 29 tamyzynda elimizde ótetin halyqaralyq konferensııa ıadrosyz álemniń qalyptasýyna ózindik úles qosýy tıis. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»