Alekseı Nı: Jańa komanda jasaqtaý úshin de ýaqyt kerek

О́tken aptanyń sońynda dopıng dúrmegine ilikken aýyr atletterimizge qatysty taǵy bir sheshim qabyldandy. Bul joly bizdiń birazdan beri kóńilimizdi kúpti etip kelgen kúdigimiz shynǵa aınalyp, Halyqaralyq olımpıa­da komıteti (HOK) London Olımpıadasynda chempıon atanǵan Zúlfııa Chınshanlo, Maııa Maneza jáne Svetlana Podobedova sekildi úsh birdeı ziltemirshimizdi altyn medaldarynan aıyrý jóninde sheshim qabyldady. Sodan keıin elimizdiń aýyr atletıka quramasynyń bas jattyqtyrýshysy Alekseı Nıge jedel telefon shaldyq. – Alekseı Gennadevıch, arada eki olımpııalyq sıkl ótip ketkennen keıin bul máseleni kóterýdiń nege kerek bolǵanyn túsine almadyq... – Buǵan meniń ózim de túsine alar emespin. Osy janjal bas­talǵaly beri bul suraqty men de ózime talaı márte qoıyp kórdim. Biraq naqty da qısyndy jaýabyn áli tapqan joqpyn. Ony osy máselege qatysty kisilerge de qoıyp kórdim. Alaıda, olar da kóńildi ornyna túsiretindeı ýáj aıta almaı keledi. Munda shynynda túsiniksiz jaıttar kóp. Bir ǵana nárse aıqyn, áldekimderge Olımpıada tarıhyn qaıta jazyp shyǵý kerek bolǵanǵa uqsaıdy. Áıtpese, Beıjińde de, Londonda da sportshylarymyz jarystyń aldy men sońynda ábden tekserýden ótken. Ol kezde eshteńe tabylmaǵan. Al arada 8 jyldan astam ýaqyt ótkende, ol qalaı aıaq astynan tabyla ketedi? Maǵan bul - barynsha jumbaq. Mine, osyny uǵynyqty tilmen túsindirip bere alatyn eshkim joq. Biraq sportshylardy qaradaı qaralaıtyn qatal sheshim bar. Endeshe, munda úlken saıasat qana jatýy múmkin. Bir eldiń yqpaldy tulǵalary ózderine saı­ys­ta básekeles bola alatyn kelesi elderdiń beldi sportshylaryn osyndaı jolmen qatardan shyǵa­ryp tastaýdy qolǵa alǵan sııaqty. Olarǵa ózderi emin-erkin shyǵyp tura alatyn tuǵyr kerek. Al taza teketireste olar muny jasaı almaıdy. Sondyqtan qandaı da bir qaraý jolmen bolsyn, áleýetti qarsylastaryna qara kúıe jaǵyp baǵýǵa tyrysady. Bul jolda ondaılar eshteńeden shimirikpeıdi. Áıtpese, jap-jas Ilıa Ilın, mysaly, 2008 jyly Qytaı astanasynda aıdy aspannan bir-aq shyǵarǵan kezde bular qaıda qalǵan? Nege birden sý betine qalqytyp shyǵara qoımady? Sodan keıin Albıon jerinde ekinshi ret juldyz bolyp janǵan shaǵynda nege dabyl qaqpaǵan? Sebebi, ol páıtte bulardyń qol­darynda eshteńe de bolmaǵan. Qazir de joq. Biraq Ilıanyń Rıoda úshinshi ret ózderine enshi bere qoımasyn sezgennen keıin dereý «joqtan bar» jasaıtyn tirlikke urynyp, osyndaı qııam­purystyqtarǵa baryp otyr. – Munyń adamgershilikke de kelmeıtini belgili ǵoı. – Oǵan daý joq. Endi ózińiz oılańyz, sportshy óziniń at jalyn tartyp mingen shaǵynan bastap, Olımpıadanyń bıik te mártebeli tuǵyrynda sanaýly mınýttar ǵana turýdy udaıy armandaýmen bolady. Osy qýanyshty máýritter úshin ol óziniń janyn da, tánin de aıamaı, kúndiz-túni jattyǵady, adamǵa tán kóptegen qyzyq-shy­jyqtan sanaly túrde bas tartady. Sóıtip, kúnderdiń kúninde sol armanyna aqyry jetedi. Aldyna asqaq maqsat qoıǵan adam úshin budan artyq baqyt bola ma?! Mine, sony saptyaıaq basynan qaraýyl qaraǵan áldekimder bir-aq páste joq qylyp, jermen-jeksen etedi. Qur ataq-dańqtan aıyryp qana qoıa salmaı, onyń búkil dúnıe júzi jurtynyń aldyndaǵy abyroıyn aırandaı tógip, ózin qylmyskerlerdiń deńgeıine deıin aparyp qoıady. Osydan keıin bul sportshynyń ómirinde qandaı mán qalady? Adamnyń taǵdyrymen dál bulaısha oınaýǵa bolmaıdy dep esepteımin. Negizi, osyndaı sırkti qoldan uıymdastyryp júrgen adamdardyń ózinde ar men uıat bar ekenine óz basym qatty kúmándanamyn. Aqıqatynda, olar tártip buzǵan sportshylardy shyndap izdestirse, jarys ótip bolǵan boıda-aq taýyp alar edi. Al keıinginiń bári – dalbasa tirlik. Biz bul salaǵa búgin kele salǵan joqpyz. Dopıngke qarsy tekserý jumystarynyń qalaı júretinin óte jaqsy bilemiz. Sol sııaqty Oıyndar kezinde qaı eldiń tekserilip, qaı eldiń odan tys qalatynyn da kórip júrmiz. Olaı bolsa, mundaı «úkim» jasaý quqyǵyn olarǵa kim berip júr? Osy suraqqa da áli eshkim jaýap bere almaı keledi... – Búgin Svetlana Podobe­dovanyń sporttyq mansabyn aıaqtaǵany týraly bergen má­lim­demesin de estip jatyrmyz. Ol, sonymen birge, altyn me­dalin qaıtarmaıtynyn da ashyp aıtypty. – Myna daý-damaıdyń sońy chempıondyqtan aıyrýǵa deıin aparyp soǵýy jalǵyz ony ǵana emes, basqalardy da sharshatqan sııaqty. Men bul jerde Svetany jaqsy túsinemin. Dál mynadaı soqqydan keıin kim-kimniń de qaıta kóterilip ketýi óte qıynǵa soǵady. Onyń ústine, ol úlbirep turǵan jas emes, qaıta bekinip, tastúıin bolyp shyǵý endi tipti qıyndap ketedi. Sondyqtan atlettiń medal jónindegi aıt­qanyna da eshteńe alyp-qosa almaımyn. Qalaı degende de, ol osy medal úshin baryn saldy, janyn shúberekke túıdi. Buǵan sportshynyń bir ózi ǵana emes, qan­shama adam, komanda qyzmet etti. – Jurttyń bári qazir joǵa­ryda atalǵan sportshylardy jazalaý merzimine de qatty alań­­daýshylyq bildirip otyr. – Dál qazir buǵan naqty jaýap berý qıyn. Bul – Halyq­aralyq aýyr atletıka fede­ra­sııasynyń quzyryndaǵy nárse. Onyń tártiptik komıssııasy jaqynda osy máseleni qaraı­tyn otyrys ótkizedi. Meniń jat­tyqtyrýshylyq tájirıbemde mundaı jaǵdaı birinshi ret kezdesip otyr. Sondyqtan aldyn ala eshteńeni ashyp aıta almaımyn. Degenmen, qaıta tekserý Olımpııalyq oıyndar ótkesin 4 jyldan keıin jasalyp jatyr. Sol sebepti dıskvalıfıkasııa ýaqyty sportshylardan synama alynǵan ýaqytynan bastap eseptelýi kerek dep sanaımyn. Máselen, onyń berilgen merzimi 4 jyl bolsa, bıylǵy jyldyń sońynda ol aıaqtalýy tıis. Biraq bulardyń bári – meniń boljamym ǵana. Shyn máninde onyń qalaı bolyp shyǵatynyn qazir eshkim de bilmeıdi. Bizdiń bárimiz halyqaralyq federasııanyń otyrysyn kútip júrmiz. Qazaqstan Aýyr atletıka federasııasynyń bastamasy boıynsha, onda bizdiń advokattarymyz da baryp, jumys jasaıtyn bolady. – Tap siz oılaǵandaı bolyp shyǵyp jatsa, Zúlfııa Chınshan­lonyń jarys jolyna qaıta shyǵa alatyn kezeńine ja­qyn qalatyn tárizdi. – Árıne, onda birden jattyǵýǵa kirisedi. Biraq boljamnyń aty – boljam. Ony da qaperden shyǵarmaıyq. Endi sheshimniń shyǵatyn ýaqytyna da kóp qalǵan joq qoı, áliptiń artyn baǵaıyq. – Munyń bári neden bastalyp edi ózi? – Bári sáýir aıynda HOK-tan Olımpıadaǵa alǵan lısen­zııa­larymyzdy alýy yqtı­mal atletterimiz tizimine kire­tin­derdi kóbeıtýdi suraýy­myzdan bastaldy. Onyń sapynda 4 Olımpıada chempıony da bar edi. Osydan keıin-aq bizdiń sport­shylardy tekserý qaýyrt bastalyp ketti. Men osy tizimde sol sańlaqtar bolmaǵanda, bári typ-tynysh óte shyǵatynyna ımandaı senemin. – Qazir sportshylarymyzdy qutqaryp qalýdyń múmkindigi bar ma? – Múmkindik qashanda bar. Biz solardy barynsha paıdalanatyn bolamyz. Osy maqsatta federasııanyń atqaryp otyrǵan jumystary orasan zor. Sonyń bastysy, ol sportshylardy qorǵaý úshin halyqaralyq sport quqyǵy salasyndaǵy keńesshiler men advokattardy jaldap, iske qosyp jatyr. – Endi qurama qalaı jasaq­ta­lady? – Negizinen bárin basynan bas­taýǵa týra keletin túri bar. Jańa ósip kele jatqan jas atlet­terimizge kóbirek nazar aýdaryp, solarǵa kúsh salamyz. Solardyń qatarynan jańa komanda jasaqtap alýǵa baǵyt ustaımyz. Qazir de bizdiń josparymyzǵa kirip qoıǵan biraz talantty jas bar. О́mir bar jer­de kúres te bolady. Sol kúres bu­dan ári jalǵasa beredi. Áńgimelesken Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan»