Qambaǵa túspegen egindi bizdiki deme...

Qostanaı oblysynda astyq jınaý naýqanyna qyzý daıyndyq júrip jatyr Bıyl Qostanaıda eginniń shyǵymy jaqsy. Qysta kóp jyldar bolmaǵan qalyń qar tústi. Jaz jańbyrly boldy. Búginde bitik egin pisýge bet aldy. Keıbir aýdandarda shildeniń ekinshi onkúndiginde 2-3 aılyq normadaǵy ylǵal tústi. Jańbyrdyń tym jıileýi alqaptarda bıdaı sabaǵynyń qara kúıesi, septorıoz sekildi sańyraýqulaq aýrýlarynyń paıda bolýyna sebep boldy. Bul aýrýlar astyqtyń sapasyna áser etetini belgili. Ádistemelik ortalyqtyń mamandary kún saıyn alqaptarǵa baqylaý-zertteý jumystaryn júrgizip otyr. Ázirge oblys boıynsha 470 myń gektardan asa alqap sańyraýqulaq aýrýlarymen zaqymdanǵan. – Aýrýǵa shaldyqqan alqaptyń 65 paıyzy óńdeldi. Oraq túskenshe bul kólem 470 myń emes, 600-700 myń gektar bolýy da múmkin. Tolassyz jaýǵan jańbyrdan oblys­tyń ortalyq jáne soltústik aýdandaryndaǵy egis alqaptary zardap shegýde. Sondyqtan aýdan ákimderiniń orynbasarlaryn, aýyl sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń ǵalymdaryn, tájirıbeli sharýashylyq jetek­shilerin jınap, astyqty saqtap qalýdyń jáne ony jınaý naýqanyna naqty is-qımyl josparyn jasaýdy jón kórdik, – dedi oblys ákimi Arhımed Muhambetov basqosýda. О́simdik qorǵaý jáne karantın qazaq ǵylymı-zertteý ınstıtýty oblystyq fılıalynyń dırektory Aıgúl Oleınık dándi daqyldar aýrýlaryna qarsy óńirde jumystar úzbeı júrgiziletindigin jáne dıqandar úshin únemi keńester berilip otyratyndyǵyn aıtty. – Sońǵy úsh jylda dándi daqyldar aýrýlarynyń tutas kesheni, ıaǵnı septorıoz jáne astyq sabaǵy qara kúıesi aýrýlarynyń tez jaıylyp, beleń alyp ketetindigi baıqalady. Munyń aldyn almasa bolmaıdy, dep eskertti ǵalym. Sonymen qatar, oblys ákimi Arhımed Muhambetov Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń ádistemelik ortalyǵy bıdaı alqap­tarynyń zaqymdaný kólemin naqty anyqtap, osy aýrýlarǵa qarsy monıtorıng júrgizýi jáne tuqymdy óńdegende osy máseleni de eskerýi tıis ekendigin aıtty. Basqosýda tájirıbeli sharýa­shy­lyq basshylary jaýyn-shashyndy jyldary jıyn-terin jumysynyń kúrdeli bolatyndyǵyn, sondyqtan oǵan daıyndyq máselesinde neni eskerý kerektigin ortaǵa saldy. Aýyl sharýashylyǵyn mehanıkalandyrý jáne elektrlendirý qazaq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Vladımır Astafev bıylǵy jıyn-terin naýqanynyń bastalý merzimine, tehnıkanyń daıyndyǵy men jınalǵan astyqty saqtaý qoımalarynyń jaǵdaıyna kóńil bóldi. Oblysta astyq jınaý naýqanyna 75 myń tonna janar-jaǵarmaı bólindi, dıqandar úshin onyń bir lıtriniń baǵasy 96 teńge bolady. Mashına-traktor par­kiniń 95 paıyzy saqadaı-saı tur. Kúzde astyq alqaptaryna 11 myń kombaın shyǵady, onyń 3 myńy joǵary ónimdi ozyq tehnıkalar. Bıyl astyq saqtalatyn qoımalarǵa 7,2 mıllıon tonna dán quıýǵa múmkindik bar. О́tken jyldarǵy jaýyndy kúzderdiń tájirıbesi dıqandarǵa astyq kep­tiretin quraldardy qajetinshe daıyn­daý kerektigin eske salyp otyr. Qazir oblysta 278 astyq keptirgish bar, olar táýligine 170 myń tonna dán keptire alady. Alqaptarda bitik egin jaıqalyp tur. Alaıda kóz toıǵanmen, dán qambaǵa quıylǵansha ony qolda bar deýge bolmaıdy. Sondyqtan oblys ákimi aýa raıy ereksheligin eskere otyryp, ár aýdanda tehnıkanyń, elevatorlardyń daıyndyǵy jónin­de naqty jospar bolýyn qatań eskertti. Mol astyqty shyǵynsyz jınap alý úshin naýqan kezinde qolda bar múmkindiktiń barlyǵy da qarastyrylady.  Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» Qostanaı oblysy