Jańa úkimettiń alǵashqy otyrysy

Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev jańa qurammen alǵashqy Úkimet otyrysyn ótkizdi. Onda jýyrdaǵy  keńeıtilgen otyrysta Úkimetke Elbasy tapsyrǵan máseleler talqylanyp, elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý jaıy qaraldy. Jańa quram degenmen, Úkimette aıtarlyqtaı ózgeris bola qoıǵan joq. Ony jańa basshynyń ózi de aıtyp ótti. Sondaı-aq, bulaı bolýynyń bir sebebi, qazirgi Úkimet múshelerine Elbasynyń senimdiliginde, deıdi Premer-Mınıstr. Bizdiń bárimizge kórsetken úlken senimi dep qabyldaýymyz kerek. Sondyqtan Úkimet músheleriniń atynan jáne jeke ózimniń atymnan Elbasyna kórsetip otyrǵan qoldaýy men senimi úshin alǵys aıtqym keledi, dedi B.Saǵyntaev. Odan soń  Úkimettiń jańa múshelerin qysqasha tanystyryp, birden negizgi máselege kóshti. Keńeıtilgen otyrystaǵy Elbasy bergen tapsyrmalarǵa taǵy bir toqtalyp, naqtylaı tústi. Osy tapsyrmalar úshin suranys qatań bolady. Onyń barlyǵy belgi-lengen merzimde jáne sapaly oryndalýy tıis. Sondyqtan bárimizdi qaýyrt jumys kútip tur. Elbasymen birge baratyn saparlar bolmasa, búkil sheteldik saparlardy jyldyń sońyna deıin qoıa turý qajet. Asa bir qajettilik týyndaı qalsa, onda meniń jeke ókimimmen shyǵasyzdar. Elimizdiń óńirlerine jasaıtyn saparlarǵa da kelisip barasyzdar. Sizder Úkimet tarapynan qandaı sheshimder kerek, tez arada anyqtap, usynys engizińizder. Biz qabyldaǵan sheshimder qarapaıym xalyqqa túsinikti bolýy tıis. Bizdiń kez kelgen sheshimimiz jurtshylyqqa tez arada jetip, maqsat-mindetterdi únemi túsindirip otyrýy qajet, dedi Úkimet basshysy. Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet aldynda turǵan mańyzdy min­det­terdiń biri halyqty baspanamen qam­tamasyz etýdiń keshendi qadamy retinde «Nurly jer» baǵdarlamasyn ázirleý bolatyn. Osyǵan baılanysty Ult­tyq ekonomıka mınıstrligine oblys ákim­derimen, múddeli memlekettik organdar jáne ulttyq kompanııalarmen birlese otyryp, «Nurly jer» biryńǵaı turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn ázirleý tapsyryldy. Atalǵan baǵdarlamaǵa qolda­nystaǵy baǵdarlamalardaǵy baspanaǵa qatysty máselelerdiń barlyǵy shoǵyr­lanady. Bul rette Úkimet basshysy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qol­danysta bar jer qoryna tıisti saraptama júrgizýdi, al óńir ákimderine bas josparlarynyń ózgerýine qatysty tıisti usynystar joldaýdy tapsyrdy. Bul jańa baǵdarlamanyń áleýmettik mańyzdylyǵy joǵary. Sondyqtan ony qoǵam múshelerimen tııanaqty talqylaý kerektigi aıtyldy. Memleket basshysynyń Úkimetke júktegen taǵy bir tapsyrmasy aǵymdaǵy jylǵy bıýdjetti naqtylaý. Bul rette, Elbasynyń tapsyrmalaryn júzege asyrý úshin Úkimet bıýdjette tıisti qarjy shyǵyndarynyń aldaǵy úsh jyldyq bıýdjette qamtamasyz etilýin qadaǵalaıdy. Sondaı-aq, Úkimet AО́K boıynsha jańa mindetterdi qolǵa almaq. Osy oraıda, Premer-Mınıstr Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine eldiń qanshalyqty ınfra­qurylymdarmen qamtamasyz etilge­nin anyqtaýdy, Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen jáne ákimdiktermen bir­lese otyryp, tıisti sharalardy qabyl­daýdy tapsyrdy. Osy máselelerdiń sheshilýi AО́K-ti damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasynyń negizine enedi. Premer-Mınıstr sonymen qatar, Investısııalar jáne damý mınıstrligine, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine kóliktik ınfraqurylymdar boıynsha jobalardy júzege asyrýdy jyldamdatýdy júktedi. Úkimet basshysy eldegi ınflıasııa kólemin tómendetý tapsyrylǵanyn da eske sala ketti. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine bıyl aımaq ákimderimen birge baǵalardyń turaqtylyǵyn qam­tamasyz etýdi jáne tabıǵı monopolııalar qyzmetiniń tarıfterin ósirmeýdi tapsyramyn,  dedi B.Saǵyntaev.  Sonymen qatar, bıznesti qoldaý quraldaryn odan ári jetildirý jáne memlekettik-je­ke­menshik seriktestik qoldaný tetikterin engizý boıynsha tapsyrmalar berildi. Úkimet otyrysynda budan ári aǵym­daǵy jyldyń naqtylanǵan bıýdjetine qa­tysty birneshe qujat qaraldy. Bul rette áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy jáne kepildendirilgen transfert týraly zań jobasy boıynsha Ult­tyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshim­baev baıandady. Sizderdiń qaraýlaryńyzǵa eki qujat engizilip otyr, ıaǵnı birinshisi – Qazaqstan Res­pýblıkasynyń 2016-2020 jyldarǵa ar­nalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýy­­nyń naqtylanǵan boljamy, al ekin­shisi  – «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ult­­tyq qorynan 2016-2018 jyldarǵa arnal­­ǵan kepildendirilgen transfert týra­ly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy­­na ózgerister engizý týraly» Qazaq­stan Res­pýblıkasy zańynyń jobasy, dedi mınıstr. Mınıstrdiń málimetine qaraǵanda, álemdik ekonomıkanyń aǵymdaǵy jaǵ­daıyn, taýar naryqtaryndaǵy konıýnk­týrany jáne aǵymdaǵy jyl basynan beri Qazaqstan ekonomıkasy salalary­nyń damý qorytyndylaryn eskere otyryp, 2016 jylǵa arnalǵan makroeko­nomıkalyq kórsetkishterdiń boljamy naqtylandy. Bul rette munaıdyń ortasha jyldyq baǵasy bir barreline 30 AQSh dollarynan 35 AQSh dollaryna deıin ósti. Metall baǵalarynyń ózgerý ındeksi 2015 jylǵa 15,0 paıyz deńgeıden 12,7 paıyzǵa deıin tómendedi. AQSh dollarynyń ortasha jyldyq esepteý baǵamy 1 AQSh dollaryna 360 teńge deńgeıinde saqtaldy. Aǵymdaǵy jylǵy qazan aıynda «Qashaǵan» ken orny iske qosylýynyń josparlanýyna baılanys­ty munaı óndirý kólemi 74,0 mln tonna­dan 75,5 mln tonnaǵa deıin ósti, dedi Q.Bı­shimbaev. Sondaı-aq, ol bıyl IJО́-niń ósýi bu­ryn maquldanǵan 0,5 paıyz deńgeıinde qalatynyn aıtty. Al nomınaldy IJО́ 44 trln 354,0 mlrd teńge kóleminde bol­janyp otyr, bul – aqpan aıynda maqul­danǵan kórsetkishten 187,5 mlrd teń­gege artyq. Al halyqtyń jan basyna shaq­qandaǵy IJО́-si 6,9 myń AQSh dollaryn quraıdy. Otyrysta 2017-2018 jyldarǵa ar­nalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy boıynsha Qarjy mınıstri Baqyt Sul­tanov baıandady. Bıýdjettiń shyǵys bóli­gin naqtylaýdyń basty maqsaty – tıimdi jumys oryndaryn qurý, ekono­mıkalyq ósimdi yntalandyrý. Osy ba­ǵyttarǵa 283,4 mlrd teńge jumsaý kózdelip otyr,  dedi B.Sultanov. Budan bólek, úsh negizgi blok boıynsha bıýdjet shyǵystaryn arttyrý kózdelipti. Atap aıtqanda, agroónerkásip sektoryn qoldaýǵa qosymsha 97,3 mlrd teńge bólý qarastyrylady. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń ekinshi kezeńine qosymsha 112 mlrd teńge kózdeledi.  Al kóliktik ınfraqurylymdy damytýǵa 74 mlrd teńge bólinetin bolady, dedi mınıstr. Sonymen qatar, aǵymdaǵy bıýd­jetti naqtylaýda áleýmettik turaq­tylyqty saqtaýdan bólek, memleket pen azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytyna da bıýdjetten qosymsha qarajattar qarastyrylyp otyr eken. Bıýdjet jobasynda osy maqsattar úshin kúsh qurylymdary baǵyttaryna qosymsha qarajat 72 mlrd teńge shamasynda bólinbek. Qarjy mınıstrinen soń Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev Ulttyq banktiń negizgi ındıkatorlary týraly áńgimeledi. Bas bankırdiń aıtýynsha, jyl sońyna deıin elimizdegi ınflıasııanyń boljanǵan deńgeıden asyp ketý qaýpi bar. Alaıda, Úkimet pen jergilikti at­qa­rýshy organdar baǵa men tarıfterdiń ósip ketýine jol bermeý boıynsha shara­lar keshenin iske asyrǵan jaǵdaıda 2016 jyly ınflıasııany bekitilgen deń­geıde ustap turýǵa bolady. Bul rette Ult­tyq bank óz tarapynan aqsha jáne valıý­ta naryqtarynda turaqtylyqty qam­tamasyz etýge baǵyttalǵan aıqyn aqsha-kredıttik saıasatyn jalǵastyrýdy qam­tamasyz etedi, dedi D.Aqyshev. Otyrystyń qorytyndysynda Áleý­mettik-ekonomıkalyq damý boljam­dary men zań jobalary maquldandy. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»