Kedenshilerdiń eńbekaqysy nege tómen?

Memleket basshysy bes ınstıtýttyq reformasyn júzege asyrýdyń «100 naqty qadam» – Ult josparynda Qazaqstanda ekonomıkalyq baǵdarlamalardy sapaly túrde júzege asyrylýyna jáne memlekettik qyzmetterdiń usynylýyna saı keletin zamanaýı, kásibı, avtonomdy memlekettik apparatty qalyptastyrý qajet dep atap ótken bolatyn. Sapaly memlekettik qyzmetterdi usyný memlekettik qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn arttyrý men olardyń qyzmetiniń nátıjeliligimen qatar, júredi. Sybaılas jemqorlyqtyń oryn alýynyń basty sebepteriniń biri – eńbekaqynyń tómen bolýy eshkimge de qupııa emes dep oılaımyn. Jańa tehnologııalardyń memlekettik basqarý júıesinde paıda bolýymen ekonomıkanyń damýy jedeldetiledi, ákimshilik resimderge shyǵyndar tómendetiledi, aqparattyń túrli nysandaryna halyqtyń qoljetimdiligi keńeıtiledi, memlekettik qyzmetterdiń jumysy aıqyn bolady jáne de bıýrokratııalyq tosqaýyldar birshama tómendeıdi. Sondyqtan ýaqyt pen qarajatty únemdeýge múmkindik beretin jańa tehnologııalardy memlekettik júıede qoldaný eń basty memlekettik mindetterdiń qatarynda tur. Qazirgi kezde keden aımaǵyna taýarlardy engizý, ishki aınalymǵa kirgizýdi ońtaılandyrý isinde júzege asyrylatyn is-áreketterdiń sany 898-den 394-ke, ıaǵnı 2-3 ese qysqartylǵan, al avtokólik quralynyń kedendik baqylaý aımaǵyna kirý ýaqytynan bastap taýarlardy ýaqytsha saqtaý qoımalarynda ornalastyrýǵa deıingi keden operasııalaryn júzege asyrýǵa jumsalatyn ýaqyt shamamen 5 saǵattan 45 mınýtqa deıin qysqarǵan. Atalmysh ýaqyttyq áser keden operasııalaryn jasaý úrdisterin avtomattandyrý esebinen júzege asyrylyp, keden qyzmetiniń laýazymdyq tulǵasynyń bolýyn qajet etpeıdi. Jyldyq kóriniste bıýdjetti únemdeý 14 mıllıon AQSh dollaryn quraıdy (bul qaǵazǵa, syrtqa shyǵýǵa, baqylaýǵa jáne t.b. shyǵyndar bolyp tabylady). Alaıda, osyndaı jańalyqtardyń engizilýinen keıin meni salyq jáne keden organdarynyń tómengi qurylymdaryndaǵy jumys isteıtin qyzmetkerlerdiń eńbekaqylaryna baılanysty máseleler tolǵandyrdy. Menińshe, memleketimiz tehnıkany ilgeri jyljyta alatyn kásibı kadrlarǵa ıe bolǵysy kelip, tabysqa jetsin desek, onda biz kez kelgen deńgeıdegi árbir qyzmetshiniń qadirin bilýimiz kerek. Osy adamdarǵa laıyqty eńbekaqy tólep, turǵyn úı máselesi jaǵynan da nemese ózge de áleýmettik ıgilikter jaǵynan qamtamasyz etýge tıispiz. Sonda ǵana biz qalaýly qaıtarymǵa qol jetkize alamyz. Memlekettik kiris organynyń aqparaty boıynsha 2009 jyly salyq jáne keden salasynda eki aqparattyq júıe engizilgennen keıin 2000 qyzmetker qysqartylǵan. Búgingi tańda ýákiletti organ shtattyq sannyń 20 paıyzyn qysqartý múmkinshiligi bar. Osyǵan qaramastan, memlekettik kiris organdarynyń qalǵan qyzmetkerlerdiń ortasha eńbekaqysy sol qalpynda qaldy (ornalasý ornyna qaramastan, aýdandyq salyq basqarmasynyń qyzmetkeri 65 myń teńge eńbekaqy alady). Naryq qunyn taldasaq, 65 myń teńgege otbasyly adamnyń úlken qalalarda ómir súrýi qıynǵa soǵady. Osy sebepten sybaılas jemqorlyq sıpattaǵy máseleler týyndaı beredi. Sonymen qatar, búgingi tańda kadrlardyń ketý qarqyny oryn alýda. 100-200 shaqyrym qashyqtaǵy eldi mekenderde 65 myń teńgege jumys jasaıtyndardyń sany óte az. Mysaly, taıaý arada «Quryq» porty ashylady, onda jumys jasaımyn degender sany kóp emes. Salystyrmaly túrde aıtqanda sol jerdegi munaıshynyń ortasha eńbekaqysy 160 myń teńgeni quraıdy, al keden qyzmetkeriniń eńbekaqysy 65 myń teńge. Sol sebepten, eger memlekettik organdarda avtomattandyrylǵan nemese jańa tehnologııa jańashylyqtary engizilgennen keıin qyzmetkerlerdiń sany qysqarsa, onda memlekettik organnyń eńbekaqy qory qalǵan qyzmetkerlerdi yntalandyrý úshin, ıaǵnı eńbekaqylarynyń mólsherin ulǵaıtý úshin sol qalpynda qalýy tıis dep esepteımin. Bul tek salyq jáne keden organdaryna ǵana qatysty emes, jalpy barlyq memlekettik qyzmet salalaryna da tıesili. Osy máselelerdiń bárin aıtyp, men Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna depýtattyq saýal joldadym. Aıtylǵan máselelerdiń ózektiligin eskerip, Úkimet ádiletti sheshim qabyldar degen úmittemin. Serik Aqylbaı, Senat depýtaty