Ozyq tehnologııanyń otyny

Aǵash óńdeý isimen kóp jyldan beri shuǵyldanatyn «Ahmýd­dınov» jeke kásipkerliginiń ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq jo­balardy júzege asyrýdaǵy iz­denisteri men ilgeri basýshylyǵy nazarǵa birden shalynady. Biz atshaptyrym óndiris oryndaryn aralaý barysynda qaz-qa­tar tizilgen zamanaýı qural-jab­dyqtar men qondyrǵylarǵa, eki aýysymda jumys isteıtin ju­mys­kerler sanatynyń qalyńdyǵyna qarap oǵan anyq kóz jetkizdik. Eń alǵash «Janmyrza» degen atpen qurylǵan aǵash óńdeý sehyna 12 adam jumysqa qabyldansa, keıin keńeıe kele turaqty eńbek etýshilerdiń sany 35-ke jetken. Al, «Ahmýdınov» jeke ká­sip­kerligine aınalǵaly 70-ke jýyq jańa jumys oryndary qurylyp, negizinen jergi­lik­ti turǵyndar tartylǵan. Olar­dyń qatary Petrovkadaǵy aýyl­sha­rýashylyq kolledjiniń ormanshy bólimin bitirgen jas mamandarmen tolyǵyp keledi. Kásiporynnyń dırektory Sermuhamed Ahmýddınovtyń ma­mandyǵy agronom bola tura bıznestegi qadamyn orman paıdalanýshydan bastap, osy salaǵa turaqtap qalýynyń ózindik syry bar. Jastaıynan áke tálimin alyp ósken ol kóp jyl boıy jyraqta – Reseıde júrdi. Ákesi Oral dúnıeden óterinde aǵasy Tóleýbaı ekeýine týǵan jerge oralýdy amanat etken. Shamasy, úrkinshilik jyldary ishke qaraı amalsyzdan kóshken ózi kóp qıyndyq kórse, endi úrim-butaǵym ata-baba jerinde alańsyz ómir keshsin degeni bolar. Sermuhamed Qyzyljar aýdanynyń Beskól kentine qonys aýdarǵannan keıin otbasyn asyraýdyń amalyn izdestirip, adamdarǵa jaldanyp, otyn daıyndaýmen aınalysty. Qyryq jamaý traktoryn kádege jaratýdyń arqasynda bala-shaǵa nápaqasyn taýyp júrdi. Túsken qarajatty qansha únemdese de jetpeıtinin bilip, turyp jatqan baspanasyn satyp, eski bolsa da jaramdy stanoktar satyp aldy. Aǵash óńdeý sehyn iske qosyp, suranysqa qajetti ónimder shyǵara bastady. Sonda kóziniń bir jetkeni, adamdardyń tabıǵat baılyǵyn qalaı bolsa solaı esepsiz paıdalanatyny, qorshaǵan ortaǵa degen nemkettilik edi. Jas óskinderge deıin qynadaı qıylyp jatqanyn kórgende jany qatty aýyratyn. Sodan táýekelge bel býdy. Aldyna aǵash qaldyqtaryna deıin jaratyp, ekologııalyq taza túıirshikti qatty otyn daıyndaý maqsatyn qoıdy. Sheteldik tájirıbelerdi zerdeleı kelip, otandyq ozyq jobalar men baǵdarlamalarǵa qatysýǵa belsene kiristi. Tender arqyly Bogolıýbov orman sharýashylyǵyna qarasty úlken alqapty utyp aldy. Odan jylyna 34 myń tekshe metr aǵash ázirlep júrdi. Ol jerge jylyna 340 gektar kóshet otyrǵyzýdy umytpady. Eldi mekennen qosymsha aǵash óńdeý sehyn paıdalanýǵa berip, ondaǵan turǵynǵa jumys taýyp berdi. Belarýsten, Reseı­den aǵash tiletin zamanaýı stanoktar, súrgi qondyrǵylary ákelindi. Búginde negizgi óndiris ónimderi tórt qyrly bóreneler, qorshaý qadalar, túptaqtaılar, úı jıhazdary, esik-terezeler, qazaqy ústelder, oryndyqtar sekildi 50-ge jýyq ónim túrleri sanalǵanymen, qaldyqsyz ónim shyǵarýǵa da mamandanǵan. Ol úshin tyń joba kóterip, «jasyl ekonomıka» baǵdarlamasy aıasynda aǵashty tereńdetip óńdeýge basymdyq berildi. Aǵash úgindileri men jońqalardy tereńdetip ıgerý arqyly pellebrıketter shyǵaratyn boldy. Ony jalpaq tilmen «eýrootyn» dep te ataıdy. Bir artyqshylyǵy, qýattylyǵy joǵary jáne qaldyq qalmaıdy, túgel janyp ketedi. Ekologııalyq taza ónimderdi turǵyn úılerdi jylytýǵa da qoldanýǵa bolady. О́ndiris kesheni «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde alynǵan nesıege turǵyzyldy. Ozyq tehnologııalarmen jabdyqtalyp, jyldyq qýattylyǵy 300 tonnany quraı­dy. Qazir sehta 30-ǵa jýyq adam eńbek etedi. О́nimder ishki naryqtan basqa Astana, Almaty, Qara­ǵandy, Shymkent qalalaryna da jóneltiledi. Eksportqa shyǵa­rý jaıy da oılastyrylǵan. Jyl ót­ken saıyn óndiris aıasy keńeıip keledi. Soǵan sáıkes jańa jumys oryn­dary ashylyp, saıdyń tasyn­daı azamattar iriktelip alynady. Kásiporyn respýblıkalyq deńgeıdegi túrli baıqaýlardyń jeńimpaz-júldegerleri sanalady. «Paryz-2014» bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi baı­qaýynda «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda bas júldeni ıelendi. Onyń aldynda kúmis júldeni, «Úzdik orman paıdalanýshy» ataǵyn qanjyǵaǵa óńger­gen bolatyn. О́ndiris sehynda brıgadır Evgenıı Mýzyka, aǵash kesýshi Rýslan Esenbaev, taǵy basqa óz isiniń bilgirleriniń esimderi maqtanyshpen atalady. Halal standartymen jumys isteıtin dúken, ashana, tynyǵý bólmeleri bar. Jumyskerlerge 11 páterli 7 úı turǵyzylyp berildi. Kommýnaldyq tólemder kásiporyn esebinen óteledi. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy, Qyzyljar aýdany